Dergiler / Dil Araştırmaları / 2018 / Cilt: 12 Sayı: 23

TÜRK DİLİNİN /ŋ/ SESİNİN BATI RUMELİ AĞIZLARINDAKİ DURUMU

Alpay İğci(UŞAK ÜNİVERSİTESİ)
Sayfa
223–257
Yayın Tarihi
2018-11-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Batı Rumeli’de ise eski /ŋ/ sesinin bugünkü durumu için Bulgaristan, Karadağ, Kosova, Makedonya, Sırbistan ve Yunanistan ağızlarına dair ilgili çalışmalar taranmış ve bunlardan örnekler tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk dilinin bilinen ilk dönemlerinde Türkçe kelimelerde asli /ŋ/ sesi görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çeşitli sahalarda ve dönemlerde yazılmış eserlerde karşılaşılan bu ses, Türk dili için kullanılan yazı sistemlerinin bazısında tek işaretle, bazısında iki harfin (/n/ ve /g/ seslerini karşılayan harfler gibi) yan yana kullanılmasıyla gösterilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Batı Rumeli’de ise eski /ŋ/ sesinin bugünkü durumu için Bulgaristan, Karadağ, Kosova, Makedonya, Sırbistan ve Yunanistan ağızlarına dair ilgili çalışmalar taranmış ve bunlardan örnekler tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:/ŋ/ sesi · türkiye türkçesi · ağızlar

Özet

Türk dilinin bilinen ilk dönemlerinde Türkçe kelimelerde asli /ŋ/ sesi görülmektedir. Çeşitli sahalarda ve dönemlerde yazılmış eserlerde karşılaşılan bu ses, Türk dili için kullanılan yazı sistemlerinin bazısında tek işaretle, bazısında iki harfin (/n/ ve /g/ seslerini karşılayan harfler gibi) yan yana kullanılmasıyla gösterilmiştir. Bugün, Türk dilinin bazı bölgelerinde /ŋ/ sesi kullanılmakta, bazılarında kullanılmamaktadır. Günümüzde coğrafi olarak en geniş Türk yazı dili olan Türkiye Türkçesi, kaynaklandığı tarihî ağız sebebiyle ölçünlü yapıda /ŋ/ sesini taşımaz; bunu genelde /n/’ye dönüştürmüştür. Ağızlarında ise bu sesi taşıyan ve taşımayanlar vardır. Bu ses bulunmayan ağızlar için hep sözü edilen en bilinen örnek İstanbul ağzıdır. Batı Rumeli’de ise eski /ŋ/ sesinin bugünkü durumu için Bulgaristan, Karadağ, Kosova, Makedonya, Sırbistan ve Yunanistan ağızlarına dair ilgili çalışmalar taranmış ve bunlardan örnekler tespit edilmiştir. Bölge için ŋ > n karakteristiktir. Batı Rumeli sahası tarihinde de bu sesin /n/ şeklinde telaffuz edildiğini Evliya Çelebi’nin Seyāḥatnāme’sinde “nun” harfli imlâyla, Latin harfli metinlerde de n’li imlâyla tespit etmiştik. Türk dilinin /ŋ/ sesi Batı Rumeli’de, ikisi hem yazı dili hem ağız için genelgeçer olmak üzere sekiz ayrı ses değişmesi (ŋ > n, ŋ > ng, ŋ > nk, ŋ > m, ŋ > yn, ŋ > ny, ŋ > g, ŋ > Ø) yaşamıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İğci, A. (2018). TÜRK DİLİNİN /ŋ/ SESİNİN BATI RUMELİ AĞIZLARINDAKİ DURUMU. Dil Araştırmaları, Cilt: 12 Sayı: 23, 223–257. https://ajindex.com/articles/1383738

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. İĞCİ, Alpay (2010). Vıçıtırın-Kosova Türk Ağzı, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı Türk Dili ve Lehçeleri Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İzmir
  2. KAKUK, Suzanne (1972). “Le Dialecte Turc d’Ohrid en Macédoine”, Acta Orientalia Akademiae Scientiarum Hungaricae, Tomus XXVI, Fasc. 2-3, Budapest 1972, 227-282
  3. KAKUK, Zsuzsanna (1961). “Die Türkische Mundart von Küstendil und Michailovgrad”, Acta Linguistica Academia Scientiarum Hungaricae, Tomus XI, Fasc. 3-4, Budapest 1961, 301-386
  4. KARAHAN, Leylâ (1996). Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları