Dergiler / Dil Araştırmaları / 2013 / Cilt: 13 Sayı: 13

Batalga’dan Çökelge’ye Anadolu Ağızlarındaki -alga/-elge Ekine Dair

From Batalga to Çökelge Remarks on the Suffix -alga/-elge in Anatolian Turkish Dialects

Sayfa
9–36
Yayın Tarihi
2013-12-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir
🔬Tür:Makale
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anadolu ağızları · Biçim bilim · Türkçe

Özet

Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir

Abstract

This paper deals with a number of lexems in Turkish dialects derived by the suffix -alga/-elge. It will be pointed out that the suffix etymologically is related to Mongolian -lgA and semantically close to Turkish -Ak. It is added to verbs having an A aorist. Concerning its spread the distribution in Anatolia and Azerbaijan will be emphasised

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bläsing, U. (2013). Batalga’dan Çökelge’ye Anadolu Ağızlarındaki -alga/-elge Ekine Dair. Dil Araştırmaları, Cilt: 13 Sayı: 13, 9–36. https://ajindex.com/articles/1383957

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (61)

  1. ADİL (2006) = Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti, 1-4. Bakı.
  2. ADL (1999-2003) = Azərbaycan dialektoloji lüğəti, 1-2, Ankara.
  3. Aksoy, Ömer Asım (1987), “Öğrencemiz Türkçe”, Türk Dili Dergisi, 1(2):.
  4. AzbR (2006) = Azərbaycanca-rusca lüğət, 1-4, Bakı.
  5. Blochet, Edgar (1932), Catalogue des manuscrits turcs, 1-2, Paris.
  6. BSTS = Bilim ve Sanat Terimleri Sözlüğü (Türk Dil Kurumu),.
  7. BškR (1958) = Baškirsko-russkij slovar’ ‹Bašqortsa-russa hüδlĕkı, Moskva.
  8. BTS = Büyük Türkçe Sözlük (Türk Dil Kurumu),.
  9. Clark, Larry V. (1998), Turkmen reference grammar, Wiesbaden.
  10. Clauson, Sir Gerald (1972), An Etymological dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford.
  11. Doerfer, Gerhard (1963-1975), Türkische und Mongolische Elemente im Neupersischen, 1-4, Wiesbaden.
  12. Dondukov, Ulzı-Žargal Šoybonovič (1964), Affiksal’noe slovoobrazovanie častej reči v burjatskom jazyke, Ulan-Udė.
  13. Dondukov, Ulzı-Žargal Šoybonovič (1993), Slovoobrazovanie mongol’skix jazykov, Ulan- Udė.
  14. EGRT (1989) = Ethnic Groups in the Republic of Turkey, compiled and edited by Peter Alford Andrews with the assistance of Rüdiger Benninghaus, Wiesbaden.
  15. Erdal, Marcel (1991), Old Turkic Word Formation, a Functional Approach to the Lexicon, 1-2, Wiesbaden.
  16. GBJa (1962) = Grammatika burjatskogo jazyka, Fonetika i morfologija, otvetstvennyj redaktor G. D. Sanžeev, Moskva.
  17. GTkmJa (1970) = Grammatika turkmenskogo jazyka, Fonetika i morfologija; (red.:) N. A. Baskakov, M. Ja. Xamzaev, B. Čaryjarov, Ašxabat.
  18. GTS = Güncel Türkçe Sözlük (Türk Dil Kurumu),.
  19. Isxakov, Fazyl Garifovič & Aleksandr Adol’fovič Pal’mbax (1961), Grammatika tuvinskogo jazyka, Fonetika i morfologija, Moskva.
  20. Janhunen, Juha (2003), “Proto-Mongolic (Chapter One)”, (editör: Juha Janhunen) The Mongolic Languages, London & New York: 1-29.
  21. Katanov, Nikolaj Fedorovič (1903), Opyt izslĕdovanija urjanxajskago jazyka s ukazaniem glavnĕjšix rodstvennyx otnošenij ego k drugim jazykam tjurkskago kornja, Kazan’.
  22. Kirchner, Mark (2001), (tanıtma) “Mongolische Lehnwörter im Westoghusischen. Von Claus Schönig. (Turcologica. 47) Wiesbaden: Harrassowitz 2000. VI + 210 S.”, Mediterranean Language Review, 13: 200-203.
  23. Korkmaz, Zeynep (2003), Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), Ankara.
  24. KrgR (1965) = Kirgizsko-russkij slovar’ ‹Qırgızča-orusča sözdükı, sostavil K. K. Yudaxin, Moskva.
  25. KTDS (2009) = Žėėmbay Mukambaev, Kırgız tilinin dialektologiyalık sözdügü, Biškek.
  26. KTTTS (2003) = Kazak Türkçesi-Türkiye Türkçesi Sözlüğü, hazırlayan: Kenan Koç vd., Ankara.
  27. Lessing, Ferdinand D. (1960), Mongolian-English Dictionary, compiled by Mattai Hal tod, John Gombojab Hangin, Serge Kassatkin and Ferdi nand D. Lessing (General Editor), Berkeley, Los Angeles.
  28. Nişanyan, Sevan, Sözlerin Soyağacı, Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü,.
  29. Ölmez, Mehmet (2007), Tuwinischer Wortschatz, mit alttürkischen und mongolischen Parallelen ‹Tuvacanın Sözvarlığı, Eski Türkçe ve Moğolca Denkleriyleı, Wiesbaden.
  30. Ölmez, Mehmet (2009), (tanıtma) “Pekşen Tamdoğan, Çetin Yiğenoğlu, Kozanca. Kozan Ağzı Üzerine Bir İnceleme, YEKSAV yayınları, Kozan, 205 s. [tarihsiz]”, Türk Dilleri Araştırmaları, 19, 2009: 313-314.
  31. Ölmez, Zuhal Kargı (1993), Mahbûbü’l-Kulûb (İnceleme-Metin-Sözlük), Ankara. (yayımlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi)
  32. Özturan, Hacı Ali (2009), Maraş Merkez Ağzı (Kelimeler, Deyimler, Atasözleri, Düâlar, Beddüâlar, Tekerlemeler, Ninniler), Kahramanmaraş.
  33. Poppe, Nicholas (1974), Grammar of Written Mongolian, 3. printing, Wiesbaden.
  34. QTS (1999) = Qazaq tiliniŋ sözdigi, Almatı.
  35. Radloff, Wilhelm (1960), Versuch eines Wörterbuches der Türk-Dialecte ‹Opyt’ slovarja tjurkskix narečijı 1-4, ‘s Gravenhage. (reprint of the edition St. Petersburg 1893-1911)
  36. Ramstedt, Gustav John (1976), Kalmückisches Wörterbuch, zweite, unveränderte Auflage, Helsinki.
  37. Räsänen, Martti (1969), Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachen, Helsinki.
  38. Rassadin, Valentin Ivanovič (1980), Mongolo-burjatskie zaimstvovanija v sibirskix tjurkskix jazykax, Moskva.
  39. Röhrborn, Klaus (2003), Interlinguale Angleichung der Lexik, Aspekte der Europäisierung des türkeitürkischen Wortschatzes, Göttingen.
  40. Schönig, Claus (2000), Mongolische Lehnwörter im Westoghusischen, Wiesbaden.
  41. Schönig, Claus (2003), “Turko-Mongolic Relations (Chapter Twenty)”, (editör: Juha Janhunen) The Mongolic Languages, London & New York: 403-419.
  42. Sertkaya, Osman Fikri (1992), “Mongolian Words and Forms in Chagatay Turkish (Eastern Turki) and Turkey Turkish (Western Turki)”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 1987: 265-280.
  43. TarSöz (1963-77) = XIII. Yüzyılından Beri Türkiye Türkçesiyle Yazılmış Kitap larından Toplanan Tanıklarıyle Tarama Sözlüğü, 1-8, Ankara.
  44. Taş, İbrahim (2010), Şeyyâd Hamza, Yûsuf ve Zelîhâ, Ankara.
  45. Tauer Felix (1937-1956), Histoire des conquêtes de Tamerlan intitulée Ẓafarnāma = Tārīḫ-i futūḥāt-i amīr Tīmūr Kūrkān maʿrūf ba Ẓafarnāma par Niẓāmuddīn Šāmī, avec des additions empruntées au Zubdatu-t-tawārīḫ-i bāysunŞurī de Ḥāfiẓ-i Abrū, édition critique, 1-2, Praha.
  46. TBḲ (h. 1250/1834) = Terceme-i Burhān-ı ḳāṭi‘ (Mütercim: ‘Aynṭābī Aḥmed ‘Āṣım, Eser Sahibi: İbn Ḵalaf Tabrīzī), Dār uṭ-Ṭıbā‘a-ı Miṣrīye.
  47. TDS (1962), Türkmen diliniŋ sözlügi ‹Slovar’ turkmenskogo jazykaı, Ašɣabat.
  48. Tietze, Andreas (2002, 2009). Tarihi ve etimolojik Türkiye Türkçesi lugatı ‹Sprach- geschichtliches und etymologisches Wörterbuch des Türkei-Tür ki schenı, 1, Istanbul & Wien, 2, Wien.
  49. TkmR (1968), Turkmensko-russkij slovar’ ‹Türkmenče-rusča sözlükı, pod obščej redakciej N. A. Baskakova, B. A. Karryeva, M. Ja. Xamzaeva, Moskva.
  50. TkmTü (1995), Türkmence-Türkçe Sözlük, Hazırlayanlar: Tekin, Talat & Mehmet Ölmez, Emine Ceylan, Zuhal Ölmez, Süer Eker, Ankara.
  51. Tor, Gülseren (2004), Mersin Ağzı Sözlüğü, İstanbul.
  52. TTAS = Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü (Türk Dil Kurumu),.
  53. TuvR (1968) = Tuvinsko-russkij slovar’ ‹Tıva-orus slovar’ı, pod redakciej Ė. R. Teniševa, Mos kva.
  54. UTİL (1990-1998) = UyŞur tiliniŋ izahliq luŞiti, 1-6, Beyǰiŋ.
  55. ŬTİL (1981) = Ŭzbek tilining izohli luɣati ‹Tolkovyj slovar’ uzbekskogo jazykaı, 1-2, Moskva.
  56. Aksoy, Ömer Asım (1987), “Öğrencemiz Türkçe”, Türk Dili Dergisi, 1(2):.
  57. BSTS = Bilim ve Sanat Terimleri Sözlüğü (Türk Dil Kurumu),.
  58. BTS = Büyük Türkçe Sözlük (Türk Dil Kurumu),.
  59. GTS = Güncel Türkçe Sözlük (Türk Dil Kurumu),.
  60. Nişanyan, Sevan, Sözlerin Soyağacı, Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü,.
  61. TTAS = Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü (Türk Dil Kurumu),.