KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 34 Sayı: 34

FERÎDÎ’NİN KASÎDE-İ BÜRDE’YE FARSÇA VE ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZDIĞI MANZUM TERCÜMELER

Irmak Kaçar(Kırklareli Üniversitesi)0000-0002-2890-1869
Mücahit Kaçar(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5707-8947
Sayfa
445–475
Yayın Tarihi
2025-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamızın sonunda bu manzum tercümenin metni ve diliçi çevirisi de sunulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İmâm Bûsîrî tarafından kaleme alınan ve tam ismi el-Kevâkibü’d-Dürriyye fî Medhi Hayri’l-Beriyye olsa da Kasîde-i Bürde olarak meşhur olan kaside, İslâmî edebiyatta Hz.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunlardan birincisinde Kemaleddîn Hüseyin bin el-Hasan el-Hârezmî el-Kübrevî (ö. 1432-33-35-36-37-41-42?), Harezm Türkçesiyle yazdığı Keşfü’l-Hüdâ’da Kasîde-i Bürde’yi mensûr olarak şerh edip manzum tercümesini de yapmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızın sonunda bu manzum tercümenin metni ve diliçi çevirisi de sunulacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kaside-i Bürde · Ferîdî · Çağatay Türkçesi

Özet

İmâm Bûsîrî tarafından kaleme alınan ve tam ismi el-Kevâkibü’d-Dürriyye fî Medhi Hayri’l-Beriyye olsa da Kasîde-i Bürde olarak meşhur olan kaside, İslâmî edebiyatta Hz. Muhammed sevgisinin yansıdığı en meşhur metinlerden biridir. İslami edebiyatlardaki birçok şerh ve tercümesi yanında Batı dillerine tercümeleri de bulunan bu kaside, Türk edebiyatında da mensur ve manzum birçok şerh ve tercümeye konu edilmiştir. Kasîde-i Bürde’nin şu ana dek Doğu Türkçesiyle kaleme alınmış sadece iki örneği bilinmekteydi. Bunlardan birincisinde Kemaleddîn Hüseyin bin el-Hasan el-Hârezmî el-Kübrevî (ö. 1432-33-35-36-37-41-42?), Harezm Türkçesiyle yazdığı Keşfü’l-Hüdâ’da Kasîde-i Bürde’yi mensûr olarak şerh edip manzum tercümesini de yapmıştır. Kasîde-i Bürde’nin elimizde Çağatay Türkçesiyle yazılan ve müellifi bilinmeyen mensûr bir şerhi de bulunmaktadır. Harezm ve Çağatay Türkçesiyle yazılan bu iki şerh dışında Kasîde-i Bürde’nin Çağatay Türkçesiyle kaleme alınan manzum bir tercümesi daha bulunmaktadır. Bu manzum tercümenin şimdilik bilinen tek nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi Lala İsmail Koleksiyonu 157 numarada kayıtlıdır. Ferîdî mahlaslı birisi tarafından kaleme alınan bu manzum tercümede önce Kasîde-i Bürde’nin Arapça aslından bir beyit yazılmış, sonra da her defasında bu beyitlerin altında Farsça ve Çağatay Türkçesiyle yazılan manzum tercümeleri sunulmuştur. Bu çalışmada, Ferîdî’nin bu çift dilli manzum tercümesine dikkat çekilerek tercümenin şimdilik bilinen tek nüshası ile dil ve tercüme özellikleri hakkında bilgi verilecektir. Çalışmamızın sonunda bu manzum tercümenin metni ve diliçi çevirisi de sunulacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaçar, I., Kaçar, M. (2025). FERÎDÎ’NİN KASÎDE-İ BÜRDE’YE FARSÇA VE ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZDIĞI MANZUM TERCÜMELER. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 34 Sayı: 34, 445–475. https://doi.org/10.15247/devdergisi.1672266

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Akdemir, Yılmaz (2015). Kemâleddîn Hüseyin Harezmî’nin Çağatay Türkçesiyle Kasîde-i Bürde Şerhi (İnceleme, Metin, Çeviri, Gramatikal Dizin). Diyarbakır: Doktora Tezi. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi.
  2. Ayçiçeği, Bünyamin (2024a). İmâm Bûsîrî’nin Hayatı, Divan’ı ve Kasîde-i Bürde’si. Türk Edebiyatında Bûsirî’nin Kasîde-i Bürde’si (Ed. Bünyamin Ayçiçeği). İstanbul: DBY Yayınları.
  3. Ayçiçeği, Bünyamin (2024b). Kasîde-i Bürde’nin Türkçe Mensur Tercüme ve Şerhleri. Türk Edebiyatında Bûsirî’nin Kasîde-i Bürde’si (Ed. Bünyamin Ayçiçeği). İstanbul: DBY Yayınları.
  4. Ayçiçeği, Bünyamin (2024c). Kasîde-i Bürde’nin Türkçe Tahmisleri. Türk Edebiyatında Bûsirî’nin Kasîde-i Bürde’si (Ed. Bünyamin Ayçiçeği). İstanbul: DBY Yayınları.
  5. Ayçiçeği, Bünyamin (2024d). Kasîde-i Bürde’nin Farklı Dillere Tercümeleri. Türk Edebiyatında Bûsirî’nin Kasîde-i Bürde’si (Ed. Bünyamin Ayçiçeği). İstanbul: DBY Yayınları.
  6. Bodrogligeti, A. J. E. (2001). A Grammar of Chagatay, Languages of the World/Materials 155. Muenchen: Lincom Europa.
  7. Clauson, Sir Grard (1972). An Etymological Dictionary Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford: Clarendon Press. Çağlar, Dursaliye (2019). Doğu Türkçesi Kasîde-i Bürde Şerhi (İnceleme-Metin-Aktarım-Dizin-Tıpkıbasım). Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
  8. Çağlar, Yeşim (Dursaliye) (2023). Doğu Türkçesi ile Yazılmış Bir Kasîde-i Bürde Şerhi (İnceleme-Metin-Aktarım-Dizin-Tıpkıbasım). Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları.
  9. Dağıstanlıoğlu, Bilal Erdem (2015). Keşfü’l-Hüdâ Doğu Türkçesiyle Yazılmış Bir Kasîde-i Bürde Şerhi İnceleme-Metin-Dizin I-II. Doktora Tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi.
  10. Dağıstanlıoğlu, Bilal Erdem (2018). Keşfü’l-Hüdâ Doğu Türkçesiyle Yazılmış Bir Kasîde-i Bürde Şerhi. Ankara: TDK Yayınları
  11. Devellioğlu, Ferit (2003). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi.
  12. Dilçin, Cem (2013). Yeni Tarama Sözlüğü (3. baskı). Ankara: TDK Yayınları.
  13. Eckmann, János (1966). Chagatay Manual. Bloomington: Indiana University.
  14. Güler, Ömer Said (2022). “Kasîde-i Bürde (Bânet Su‘âd) Üzerine Osmanlı Döneminde Yazılan Türkçe Eserler.” Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi. S. 8, s. 548-592.
  15. Hazar, Mehmet (2011). “Çağatay Türkçesinde Oğuzca Özellikler ve Benzerlikler.” The Journal of Academic Social Science Studies. S. 4/1, s. 31-63.
  16. Kaçalin, Mustafa (haz.), (2011). NİYĀZİ, Nevâyî’nin Sözleri ve Çağatayca Tanıklar, El-Luġātu’n-Nevā’iyye ve’l-İstişhādātu’l-Caġātā’iyye, Ankara: TDK Yay.
  17. Kaymaz, Zeki (2004). “Çağatay Türkçesinde Oğuzca Unsurlar Üzerine.” Amancolovskie Çiteniya, Kazakistan/Öskemen: s. 204-210.
  18. Koç, Hamza (2024a). Kasîde-i Bürde’nin Türkçe Manzum Şerhleri. Türk Edebiyatında Bûsirî’nin Kasîde-i Bürde’si (Ed. Bünyamin Ayçiçeği). İstanbul: DBY Yayınları.
  19. Koç, Hamza (2024b). Kasîde-i Bürde’nin Türkçe Manzum Tercümeleri. Türk Edebiyatında Bûsirî’nin Kasîde-i Bürde’si (Ed. Bünyamin Ayçiçeği). İstanbul: DBY Yayınları.
  20. Kurnaz, Cemal (1997). Anadolu’da Orta Asyalı Şairler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.
  21. Kurtuluş, Rıza (2022). Kemâleddîn-i Hârizmî. TDV İslam Ansiklopedisi, C. 25, s. 33.
  22. Mert, Abdullah (2017). “Osmanlı Şairlerinin Çağatay Türkçesiyle Yazdıkları Şiirlerde Kullandıkları Dil Üzerine.” SUTAD. S. 41, s. 107-118.
  23. Muhammad Mahdi Xān, Sanglax. A persian Guide to the Turkish Language, Faksimile Text with an Introduction and Indices by Sir Gerard Clauson (1960), London.
  24. Redhouse, Sir James W. (1890). A Turkish and English Lexicon. Constantinople.