KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Gazi İktisat ve İşletme Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 2

Makroekonomik istikrarsızlığın belirleyicileri: Türkiye için ARDL sınır testi yaklaşımı

Determinants of macroeconomic instability: An ARDL boundary test approach for Türkiye

Ahmet Ekrem Kaya(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0860-2001
Sayfa
266–280
Yayın Tarihi
2026-06-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İşsizlik ve enflasyonun da makroekonomik istikrarsızlığı artıran unsurlar olduğu tespit edilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada çıktı miktarındaki ve enflasyondaki oynaklık makroekonomik istikrarsızlık ölçütü olarak tanımlanmakta ve enflasyon, cari açık, kamu açıkları, işsizlik ve sanayi üretim endeksi değişkenlerinden hangilerinin makroekonomik istikrarsızlığın daha güçlü belirleyicileri olduğu analiz edilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yıllık verilerin kullanıldığı çalışmada ARDL yaklaşımı izlenerek 1988-2023 dönemi incelenmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:İşsizlik ve enflasyonun da makroekonomik istikrarsızlığı artıran unsurlar olduğu tespit edilmektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:enflasyon oynaklığı · çıktı oynaklığı · makroekonomik istikrarsızlık

Özet

Bu çalışmada çıktı miktarındaki ve enflasyondaki oynaklık makroekonomik istikrarsızlık ölçütü olarak tanımlanmakta ve enflasyon, cari açık, kamu açıkları, işsizlik ve sanayi üretim endeksi değişkenlerinden hangilerinin makroekonomik istikrarsızlığın daha güçlü belirleyicileri olduğu analiz edilmektedir. Yıllık verilerin kullanıldığı çalışmada ARDL yaklaşımı izlenerek 1988-2023 dönemi incelenmektedir. Sonuçlar enflasyon oynaklığının açıklanmasında cari açık, kamu açıkları ve işsizliğin anlamlı sonuçlar verdiğine işaret etmektedir. Ancak cari açık ve kamu açıklarının uzun dönem katsayıları her iki istikrarsızlık ölçütü üzerinde de etkileri ihmal edilecek kadar küçük düzeydedir. İşsizlikteki artışın ise enflasyon oynaklığını anlamlı düzeyde artırdığı tespit edilmektedir. Üretim miktarındaki dalgalanmanın incelendiği modelde sırasıyla enflasyon oynaklığı, işsizlik ve enflasyonun anlamlı sonuçlar verdiği görülmektedir. Her iki makroekonomik istikrarsızlık ölçütünü açıklayan modeller birlikte değerlendirildiğinde Türkiye’de en güçlü istikrarsızlık dinamiği olarak enflasyon oynaklığı öne çıkmaktadır. İşsizlik ve enflasyonun da makroekonomik istikrarsızlığı artıran unsurlar olduğu tespit edilmektedir.

Abstract

This study defines volatility in output and inflation as measures of macroeconomic instability and analyzes which of the variables—inflation, current account deficit, public deficits, unemployment, and industrial production index—are stronger determinants of macroeconomic instability. Using annual data, the study investigates the period 1988-2023 following the ARDL approach. The results indicate that the current account deficit, public deficits, and unemployment yield significant results in explaining inflation volatility. However, the long-term coefficients of the current account deficit and public deficits have negligible effects on both instability measures. It is found that an increase in unemployment significantly increases inflation volatility. In the model examining fluctuations in production volume, inflation volatility, unemployment, and inflation yield significant results, respectively. When the models explaining both measures of macroeconomic instability are evaluated together, inflation volatility emerges as the strongest instability dynamic in Türkiye. Unemployment and inflation are also found to be factors that increase macroeconomic instability.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaya, A. E. (2026). Makroekonomik istikrarsızlığın belirleyicileri: Türkiye için ARDL sınır testi yaklaşımı. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 2, 266–280. https://ajindex.com/articles/1397082

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (54)

  1. Aisen, A. ve Veiga, F. J. (2008). Political instability and inflation volatility. Public choice, 135(3), 207-223. Doi: 10.1007/s11127-007-9254-x
  2. Apergis, N. (2004). Inflation, output growth, volatility and causality: Evidence from panel data and the G7 countries. Economics Letters, 83(2),185–191. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2003.11.006.
  3. Ball, L. ve Mankiw, N.G. (1995). What do budget deficit do? Budget deficit and debt: Issues and options. NBER Working Paper, No. 5263.
  4. Barışık, S. ve Kesikoğlu, F. (2006). Türkiye’de bütçe açıklarının temel makroekonomik değişkenler üzerine etkisi (1987-2003 var, etki-tepki analizi, varyans ayrıştırması). Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 61(4), 59-82.
  5. Barro, R. J. (1974). Are government bonds net wealth? Journal of Political Economy, 82(6), 1095-1117. Doi: https://doi.org/10.1086/260266.
  6. Bayraktar, Y. ve Elüstü, S. (2016). Makroekonomik kırılganlığın ölçülmesi: yükselen piyasalar ve Türkiye için karşılaştırmalı bir analiz. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 5(12), 8-29.
  7. Bayraktutan, Y. ve Arslan, İ. (2009). Türkiye’de ekonomik istikrarsızlık kaynakları (1990-2008). Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 199-213.
  8. Bernanke, B. (2004, February 20). The Great Moderation. [Remarks before the Meetings of the Eastern Economic Association]. https://fraser.stlouisfed.org/title/453/item/8893.
  9. Berument, H., Dinçer, N. N. ve Mustafaoglu, Z. (2011). Total factor productivity and macroeconomic instability. The Journal of International Trade & Economic Development, 20(5), 605-629, DOI:10.1080/09638190903365930
  10. Bowdler, C. ve Malik, A. (2017). Openness and inflation volatility: Panel data evidence. The North American Journal of Economics and Finance, 41, 57-69. Doi: https://doi.org/10.1016/j.najef.2017.03.008.
  11. Byrne, J. ve Davis, P. (2004). Permanent and temporary inflation uncertainty and investment in the United States. Economics Letters, 85(2), 271–277. Doi: https://doi.org/10.1016/j.econlet.2004.04.015.
  12. Demir, M., Çevik, S. ve Beşer, K. (2005). Kamu kesimi finansman açıklarının ekonomik etkileri: Türkiye üzerine bir inceleme. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 247-267.
  13. Dickey, D. A. ve Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072. Doi: https://doi.org/10.2307/1912517.
  14. Doğruel, A. S. (2002). İstikrar politikaları ve ekonomik büyüme: Türkiye’nin son yirmi yıllık serüveni üzerine düşünceler. A. A. Dikmen (Ed.), Küreselleşme emek süreçleri ve yapısal uyum içinde. Ankara: İmaj Yayıncılık, Türk Sosyal Bilimler Derneği.
  15. Dornbusch, R. ve S. Edwards. (1990). Macroeconomic populism. Journal of Development Economics, 32(2), 247-277. http://dx.doi.org/10.1016/03 04-3 878(90)9003 8-D.
  16. Elder, J. (2004). Another perspective on the effects of inflation uncertainty. Journal of Money, Credit and Banking, 36(5), 911–928. http://www.jstor.org/stable/3839140
  17. Erçel, G. (1999). Türkiye’de enflasyon ve büyüme ilişkisi: Genel bir değerlendirme. İMKB Dergisi, 12, 15-30.
  18. Fischer, S. (1993). The role of macroeconomic factors in growth. Journal of monetary economics, 32(3), 485-512.
  19. Granato, J., Lo, M. ve Sunny-Wong, M. C. (2006). Testing monetary policy intentions in open economies. Southern Economic Journal, 72(3), 730–746. Doi: 10.1002/j.2325-8012.2006.tb00731.x
  20. Hodrick, R. ve Prescott, E. (1997). Postwar US business cycles: An empirical investigation. Journal of Money, Credit and Banking, 29(1), 1–16. Doi: https://doi.org/10.2307/2953682.
  21. Holland, A. S. (1995). Inflation and uncertainty: tests for temporal ordering. Journal of Money Credit Bank, 27(3), 827–837. http://dx.doi.org/10.2307/2077753
  22. Hurduzeu, G. ve Lazar, M. I. (2015). An assessment of economic stability under the new European economic governance. Management Dynamics in the Knowledge Economy, 3(2), 301-315.
  23. İsmihan, M. (2003). The role of politics and instability on public spending dynamics and macroeconomic performance: Theory and evidence from Turkey (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
  24. İsmihan, M. (2009). Kronik istikrarsızlık ve potansiyel büyüme hızı: Türkiye deneyimi, 1960-2006. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(1), 73-91.
  25. İsmihan, M., Metin-Ozcan, K. ve Tansel, A. (2005). The role of macroeconomic instability in public and private capital accumulation and growth: the case of Turkey 1963–1999. Applied Economics, 37(2), 239-251.
  26. Kara, H. ve Sarıkaya, Ç. (2021). Enflasyon dinamiklerindeki değişim: Döviz kuru geçişkenliği güçleniyor mu? Koç University-TÜSIAD Economic Research Forum (ERF) Working Paper, No. 2121.
  27. Karagöz, K. ve Ergün, S. (2010). Türkiye’de ekonomik istikrarsızlığın kaynakları: Ekonometrik bir değerlendirme. Suleyman Demirel University Journal of Faculty of Economics & Administrative Sciences, 15(2).
  28. Kaya, S. ve Şentürk, C. (2024). Makroekonomik kırılganlık ve dış ticaret: ARDL sınır testi ve Toda-Yamamoto nedensellik analizinden kanıtlar. İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(Özel Sayı), 235-252.
  29. Keynes, J. M. (1936). The general theory of employment, interest, and money. London: Macmillan.
  30. Kocaman, M. (2024). Kamu harcamalarının dışlama etkisinin NARDL yöntemi ile sınanması: Türkiye örneği. Sayıştay Dergisi, 35(134), 459-482. https://doi.org/10.52836/sayistay.1559190.
  31. Memon, S. ve Qureshi, I. A. (2021). Income inequality and macroeconomic instability. Review of Development Economics, 25(2), 758-789. Doi: https://doi.org/10.1111/rode.12730.
  32. Modigliani, F. ve Brumberg, R.H. (1954). Utility analysis and thecConsumption function: An interpretation of cross-section data. In: Kurihara, K.K., Ed., Post-Keynesian Economics, Rutgers University Press, New Brunswick, 388-436.
  33. Modigliani, F. ve Ando, A. K. (1957). Tests of the life cycle hypothesis of savings: Comments and suggestions. Bulletin of the Oxford University Institute of Economics & Statistics, 19(2), 99-124.
  34. Nas, T. F. ve Perry, M. J. (1999). Inflation and inflation uncertainty in Turkey. Topics in Middle Eastern and African Economies, 1(September 1999).
  35. Oktayer, A. (2010). Türkiye’de bütçe açığı, para arzı ve enflasyon ilişkisi, Maliye Dergisi, 158, 431-447.
  36. Onis, Z. (1997). Democracy, populism and chronic inflation liberalization experience. Yapi Kredi Economic Review, 8(1), 33-50.
  37. Özbek, S. ve Taş, S. (2023). Enflasyon ve faiz ilişkisinin Fisher ve Neo-Fisher etkilerinin panel ekonometrik analizi. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi, 12(1), 83-109.
  38. Papadamou, S. ve Arvanitis, V. (2015). The effect of the market-based monetary policy transparency index on inflation and output variability. International Review of Applied Economics, 29(1), 105-124. Doi: 10.1080/02692171.2014.945994
  39. Parlakyıldız, F. M. (2015). Makro ekonomik ve politik istikrarsızlığın ekonomik performans üzerine etkisi: Latin Amerika örneği. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(2), 1-11.
  40. Patterson, K. (2000). An introduction to applied econometrics: a time series approach (First Edition). London: Palgrave Macmillan.
  41. Pesaran, M. H., Shin, Y ve Smith, R. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16, 89–326. Doi: 10.1002/jae.616
  42. Phillips P. C. B. ve Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346. Doi: https://doi.org/10.2307/2336182.
  43. Raju, Y. N. ve Acharya, D. (2020). Revisiting the volatility-growth relationship: some cross country evidence, 1978–2017. Cogent Economics & Finance, 8. Doi: https://doi.org/10.1080/23322039.2020.1826655.
  44. Ramey, G. ve V. A. Ramey. (1994). Cross-country evidence on the link between volatility and growth. NBER Working Paper, No. 4959.
  45. Romdhane, I. B., Chakroun, M. A. ve Mensi, S. (2023). Inflation targeting, economic growth and financial stability: evidence from emerging countries. Quantitative Finance and Economics, 7(4), 697-723.
  46. Rother, P. C. (2004). Fiscal policy and inflation volatility. ECB Working Paper, No. 317
  47. Şeker, H. ve Demirel B. (2022). Düşük faiz politikası ve enflasyon: Neo-Fisherian yaklaşım çerçevesinde Türkiye üzerine bir analiz. Fiscaoeconomia, 6(3), 949-975. Doi:10.25295/fsecon.1058947
  48. Tarı, R. ve Kumcu, F. S. (2005). Türkiye’de istikrarsız büyümenin analizi (1983-2003 dönemi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9, 156-179.
  49. Taylor, J. B. (2013). The effectiveness of central bank independence vs. policy rules. Business Economics, 48(3), 155–162. Doi: https://doi.org/10.1057/be.2013.15.
  50. Tümtürk, O. (2017). Türkiye’de döviz kurlarının yurt içi fiyatlara geçiş etkisi ve enflasyon hedeflemesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 24(3), 837-855.
  51. World Bank. (2011). Turkey Country Economic Memorandum (CEM) Sustaining High Growth: The Role of Domestic Savings Synthesis Report. Washington, D.C.
  52. Yalçınkaya, Ö. ve Aydın, H. İ. (2017). Makroekonomik istikrarsızlığın ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: Türkiye üzerine yapısal kırılmalı zaman serisi analizi (1983-2015). Ulakbilge, 5(13), 983-1007.
  53. Zaman C. ve Drcelic B. (2009). Macro-stabilization issues in the Serbian Economy: Methodological Evaluation. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1521660.
  54. Zivot, E. ve Andrews, D.W. K. (1992). Further evidence on the great crash, the oil-price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 10(3), 251–270.