Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightProjede yer verilen şahsiyetlerin bilim insanı, devlet yöneticisi ve mutasavvıf gibi farklı kategorilerde olması; ayrıca bir kısmının tarihî, bir kısmının çağdaş döneme ait bulunması, metinlerin dil özelliklerine doğrudan yansımıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Biyografi, bir kişinin yaşamını anlatan ve tarihsel bir bağlam içinde şekillenen edebî bir türdür. Biyografik anlatılar, hem bireysel hem de toplumsal hafızanın yeniden inşasında belirleyici rol oynar. Bu tür metinlerde öznellik ve nesnellik arasındaki denge, anlatıcının seçtiği olaylar, dil kullanımı ve anlatım stratejileriyle şekillenir. Bu metinlerin farklı dillere çevrilmesi sürecinde bu anlatı yapısının korunması, metnin anlam düzeninin yabancı dilde yeniden kurulabilmesi için kritik bir unsurdur. Türkçeden diğer dillere yapılan biyografik metin çevirileri de bu bağlamda, Türkiye’nin tarihî ve kültürel hafızasının uluslararası kamuoyuna taşınmasında önemli bir rol üstlenmektedir. Türkiye’de Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı (AKMB) tarafından 2019 yılında başlatılan “Türk Devlet ve Düşünce Hayatına Yön Veren Şahsiyetlerin Kısa Yaşam Öyküleri Serisi ve Çevirisi Projesi”, kurumsal düzeyde biyografi metinleri ve çevirilerinin yayımlanması bağlamında dikkat çeken bir projedir. Bu çalışmada projede çeviriye esas olarak hazırlanan Türkçe metinler ve proje kapsamında yayımlanan eserler üzerinde durulacaktır. Proje ile Türk kültürü, bilim tarihi ve devlet yönetimi alanlarında iz bırakmış̧, başarılı çalışmaları ve katkılarıyla alanlarında temayüz etmiş̧ şahsiyetlerin kısa yaşam öykülerinin 16-20 yaş aralığındaki Türk ve dünya gençliğine tanıtılması amaçlanmaktadır. AKMB çeviri projesi kapsamında yayımlanan sekiz biyografi kitabının en çok Arapça, Almanca, Farsça, Fransızca, İngilizce ve Rusçaya çevrilmiş olması, projenin eserleri dünya genelinde yaygın okur kitlelerine ulaştırma hedefiyle uyumlu bir tablo ortaya koymaktadır. Projede yer verilen şahsiyetlerin bilim insanı, devlet yöneticisi ve mutasavvıf gibi farklı kategorilerde olması; ayrıca bir kısmının tarihî, bir kısmının çağdaş döneme ait bulunması, metinlerin dil özelliklerine doğrudan yansımıştır.
Abstract
A biography is a literary genre that recounts a person’s life and takes shape within a historical context. Biographical narratives play a decisive role in the reconstruction of both individual and collective memory. In such texts, the balance between subjectivity and objectivity is shaped by the events chosen by the narrator, their use of language, and their narrative strategies. Preserving this narrative structure during the translation of these texts into different languages is critical for the meaning of the text to be re-established in the target language. In this context, translations of biographies from Turkish into other languages play an important role in conveying Türkiye’s historical and cultural memory to the international public. A noteworthy project in the field of biographical translation in Türkiye is the “Concise Biography Series of Figures Who Shaped Turkish State and Intellectual Life Translation Project”, launched in 2019 by the Presidency of Atatürk Cultural Center (PACC). This study will focus primarily on the Turkish texts prepared for translation in the project and the published works. The project aims to introduce the short biographies of personalities who have left their mark on Turkish culture, the history of science, and state administration, and who have distinguished themselves in their fields through their successful work and contributions, to Turkish and international youth aged 16-20. The fact that the eight biographical volumes published within the scope of the PACC translation project have been translated primarily into Arabic, German, Persian, French, English, and Russian demonstrates a distribution consistent with the project’s objective of reaching broad and diverse readerships across the globe. The inclusion of figures from distinct categories—such as scientists, government officials, and a Sufi mystic—and the presence of both historical and modern personalities are factors that have directly shaped the linguistic characteristics of the texts.