Dergiler / Erciyes İletişim Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 2

Animasyon Anlatılarında Kültürel Belleğin İnşası: TRT Çocuk Yapımları Üzerine Bir İnceleme

The Construction of Cultural Memory in Animation Narratives: A Study on TRT Children’s Productions

Sayfa
515–535
Yayın Tarihi
2026-07-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, animasyon anlatılarında kültürel öğelerin doğrudan öğretici bir söylem yerine, anlatı yapısı, karakter etkileşimleri ve görsel temsiller aracılığıyla kodlandığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, TRT Çocuk tarafından üretilen animasyon filmlerinde yer alan kültürel öğelerin hangi sembolik ve anlatısal kodlar doğrultusunda sunulduğunu ve bu kodların kültürel bellekle nasıl ilişkilendirildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Analiz sürecinde gündelik yaşam pratikleri, tarihsel ve coğrafi mekânlar, sözlü kültür unsurları, sembolik nesneler ve kültürel figürler, kültürel belleğin temel bileşenleri olarak değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, animasyon anlatılarında kültürel öğelerin doğrudan öğretici bir söylem yerine, anlatı yapısı, karakter etkileşimleri ve görsel temsiller aracılığıyla kodlandığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kültürel Bellek · Kültürel Aktarım · Jan Assman

Özet

Bu çalışma, TRT Çocuk tarafından üretilen animasyon filmlerinde yer alan kültürel öğelerin hangi sembolik ve anlatısal kodlar doğrultusunda sunulduğunu ve bu kodların kültürel bellekle nasıl ilişkilendirildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Rafadan Tayfa: Dehliz Macerası, Rafadan Tayfa: Göbeklitepe, Rafadan Tayfa: Kapadokya, Aslan: Hürkuş Kayıp Elmas ve Aslan Hürkuş: Görevimiz Gökbey adlı yapımlar, Jan Assmann’ın kültürel bellek yaklaşımı ölçüt alınarak nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde ele alınmış ve nitel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sürecinde gündelik yaşam pratikleri, tarihsel ve coğrafi mekânlar, sözlü kültür unsurları, sembolik nesneler ve kültürel figürler, kültürel belleğin temel bileşenleri olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, animasyon anlatılarında kültürel öğelerin doğrudan öğretici bir söylem yerine, anlatı yapısı, karakter etkileşimleri ve görsel temsiller aracılığıyla kodlandığını göstermektedir. İncelenen yapımlar, ulusal tarih, mitoloji ve yerel değerleri çağdaş anlatı teknikleriyle bir araya getirerek kültürel sürekliliğin görsel-işitsel medya aracılığıyla nasıl desteklendiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, TRT Çocuk animasyonlarının yalnızca eğlence odaklı içerikler değil, aynı zamanda kültürel belleğin yeniden üretildiği ve kuşaklar arası aktarıma olanak tanıyan işlevsel medya metinleri olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir.

Abstract

This study aims to examine how cultural elements are presented through symbolic and narrative codes in animated films produced by TRT Çocuk and how these codes are associated with cultural memory. Within this framework, Rafadan Tayfa: Dehliz Macerası, Rafadan Tayfa: Göbeklitepe, Rafadan Tayfa: Kapadokya, Aslan: Hürkuş Kayıp Elmas, and Aslan Hürkuş: Görevimiz Gökbey are analyzed through a qualitative research approach, using Jan Assmann’s cultural memory framework as the main theoretical reference, and are examined via qualitative content analysis. During the analysis process, everyday life practices, historical and geographical spaces, elements of oral culture, symbolic objects, and cultural figures are evaluated as the fundamental components of cultural memory. The findings indicate that cultural elements in animated narratives are encoded not through a direct didactic discourse but rather through narrative structures, character interactions, and visual representations. The examined productions bring together national history, mythology, and local values with contemporary storytelling techniques, revealing how cultural continuity is supported through audiovisual media. The study concludes that TRT Çocuk animations can be considered not merely entertainment-oriented productions, but also functional media texts that contribute to the reconstruction of cultural memory and facilitate intergenerational transmission.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tunç, P. C. (2026). Animasyon Anlatılarında Kültürel Belleğin İnşası: TRT Çocuk Yapımları Üzerine Bir İnceleme. Erciyes İletişim Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 2, 515–535. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1882474

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Acar, N., & Günaydın, R. (2023). Sosyal Medyanın Kültürel Mirası Aktarım Aracı Olarak Kullanımı: Kapadokya Alan Başkanlığı Ve Nevşehir İl Kültür Ve Turizm Müdürlüğü Örneği. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(İhtisaslaşma), 167–176. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1310669
  2. Arslan, T. E. (2024). Alman Kültürel Bellek Mekânı Yaratmada ‘Lorelei’ İmgesi ve Clemens Brentano’nun ‘Zu Bacharach am Rheine’ Baladına Dâir Mülâhazalar. İçtimaiyat, 8(2), 558–572. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1364547
  3. Aslan, E. (2021). Animasyon (Çizgi Film) Tarihine Kültür Aktarımı Açısından Bir Bakış. Uluslararasi Kibris Universitesi Fen-Edebiyat Fakultesi, 27(108), 1059–1074. https://doi.org/10.22559/folklor.1953
  4. Assmann, J. (1997). La memoria culturale: Scrittura, ricordo e identità politica nelle grandi civiltà antiche. Einaudi.
  5. Bars, M. E. (2021). Kültürel Dönüşümün Etkin Aracı Medya: Televizyon “Öldüren Eğlence” midir? Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 1–26. https://doi.org/10.31463/aicusbed.832898
  6. Batu, M., Küçükcivil, B., & Kaptan, N. (2025). Kültürel Aktarım Mı Aktarılan Kültür Mü? Yasak Elma Dizisi Üzerine Söylem Analizi. Beykoz Akademi Dergisi, 13(1), 201–223. https://doi.org/10.14514/beykozad.1548752
  7. Bilginer Erdoğan, Ş. (2013). Toplumsal bellek ve medya: Toplumsal hatırlatma ve unutturma biçimleri (Seksenler TV dizisi) [Master’s thesis]. Atatürk Üniversitesi.
  8. Çalışkan Kömsöken, B., & Akşehirlioğlu, M. (2025). Kuruluş Osman Dizisinde Osman Bey’in Tarihî ve Kurgusal Temsili. Selçuk İletişim, 18(Sinema Özel Sayısı), 153–178. https://doi.org/10.18094/josc.1679108
  9. Ergöz, R., & Doğan, O. (2020). Kültürel Bellek Mekânı Ve Milli Kimlik Yaratmada Pınarbaşı Ağıtlarının İşlevi. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1(47), 29–43. https://doi.org/10.17498/kdeniz.764046
  10. İnce, G. (2013). Animasyon sinemasında destinasyon kullanımı ve turizm [Master’s thesis]. Ankara Üniversitesi.
  11. Kestel, S. (2025). Teorik Temeller ve Örnek İncelemeler ile Kültürel Bellek: Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi / 4. BOYUT Journal of Media and Cultural Studies, 0(26), 222–227. https://doi.org/10.26650/4boyut.2025.1672990
  12. Medin, B. (2019). İktidar, Bellek ve Sinema. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (31), 123–146. https://doi.org/10.31123/akil.528294
  13. Norşenli, N. E. (2023). Hatırlama ve Unutma Diyalektiği Bağlamında Ulak Filminin Değerlendirilmesi. Selçuk İletişim, 16(1), 63–89. https://doi.org/10.18094/josc.1202769
  14. Pösteki, N. (2012, May 1). Sinema Salonlarının Dönüşümünde Bellek ve Mekan İlişkisi. 2nd Communication and Media Studies in Progress of Social and Cultural Interaction Symposium.
  15. Sönmez, E. B. B. (2021). Kültür Aktarım Aracı Olan Televizyon Reklamları Üzerine Eleştirel Bir İnceleme. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 3(1), 44–51. https://doi.org/10.29228/mekcad.4
  16. Sungur, M. (2025). Kurgusal Konut Mekânının Temsili Ve İç Mekânsal Özellikleri: İki Animasyon Dizisi Üzerine Bir Durum Araştırması. Folklor Akademi Dergisi, 8(3), 682–706. https://doi.org/10.55666/folklor.1699752
  17. Taylan, H. H., & Arklan, Ü. (2008). Medya ve Kültür: Kültürün Medya Aracılığıyla Küreselleşmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 85–97.
  18. Türkmen, N. (2013). Çizgi Filmlerin Kültür Aktarımındaki Rolü ve Pepee. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 36(2), 139–158.
  19. Utma, S. (2020). İletişim Çağında Medya ve Kültür Etkileşimi: “Medyatikleşen Kültürler.” Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(3), 39–53.