Dergiler / Dil Araştırmaları / 2026 / Cilt: 20 Sayı: 38

Edimbilimsel Bir Değerlendirme: Türkçe ve Hırvatça Nezaket İfadeleri

A Pragmatic Evaluation: Politeness Expressions in Turkish and Croatian

Gönül Erdem Nas(Afyon Kocatepe Üniversitesi)0000-0001-8100-3884
Sayfa
63–77
Yayın Tarihi
2026-05-05
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada, nitel analiz yöntemi ile iki dilin en kapsamlı sözlükleri gündelik ifadelerden hareketle incelenerek bulgular oluşturulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dil ve kültür arasındaki bağlılığın en önemli çıktısı her milletteki ortak duyguları veya ifadeleri tanımlayan sözcüklerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Söz konusu teorilere göre nezaket, tüm toplumlarda aynı biçimde algılanır veya kültürel normlar çerçevesinde farklılaşır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada, nitel analiz yöntemi ile iki dilin en kapsamlı sözlükleri gündelik ifadelerden hareketle incelenerek bulgular oluşturulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Edimbilim · nezaket sözcükleri · Türkçe

Özet

Dil ve kültür arasındaki bağlılığın en önemli çıktısı her milletteki ortak duyguları veya ifadeleri tanımlayan sözcüklerdir. Nezaket ifadeleri de bunlar arasında yer alır. Bu çalışmanın konusunu oluşturan nezaket ile ilgili sözcükler, her iki dilde ve kültürde nezaketin evrensellik ve kültüre aitlik teorileri kapsamında ele alınmıştır. Söz konusu teorilere göre nezaket, tüm toplumlarda aynı biçimde algılanır veya kültürel normlar çerçevesinde farklılaşır. Çalışmada nezaket ile ilgili sözcükler söz kalıpları ve bu sözcüklerin Türkçe ve Hırvatçada anlamlandırılması ve söz konusu sözcüklerin kültürel benzerlik ve farlılıkları karşılaştırılmıştır. Her iki dilde nezaket bildiren sözcüklerin ilgili teorilere göre kültürel ortaklığının olup olmadığı ele alınmıştır. Nezaket bildiren sözcük ve söz gruplarının, söz konusu dillerdeki karşılıkları ve anlamları Balkan kültürünün etkisi de gözetilerek incelenmiştir. Çalışmada, nitel analiz yöntemi ile iki dilin en kapsamlı sözlükleri gündelik ifadelerden hareketle incelenerek bulgular oluşturulmuştur. Çıkan sonuçlara göre belirlenen sözcüklerin bir kısmının teoriye uygun biçimde evrensellik gösterdiği bir kısmının ise dillerde kültürel yakınlığa rağmen anlam farklılığı ve anlam boşluğuna sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract

The most significant outcome of the interconnection between language and culture is the lexicon that defines common emotions or expressions within every nation. Politeness expressions are among these lexical items. In this study, the politeness-related words that constitute the subject matter are analyzed within the framework of universality and culture-specificity theories of politeness in both languages and cultures. According to these theories, politeness is either conceptualized in the same manner across all societies or varies within the framework of cultural norms. This study compares politeness-related words and formulates expressions, their conceptualization in Turkish and Croatian, and their cultural similarities and differences. It examines whether politeness words in both languages share a cultural commonality based on the relevant theories. The equivalents and meanings of politeness words and phrases in the respective languages are investigated, taking into account the influence of Balkan culture. The findings were established using a qualitative analysis method, by examining the most comprehensive dictionaries of both languages based on everyday expressions. The results indicate that while some of the identified words exhibit universality in line with the theory, others display semantic differences and lexical gaps despite the cultural proximity of the languages.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Nas, G. E. (2026). Edimbilimsel Bir Değerlendirme: Türkçe ve Hırvatça Nezaket İfadeleri. Dil Araştırmaları, Cilt: 20 Sayı: 38, 63–77. https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1706498

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. ANİĆ, Vladimir (1991). Rječnik Hrvatskoga Jezika. Zagreb: Novi Liber.
  2. BAYHAN, Şakir (2018). Boşnakça-Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  3. BROWN, Penelope; LEVINSON, Stephen C. (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University.
  4. e-DC = Dictionary Cambridge (2025). “Politeness”. https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/politeness (Erişim Tarihi: 23.08.2025).
  5. e-GTS = Türk Dil Kurumu (2025). Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 11.10.2025).
  6. e-HJP = Hrvatski Jezični Portal (2025). https://hjp.znanje.hr/index.php?show=search (Erişim Tarihi: 14.03.2024).
  7. e-OALD = Oxford Advanced Learner’s Dictionary (2025). “Politeness”. https://www.oxfordlernersdictionaries.com/definition/english/politeness (Erişim Tarihi: 16.02.2025).
  8. e-ÖS = Ötüken Türkçe Sözlük (2025). https://otukensozluk.com/ (Erişim Tarihi: 07.06.2025).
  9. e-SEES = Serbian-English/English-Serbian Dictionary (2025). http://www.recnik.com/logindict.cgi (Erişim Tarihi: 26.11.2024).
  10. GOFFMAN, Erving (1971). Relations in Public: Microstudies of the Public Order. New York: Basic Books.
  11. GOODENOUGH, Ward H. (1957). “Cultural anthropology and linguistics”. Report of the Seventh Annual Round Table Meeting on Linguistics and Language Study (Edt. P. Garvin). Washington, DC: Georgetown University Press.
  12. IDE, Sachiko (1989). “Formal Forms and Discernment: Two Neglected Aspects of Linguistic Politeness”. Multilingua, 8/2: 223–248.
  13. IŞIKER, Mehmet (2020). Temel Türkçe - Hırvatça / Hırvatça - Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  14. LAKOFF, Robin (1973). “Language and Woman’s Place”. Language in Society, 2/1: 45-80.
  15. LARINA, Tatiana (2015). “Culture-Specific Communicative Styles as a Framework for Interpreting Linguistic and Cultural Idiosyncrasies”. International Review of Pragmatics, 7/2: 195-215.
  16. LEECH, Geoffrey (1983). Principles of Pragmatics. London ve New York: Longman.
  17. LEECH, Geoffrey; LARINA, Tatiana (2014). “Politeness: West and East”. Russian Journal of Linguistics, 4: 9-34.
  18. ONONYE, Chuka Fred (2020). “The Concept of Politeness: First/Second Order Distinction”. A Lecture Delivered on The Telegram Platform of The Pragmatics Association of Nigeria (Pran). Enugu: University of Nigeria.
  19. WARDHAUGH, Ronald (2010). An Introduction to Sociolinguistics. UK: Wiley ve Blackwell.
  20. WİERZBİCKA, Anna (1985). “Different Cultures, Different Languages, Different Speech Acts: Polish vs. English”. Journal of Pragmatics, 9/2–3: 145-178.
  21. WİERZBİCKA, Anna (2003/1991). Cross-Cultural Pragmatics. Berlin: Mouton de Gruyter.