Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightFasîh Ahmed Dede’ye isnatla 1278/1861 yılında İstanbul’da basılan Rûz u Şeb münazarası, Sarı Abdullah Efendi’nin Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî’sinde; bu esere göre 3734. beytin şerhinde tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
1584 senesinde İstanbul’da dünyaya gelen Sarı Abdullah Efendi (ö. 1071/1660), kâtiplikle başladığı memuriyet hayatına çeşitli görevlerle devam etmiştir. Tahsil dönemi konusunda detaylı bilgi bulunmamaktadır; fakat iyi bir eğitim gördüğü ve ilmî yetkinliği özellikle mensur eserlerinden anlaşılmaktadır. Tasavvufî-hikemî nitelikte şiirleri de bulunan Abdullah Efendi, Abdî mahlasını kullanmıştır. En önemli eseri ise Mevlânâ’nın Mesnevî-i Ma‘nevî’sinin birinci defterinin şerhi olan Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî’sidir. Şârih bu eseri 1631 yılında tamamlamıştır. Fasîh Ahmed Dede de (ö. 1111/1699) İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Doğum tarihi net olarak bilinmemektedir; fakat XVII. yüzyılın ilk çeyreğinin sonlarına doğru veya ikinci çeyreğinin başlarında doğduğu tahmin edilmektedir. Onun da öğrenim hayatı hakkında malumat bulunmamaktadır; fakat yaşamına dair bilinenler ile eserlerine yansıyan bilgi ve mahareti iyi bir tahsil gördüğüne işaret etmektedir. Devlet bünyesinde kâtiplik görevleri yapmış, muhtemelen 1660’lı yılların sonu veya 1670’li yılların başında Galata Mevlevîhânesi şeyhi Gavsî Dede’ye (ö. 1109/1697) intisap edip ömrünün kalan kısmını mezkûr dergâhta geçirmiştir. Kaynaklardan eserlerinin neredeyse hepsini bu süreçte kaleme aldığı belirtilmektedir. Fasîh Ahmed Dede’ye isnatla 1278/1861 yılında İstanbul’da basılan Rûz u Şeb münazarası, Sarı Abdullah Efendi’nin Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî’sinde; bu esere göre 3734. beytin şerhinde tespit edilmiştir. Yani Fasîh Ahmed Dede’ye ait müstakil bir eser gibi gösterilen metin, esasen Sarı Abdullah Efendi’nin şerhinin parçasıdır. 1861’de basılan metnin kendisinde bu konuda hiçbir bilgi bulunmamasına rağmen, sözü edilen metne Fasîh’e isnat içeren bir başlık ilave edilmiş olması, hatalı bir bilginin dolaşıma girmesine sebep olmuştur. Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî’nin zengin muhtevasının fark edilmesine de katkı sağlayacak olan bu çalışma ile söz konusu metnin asıl sahibinin Sarı Abdullah Efendi olduğu ortaya konulup literatürde tekrarlanan ilmî bir hata tashih edilecektir.
Abstract
Born in Istanbul in 1584, Sarı Abdullah Efendi (d. 1071/1660) began his career as a clerk and continued in various positions. Detailed information about his education is scarce; however, his good education and scholarly competence are evident, particularly from his prose works. Abdullah Efendi, who also wrote Sufi-philosophical poems, used the pseudonym (mahlas) Abdî. His most important work is Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî, a commentary on the first volume of Mevlana's Mesnevî-i Ma‘nevî. The commentator completed this work in 1631. Fasîh Ahmed Dede (d. 1111/1699) was also born in Istanbul. His exact birth date is unknown; however, it is estimated that he was born towards the end of the first quarter or the beginning of the second quarter of the 17th century. Information about his education is also scarce. However, what is known about his life and the knowledge and skill reflected in his works indicate that he received a good education. He held clerical positions within the state, and probably in the late 1660s or early 1670s, he became a disciple of Gavsî Dede (d. 1109/1697), the sheikh of the Galata Mevlevi Lodge, and spent the rest of his life there. Sources indicate that he wrote almost all of his works during this period. Debate of Day and Night (Rûz u Şeb), published in Istanbul in 1278/1861 and attributed to Fasîh Ahmed Dede, is found in Sarı Abdullah Efendi's Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî; according to this work, it is identified in the commentary of the 3734th verse. In other words, the text presented as an independent work by Fasîh Ahmed Dede is actually a part of Sarı Abdullah Efendi's commentary. Although the text itself, published in 1861, contains no information on this subject, the addition of a title attributing it to Fasîh Ahmed has led to the circulation of erroneous information. This study, which will also contribute to the realization of the rich content of Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî, will reveal that the true author of the text is Sarı Abdullah Efendi and correct a scholarly error repeated in the literature.