Dergiler / Avrasya Dosyası / 2025 / Cilt: 16 Sayı: 2

Türkistan’da Terörizm ve Radikalleşme: Kopenhag Okulu’nun Güvenlikleştirme Çerçevesi Üzerine Bir Analiz

Medihanur Argalı(MİLLİ SAVUNMA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0777-7077
Sayfa
1–15
Yayın Tarihi
2025-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, bu üç hattın birbirini tetikleyen bir “birleşik tehdit alanı” oluşturduğunu; rejimlerin güvenlikleştirme söylemleriyle olağanüstü önlemleri meşrulaştırdığını; su–enerji anlaşmazlıklarının ise ekonomik/çevresel sektörde güvenliği yeniden tanımladığını ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Kopenhag Okulu’nun güvenlikleştirme yaklaşımını Türkistan bağlamında sınayarak, bölgesel güvenliğin üç kesişen eksen üzerinden nasıl kurulduğunu gösterir: (i) radikal İslam/terör söylemleri, (ii) sınır–etnisite döngüsü ve (iii) su–enerji krizleri.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, söylem analizi (resmî belgeler, lider konuşmaları, medya), olay verisi (sınır çatışmaları, toplumsal şiddet) ve kurumsal haritalama (ŞİÖ, KGAÖ, IFAS/ICWC) yöntemlerini birleştirir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, bu üç hattın birbirini tetikleyen bir “birleşik tehdit alanı” oluşturduğunu; rejimlerin güvenlikleştirme söylemleriyle olağanüstü önlemleri meşrulaştırdığını; su–enerji anlaşmazlıklarının ise ekonomik/çevresel sektörde güvenliği yeniden tanımladığını ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Teorik Makale
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kopenhag Okulu · Güvenlikleştirme · Türkistan

Özet

Bu makale, Kopenhag Okulu’nun güvenlikleştirme yaklaşımını Türkistan bağlamında sınayarak, bölgesel güvenliğin üç kesişen eksen üzerinden nasıl kurulduğunu gösterir: (i) radikal İslam/terör söylemleri, (ii) sınır–etnisite döngüsü ve (iii) su–enerji krizleri. Çalışma, söylem analizi (resmî belgeler, lider konuşmaları, medya), olay verisi (sınır çatışmaları, toplumsal şiddet) ve kurumsal haritalama (ŞİÖ, KGAÖ, IFAS/ICWC) yöntemlerini birleştirir. Bulgular, bu üç hattın birbirini tetikleyen bir “birleşik tehdit alanı” oluşturduğunu; rejimlerin güvenlikleştirme söylemleriyle olağanüstü önlemleri meşrulaştırdığını; su–enerji anlaşmazlıklarının ise ekonomik/çevresel sektörde güvenliği yeniden tanımladığını ortaya koymaktadır. Teorik olarak, Kopenhag Okulu’nun Türkistan’a uyarlanması için üç düzeltme öneriyoruz: heterojen “dinleyici” kümelerinin (yerel ağlar, sınır toplulukları, güvenlik bürokrasisi) dikkate alınması; söylem kadar maddi–idarî pratiklerin (baraj işletimi, sınır devriyesi, enklev koridorları) analiz edilmesi; bölgenin “alt-kompleks” niteliğini aşacak bir bölge-içi omurga gereksinimi. Politika düzeyinde, deseküritizasyon şeritleri (şeffaf veri paylaşımı, sezonluk tahsis protokolleri, mikro-havza komiteleri, enklev erişim rejimleri ve yerel arabuluculuk) aracılığıyla krizlerin olağan siyasete geri çevrilmesi önerilmektedir. Makale, Türkistan güvenlik çalışmalarına ampirik bir sentez sunarken, Kopenhag Okulu’nun taşınabilirliğine de kuramsal katkıda bulunur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Argalı, M. (2025). Türkistan’da Terörizm ve Radikalleşme: Kopenhag Okulu’nun Güvenlikleştirme Çerçevesi Üzerine Bir Analiz. Avrasya Dosyası, Cilt: 16 Sayı: 2, 1–15. https://ajindex.com/articles/1368536

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. Referans1 Akhmedova, Rashidakhon. “Environmental Problems of Turkestan.” E3S Web of Conferences 462 (AFE-2023) (2023): 1–5.
  2. Referans2 Akkaya, Caner. “Orta Asya Bağımsız Bir Bölgesel Güvenlik Kompleksi mi?” Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2021): 355–376.
  3. Referans3 AP News. “Kyrgyz Government Seeking to Shut Down Radio Station.” 2022.
  4. Referans4 Argalı, Medihanur ve Mehmet Emin Erendor. “Şanghay İşbirliği Örgütü, Terör, Terörizm ve Terörizmle Mücadele.” İçinde Terörizmin El Kitabı – Kavram, Tanım, Nedenleri, Tarihsel Süreci, Türleri, Mücadele Yöntemleri, der. İskender Karakaya, 415–460. Ankara: Nobel, 2023.
  5. Referans5 Argalı, Medihanur. “Central Asia: Borders, Resources, and Power. The Roots of Conflict in the Fergana Valley.” Conflict Studies Quarterly 51 (2025): 3–17.
  6. Referans6 Argalı, Medihanur. “Scarce Resources, Great Challenge: Turkistan’s Water Crisis and Environmental Sustainability.” Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi 46, no. 2 (2024): 1–20.
  7. Referans7 Burnashev, Rustam. Security in Central Asia: Methodological Frameworks for Analysis. Almaty: Kazakh-German University, 2006.
  8. Referans8 Burnashev, Rustam. “Security Challenges in Central Asia,” L’Europe en Formation, 375, (2015). Buzan, Barry ve Ole Wæver. Regions and Powers: The Structure of International Security. Cambridge: Cambridge University Press, 2003.
  9. Referans9 Buzan, Barry, Ole Wæver ve Jaap de Wilde. Security: A New Framework for Analysis. Boulder: Lynne Rienner, 1998.
  10. Referans10 Chand, Bibek ve Zenel Garcia. “Power Politics and Securitization: The Emerging Indo-Japanese Nexus in Southeast Asia.” Asia & the Pacific Policy Studies 4, no. 2 (2017): 310–324.
  11. Referans11 Cornell, Svante E. Is Central Asia Stable? Conflict Risks and Drivers of Instability. Silk Road Paper. Washington, DC & Stockholm: CACI–SRSP, Mayıs 2025.
  12. Referans12 Devlet, Nadir. “Ethnicity and Power: Relations Between the Central Asian States.” Perceptions: Journal of International Affairs 2, no. 1 (Mart 1997): 1–18.
  13. Referans13 Dmitrieva, E. L. “Postsovetskaya Tsentral’naya Aziya: etnoterritorial’nye spory i pogranichnye konflikty (Obzor).” Moskova: INION RAN, t.y.
  14. Referans14 Dorokhina, Kseniia M. “Analiz strategii ODKB v sfere protivodeystviya terrorizmu.” Vestnik Moskovskogo universiteta. Seriya 12: Politicheskie nauki no. 5 (2018): 62–77.
  15. Referans15 Gabdulhakov, Rashid. “The Highly Securitized Insecurities of State Borders in the Fergana Valley.” İçinde Marlene Laruelle (ed.), New Voices from Central Asia, 169–174. Washington, DC: GWU Central Asia Program, 2017.
  16. Referans16 Gabdulhakov, Rashid. Geographical Enclaves of the Fergana Valley: Do Good Fences Make Good Neighbours? OSCE Academy Policy Brief No. 14, 2014.
  17. Referans17 Hansen, Lene. “The Little Mermaid’s Silent Security Dilemma and the Absence of Gender in the Copenhagen School.” Millennium 29, no. 2 (2000): 285–306.
  18. Referans18 Hoperskaya, L. L. “Islamskoe gosudarstvo 2.0: narastayushchaya ugroza na evraziyskom prostranstve.” Kavkazskiy nauchnyy most (2018): 51–58.
  19. Referans19 Human Rights Watch. Burying the Truth: Uzbekistan Rewrites the Story of the Andijan Massacre. New York, 2005.
  20. Referans20 International Crisis Group. Central Asia’s Islamist Mobilisation and Regional Security. Asia Report, Bişkek, 2015.
  21. Referans21 Kovalenko, G. V. “Ferganskiy faktor kak problema bezopasnosti Tsentral’noy Evrazii” [“Merkezî Avrasya güvenliğinde Fergana faktörü”]. Mir i bezopasnost’ (yıl yok): 103–111.
  22. Referans22 Mal’gin, A. “Pakistan mezhdu regional’nymi kompleksami bezopasnosti Tsentral’noy i Yuzhnoy Azii.” Tsentral’naya Aziya i Kavkaz (2008): 63–66.
  23. Referans23 Malyshev, D. V. “Radikalizatsiya islama v Tsentral’noy Azii i Zapad” [“Orta Asya’da İslam’ın radikalleşmesi ve Batı”]. Aktual’nye problemy Evropy no. 3 (2016): 186–190.
  24. Referans24 Mustafayev, Z. S., vd. “Comprehensive Assessment of Water Supply of the Turkestan Region for the Development of Economic Sectors and Recreational Tourism.” GeoJournal of Tourism and Geosites (2024): 1–10.
  25. Referans25 Nurdinova, K. Kh. “Radikalizatsiya islama kak ugroza bezopasnosti Tsentral’noy Azii” [“Orta Asya güvenliğine tehdit olarak İslam’ın radikalleşmesi”]. Vestnik Oshskogo gosudarstvennogo universiteta no. 1–3 (2020): 334–339.
  26. Referans26 Polyakov, Yu. V. “Strukturnye faktory v razvitii regional’nykh sistem bezopasnosti…” [“Bölgesel güvenlik sistemlerinin gelişiminde yapısal faktörler…”]. Rossiya i sovremennyy mir no. 2 (2014): 53–54.
  27. Referans27 Reshetnyak, Anastasia. Terrorizm i religioznyy ekstremizm v Tsentralnoy Azii: problemy vospriyatiya. Keis Kazakhstana i Kyrgyzstana. Astana: KISI, 2016.
  28. Referans28 Reuters. “Kyrgyzstan and Tajikistan Sign Deal to End Long-Running Border Dispute.” 13 Mart 2025.
  29. Referans29 Shukuralieva, Nartsiss ve Artur Lipiński. “Islamic Extremism and Terrorism in Central Asia: A Critical Analysis.” Central Asia and the Caucasus 22, no. 1 (2021): 106–124.
  30. Referans30 U.S. Department of State. Patterns of Global Terrorism 1999 – Kyrgyzstan. Washington, DC, 2000.
  31. Referans31 USIP. “Border Clash Between Kyrgyzstan and Tajikistan Risks Spinning Out of Control.” 4 Mayıs 2021.
  32. Referans32 Wæver, Ole. “Securitization and Desecuritization.” İçinde On Security, der. Ronnie D. Lipschutz. New York: Columbia University Press, 1995.
  33. Referans33 Wilkinson, Claire. “The Copenhagen School on Tour in Kyrgyzstan: Is Securitization Theory Useable Outside Europe?” Security Dialogue 38, no. 1 (2007): 5–25.