Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir
🔬Tür:Makale
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anadolu ağızları · Biçim bilim · Türkçe
Özet
Bu çalışmada Anadolu ağızlarında -alga/-elge eki vasıtasıyla fiilden türeyen birtakım isimler ele alınacak; bu ekin, Moğolcadaki -lgA kökensel ve Türkçedeki -Ak ekiyle anlamsal ilgisine ve bu eki alan fiillerin geniş zaman biçimlerinin geniş ünlüsünün A olmasına değinilerek Anadolu ve Azerbaycan coğrafyasındaki dağılımı gösterilecektir
Abstract
This paper deals with a number of lexems in Turkish dialects derived by the suffix -alga/-elge. It will be pointed out that the suffix etymologically is related to Mongolian -lgA and semantically close to Turkish -Ak. It is added to verbs having an A aorist. Concerning its spread the distribution in Anatolia and Azerbaijan will be emphasised
EGRT (1989) = Ethnic Groups in the Republic of Turkey, compiled and edited by Peter Alford Andrews with the assistance of Rüdiger Benninghaus, Wiesbaden.
Erdal, Marcel (1991), Old Turkic Word Formation, a Functional Approach to the Lexicon, 1-2, Wiesbaden.
GBJa (1962) = Grammatika burjatskogo jazyka, Fonetika i morfologija, otvetstvennyj redaktor G. D. Sanžeev, Moskva.
GTkmJa (1970) = Grammatika turkmenskogo jazyka, Fonetika i morfologija; (red.:) N. A. Baskakov, M. Ja. Xamzaev, B. Čaryjarov, Ašxabat.
GTS = Güncel Türkçe Sözlük (Türk Dil Kurumu),.
Isxakov, Fazyl Garifovič & Aleksandr Adol’fovič Pal’mbax (1961), Grammatika tuvinskogo jazyka, Fonetika i morfologija, Moskva.
Janhunen, Juha (2003), “Proto-Mongolic (Chapter One)”, (editör: Juha Janhunen) The Mongolic Languages, London & New York: 1-29.
Katanov, Nikolaj Fedorovič (1903), Opyt izslĕdovanija urjanxajskago jazyka s ukazaniem glavnĕjšix rodstvennyx otnošenij ego k drugim jazykam tjurkskago kornja, Kazan’.
Kirchner, Mark (2001), (tanıtma) “Mongolische Lehnwörter im Westoghusischen. Von Claus Schönig. (Turcologica. 47) Wiesbaden: Harrassowitz 2000. VI + 210 S.”, Mediterranean Language Review, 13: 200-203.
Korkmaz, Zeynep (2003), Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), Ankara.
KrgR (1965) = Kirgizsko-russkij slovar’ ‹Qırgızča-orusča sözdükı, sostavil K. K. Yudaxin, Moskva.
Lessing, Ferdinand D. (1960), Mongolian-English Dictionary, compiled by Mattai Hal tod, John Gombojab Hangin, Serge Kassatkin and Ferdi nand D. Lessing (General Editor), Berkeley, Los Angeles.
Nişanyan, Sevan, Sözlerin Soyağacı, Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü,.
Ölmez, Mehmet (2007), Tuwinischer Wortschatz, mit alttürkischen und mongolischen Parallelen ‹Tuvacanın Sözvarlığı, Eski Türkçe ve Moğolca Denkleriyleı, Wiesbaden.
Ölmez, Mehmet (2009), (tanıtma) “Pekşen Tamdoğan, Çetin Yiğenoğlu, Kozanca. Kozan Ağzı Üzerine Bir İnceleme, YEKSAV yayınları, Kozan, 205 s. [tarihsiz]”, Türk Dilleri Araştırmaları, 19, 2009: 313-314.
Özturan, Hacı Ali (2009), Maraş Merkez Ağzı (Kelimeler, Deyimler, Atasözleri, Düâlar, Beddüâlar, Tekerlemeler, Ninniler), Kahramanmaraş.
Poppe, Nicholas (1974), Grammar of Written Mongolian, 3. printing, Wiesbaden.
QTS (1999) = Qazaq tiliniŋ sözdigi, Almatı.
Radloff, Wilhelm (1960), Versuch eines Wörterbuches der Türk-Dialecte ‹Opyt’ slovarja tjurkskix narečijı 1-4, ‘s Gravenhage. (reprint of the edition St. Petersburg 1893-1911)
Ramstedt, Gustav John (1976), Kalmückisches Wörterbuch, zweite, unveränderte Auflage, Helsinki.
Räsänen, Martti (1969), Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachen, Helsinki.
Röhrborn, Klaus (2003), Interlinguale Angleichung der Lexik, Aspekte der Europäisierung des türkeitürkischen Wortschatzes, Göttingen.
Schönig, Claus (2000), Mongolische Lehnwörter im Westoghusischen, Wiesbaden.
Schönig, Claus (2003), “Turko-Mongolic Relations (Chapter Twenty)”, (editör: Juha Janhunen) The Mongolic Languages, London & New York: 403-419.
Sertkaya, Osman Fikri (1992), “Mongolian Words and Forms in Chagatay Turkish (Eastern Turki) and Turkey Turkish (Western Turki)”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 1987: 265-280.
TarSöz (1963-77) = XIII. Yüzyılından Beri Türkiye Türkçesiyle Yazılmış Kitap larından Toplanan Tanıklarıyle Tarama Sözlüğü, 1-8, Ankara.
Taş, İbrahim (2010), Şeyyâd Hamza, Yûsuf ve Zelîhâ, Ankara.
Tauer Felix (1937-1956), Histoire des conquêtes de Tamerlan intitulée Ẓafarnāma = Tārīḫ-i futūḥāt-i amīr Tīmūr Kūrkān maʿrūf ba Ẓafarnāma par Niẓāmuddīn Šāmī, avec des additions empruntées au Zubdatu-t-tawārīḫ-i bāysunŞurī de Ḥāfiẓ-i Abrū, édition critique, 1-2, Praha.
TBḲ (h. 1250/1834) = Terceme-i Burhān-ı ḳāṭi‘ (Mütercim: ‘Aynṭābī Aḥmed ‘Āṣım, Eser Sahibi: İbn Ḵalaf Tabrīzī), Dār uṭ-Ṭıbā‘a-ı Miṣrīye.
TDS (1962), Türkmen diliniŋ sözlügi ‹Slovar’ turkmenskogo jazykaı, Ašɣabat.
Tietze, Andreas (2002, 2009). Tarihi ve etimolojik Türkiye Türkçesi lugatı ‹Sprach- geschichtliches und etymologisches Wörterbuch des Türkei-Tür ki schenı, 1, Istanbul & Wien, 2, Wien.
TkmR (1968), Turkmensko-russkij slovar’ ‹Türkmenče-rusča sözlükı, pod obščej redakciej N. A. Baskakova, B. A. Karryeva, M. Ja. Xamzaeva, Moskva.