KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi / 2025 / Cilt: 23 Sayı: 37

F-100 UÇAKLARININ DÜNYA HAVACILIK TARİHİNDEKİ YERİ

Ercan Kostak(HAVA KUVVETLERİ)0000-0001-7135-9676
Sayfa
173–213
Yayın Tarihi
2026-01-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak; bu makalede F-100 uçaklarının gelişimi, Soğuk Savaş döneminde ABD, Türkiye ve diğer ülkeler tarafından tercih edilme nedenleri, özellikleri, bu dönemde yaşanan savaşların ve harekâtların sonuçlarına nasıl etki ettiği, kırdığı rekorlar ve dünya havacılık tarihindeki yeri ortaya konmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede, Soğuk Savaş döneminde 1950’li yıllarda F-86 Sabre’nin bir üst versiyonu olarak ABD’de ortaya çıkan, ilk defa düz uçuşta ses hızını geçen ve dünya hız rekorunu kıran süpersonik bir av-bombardıman ve av-önleme uçağı F-100 Super Sabre ele alınmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:ABD tarafından, 1953-1959 yılları arasında değişik versiyonlarda toplam 2.294 adet F-100 üretilmiş, kriz ve savaş durumunda kullanılan en önemli savaş uçaklarından biri olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak; bu makalede F-100 uçaklarının gelişimi, Soğuk Savaş döneminde ABD, Türkiye ve diğer ülkeler tarafından tercih edilme nedenleri, özellikleri, bu dönemde yaşanan savaşların ve harekâtların sonuçlarına nasıl etki ettiği, kırdığı rekorlar ve dünya havacılık tarihindeki yeri ortaya konmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2.294 adet
⚙️Değişkenler:Amerika Birleşik Devletleri · F-100 · Türk Hava Kuvvetleri

Özet

Bu makalede, Soğuk Savaş döneminde 1950’li yıllarda F-86 Sabre’nin bir üst versiyonu olarak ABD’de ortaya çıkan, ilk defa düz uçuşta ses hızını geçen ve dünya hız rekorunu kıran süpersonik bir av-bombardıman ve av-önleme uçağı F-100 Super Sabre ele alınmıştır. Bu uçaklar, ABD, Türkiye, Fransa, Tayvan ve Danimarka tarafından kullanılmıştır. ABD tarafından, 1953-1959 yılları arasında değişik versiyonlarda toplam 2.294 adet F-100 üretilmiş, kriz ve savaş durumunda kullanılan en önemli savaş uçaklarından biri olmuştur. Türk Hava Kuvvetlerinin de envanterine dâhil olan F-100 uçaklarının ilk partisi, 1958 yılında 1’inci Ana Jet Üs 111’inci Jet Filo Komutanlığında hizmete girmiş, 1958-1988 yılları arası dönemde 270 adet uçak Türk Hava Kuvvetlerinde görev icra etmiştir. Böylece Türkiye bölgesinde caydırıcılık sağlamış ve güçlenmiştir. Bu makalede, ayrıca F-100’lerin Vietnam Savaşı, Kıbrıs Hava Harekâtı ve Kıbrıs Barış Harekâtı’nda hava muharebesi, av-bombardıman, av-önleme, devriye, himaye ve keşif görevleri icra ederek elde ettiği başarılar açıklanmıştır. Sonuç olarak; bu makalede F-100 uçaklarının gelişimi, Soğuk Savaş döneminde ABD, Türkiye ve diğer ülkeler tarafından tercih edilme nedenleri, özellikleri, bu dönemde yaşanan savaşların ve harekâtların sonuçlarına nasıl etki ettiği, kırdığı rekorlar ve dünya havacılık tarihindeki yeri ortaya konmuştur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kostak, E. (2026). F-100 UÇAKLARININ DÜNYA HAVACILIK TARİHİNDEKİ YERİ. Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 23 Sayı: 37, 173–213. https://doi.org/10.46953/askeritarih.1651511

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (83)

  1. AKAD, Mehmet Tanju; Modern Savaşın Temel Kavramları, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2011.
  2. ANDERTON, David A.; North American F-100 Süper Sabre, Osprey Publishing, Londra, 1987.
  3. ANDERTON, David A.; History of U.S. Air Force, New York Military Press, New York, 1989.
  4. ARMAOĞLU, Fahir; 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi, 1914-1995, 26. Baskı, Kronik Kitap, İstanbul, 2019.
  5. ARMAOĞLU, Fahir; 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi 1914-1995, Alkım Yayınevi, İstanbul, 1999.
  6. ARMAOĞLU, Fahir; 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1980), 2. Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara, 1984.
  7. ARTUÇ, İbrahim; Kıbrıs’ta Savaş ve Barış, Kastaş Yayınları, İstanbul, Eylül 1989.
  8. ATAÖV, Türkkaya; Afrika Ulusal Kurtuluş Mücadeleleri, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, Ankara, 1975.
  9. BAĞCI, Hüseyin; Demokrat Parti Dönemi Dış Politikası, İmge Kitabevi, Ankara, 1990.
  10. BİLGE, Suat; “Kıbrıs Uyuşmazlığı ve Türkiye Sovyetler Birliği Münasebetleri”, Olaylarla Türk Dış Politikası (1919-1995), 10. Baskı, Siyasal Kitabevi, Ankara, Eylül 2014.
  11. BLACK, Jeremy; Savaş ve Teknoloji, çev. Cengiz Yücel, Doruk Yayınları, İstanbul, 2019.
  12. Cumhuriyetimizin 75. Yılında Türk Silahlı Kuvvetleri; Yay. haz. Cemalettin Taşkıran, Genelkurmay Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1998.
  13. Cumhuriyet’in 100. Yılında Millî Savunma Bakanlığı; Arşiv ve Askerî Tarih Daire Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2023.
  14. DAVIES, Peter E.; North American F-100 Super Sabre, Crowood Press, Wiltshire, 2003.
  15. DAVIES, Peter A.-MENARD, David W.; F-100 Super Sabre Units of the Vietnam War, Osprey Publishing, Londra, 2011.
  16. DENKTAŞ, Rauf; The Cyprus Triangle, George Allen & Unwin Publications, Londra, 1988.
  17. DONALD, David; Century Jets: USAF Frontline Fighters of the Cold War, AIRtime Publishing Inc., Londra, 2004.
  18. ERHAN, Çağrı; “ABD ve NATO’yla İlişkiler”, Türk Dış Politikası: Kurtuluş Savaşı’ndan Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, 1919-1980, ed. Baskın Oran, C I, 23. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2019.
  19. EVCİL, Cumhur; Kıbrıs’ta Zafer ve 40 Yıl, Kastaş Yayınevi, İstanbul, 2014.
  20. EVCİL, Cumhur; Yavru Vatan Kıbrıs’ta Zaferin Hikâyesi, Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1999.
  21. EVEREST, Frank K.; The Fastest Man Alive, Cassell, Londra, 1958.
  22. FIRAT, Melek; “Yunanistan’la İlişkiler”, Türk Dış Politikası: Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, 1919-1980, ed. Baskın Oran, C I, 23. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2019.
  23. FLINTHAM, Victor; Air Wars and Aircraft: A Detailed Record of Air Combat, 1945 to the Present, Facts on File, New York, 1989.
  24. Genelkurmay Başkanlığı Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı, Sebep ve Sonuçlarıyla 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı; Genelkurmay Başkanlığı Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı Yayını, Lefkoşa, Özdilek Matbaası, 1996.
  25. GIAP, Vo Nguyen; Vietnam Halk Savaşı, çev. Mehmet Tunç, Bilim ve Sosyalizm Yayınları, Ankara, 1999.
  26. GREEN, Walter; Flying Colors, Salamander Books Ltd., Londra, 1981.
  27. GÜNVER, Semih; Fatin Rüştü Zorlu’nun Öyküsü, Bilgi Yayınları, Ankara, 1985.
  28. Hava Kuvvetleri Komutanlığı Filo Tarihçeleri; C I, Hava Kuvvetleri Komutanlığı Yayını, Hava Basımevi ve Neşriyat Müdürlüğü, Ankara, 2009.
  29. Hava Kuvvetleri Komutanlığı Filo Tarihçeleri; C II, Hava Kuvvetleri Komutanlığı Yayını, Hava Basımevi ve Neşriyat Müdürlüğü, Ankara, 2009.
  30. Hava Kuvvetleri Komutanlığı Filo Tarihçeleri; C IV, Hava Kuvvetleri Komutanlığı Yayını, Hava Basımevi ve Neşriyat Müdürlüğü, Ankara, 2009.
  31. HOBSON, Chris; Vietnam Air Losses: United States Air Force, Navy and Marine Corps Fixed-Wing Aircraft Losses in Southeast Asia, 1961-1973, Midland Publishing, Minnesota, 2001.
  32. İLHAN, Suat; Türklerin Jeopolitiği ve Avrasyacılık, Bir Millet Uyanıyor, 3. Baskı, Bilgi Yayınevi, Ankara, 2007.
  33. KAYMAKLI, Hulusi; Havacılık Tarihinde Türkler (1946 Yılından 1960 Yılına Kadar), C IV, Hava Basımevi ve Neşriyat Müdürlüğü, Ankara, 2006.
  34. KLINE, Stuart; Türk Havacılık Kronolojisi, Dönence Basım ve Yayın Hizmetleri, İstanbul, Aralık 2002.
  35. KNAACK, Marcelle Size; “Post-World War II Fighters 1945-1973”, Encyclopedia of US Air Force Aircraft and Missile Systems, Volume 1, Office of Air Force History, Washington DC, 1978.
  36. KONYAR, Hürriyet; Ulus gazetesi CHP ve Kemalist İlkeler, Bağlam Yayınları, İstanbul, 1999.
  37. KORKMAZ, Erdal; “1964 Kıbrıs Hava Harekâtı”, Kıbrıs’ta Türk Varlığı, ed. Adem Çalışkan, İdeal Kültür Yayıncılık, İstanbul, 2022.
  38. KOSTAK, Ercan; Soğuk Savaş Dönemi’nde Türkiye’nin Askerî Teknoloji Kaynakları (1946-1990), Paradigma Akademi Yayınları, Çanakkale, 2023.
  39. KURT, Deniz-PEHLİVAN, Yavuz-KORKMAZ, Erdal; 50’nci Yılında Kıbrıs Barış Harekâtı ve Türk Hava Kuvvetleri, Ankara, Hava Basımevi ve Neşriyat Komutanlığı, 2024.
  40. KURT, Deniz-PEHLİVAN, Yavuz; 50’nci Yılında Türk Hava Kuvvetlerinde F-4E Phantom II, Hava Basımevi ve Neşriyat Komutanlığı, Ankara, 2024.
  41. KURT, Deniz-PEHLİVAN, Yavuz-DANACI, Fatih-KORKMAZ, Erdal; Cumhuriyet’in 100’üncü Yılında Türk Hava Kuvvetleri, Ankara, Hava Basımevi ve Neşriyat Komutanlığı, 2023.
  42. KURT, Deniz-PEHLİVAN, Yavuz-KORKMAZ, Erdal; Türk Hava Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri Komutanlığı Yayını, Ankara, Hava Basımevi ve Neşriyat Komutanlığı, 2022.
  43. KURT, Deniz-PEHLİVAN, Yavuz-KORKMAZ, Erdal; Kuruluşundan Günümüze Türk Hava Kuvvetleri, (Harekât ve Teşkilatlanma Tarihi 1952-2020), C III, Hava Kuvvetleri Komutanlığı Yayını, Ankara, 2020.
  44. KURT, Emin; Kıbrıs Şehidi Hv.Plt.Yzb. Cengiz Topel ve 1964 Kıbrıs Hava Harekâtı, Ankara, Hava Basımevi ve Neşriyat Müdürlüğü, 2009.
  45. LAPTALI, Hüseyin; Erenköy Sürüngeni, C II, İstanbul, Ufuk Matbaası, 2005.
  46. MÜTERCİMLER, Erol; Kıbrıs Barış Harekâtının Bilinmeyen Yönleri: Satılık Ada Kıbrıs, 5. Baskı, Alfa Basım Yayım Dağıtım Tic.Ltd.Şti., İstanbul, 2007.
  47. MÜTERCİMLER, Erol-ÖKE, Mim Kemal; Düşler ve Entrikalar: Demokrat Parti Dönemi Türk Dış Politikası, Alfa Yayınları, İstanbul, 2004.
  48. NEALE, Jonathan; Amerikan Savaşı Vietnam 1960-1975, çev. Doğan Tarkan, Metis Yayınevi, İstanbul, 2004.
  49. NIKOLAJSEN, Ole; Turkish Military Aircraft Since 1912, Dutch Aviation Society, The Netherlands, 2005.
  50. OKAR, Avni; Türkiye’de Tayyarecilik 1910-1924, Yapı Kredi Yayınları, 3. Baskı, İstanbul, 2018.
  51. ORAN, Baskın; “Batı Bloku Ekseninde Türkiye-1:1945-1960”, Türk Dış Politikası: Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, 1919-1980, ed. Baskın Oran, C I, 23. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2019, s. 477-498.
  52. ORAN, Baskın; Türk Dış Politikası, İletişim Yayınları, İstanbul, 2001.
  53. ÖZSELÇUK, Nusret; Ana Hatlarıyla Vietnam Savaşları ve Alınan Dersler, Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1979.
  54. PEKSARI, Derya Gonca; NATO’nun Değişen Konsepti, Asil Yayınları, Ankara, 2007.
  55. PETIT, Edmont; Historie Mondiale De L’Avition, Editions Hachette, Paris, 1967.
  56. REDHA, Malek; L’Algérie à Evian: Histoires de Négociation Secrètes 1956-1962, Paris, Dahlab Seuil, 1995.
  57. SARINAY, Yusuf; Türkiye’nin Batı İttifakına Yönelişi ve NATO’ya Girişi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1988.
  58. SARTRE, Jean Paul; Hepimiz Katiliz, Sömürgelik Bir Sistemdir, çev. Süheyla N. Kaya, Belge Yayınları, İstanbul, 1999. SELİM, Hasan; Cezayir Bağımsızlık Savaşı, İstanbul, Acar Matbaacılık, 1984.
  59. THOMSON, Kevin; North American: Aircraft 1934-1999, Volume 2, Kaliforniya, 1999.
  60. Türk Hava Kuvvetleri Uçak Aileleri, “F-100 Super Sabre”; Hava Kuvvetleri Komutanlığı Yayını, Hava Basımevi ve Neşriyat Müdürlüğü, Ankara, 2009.
  61. UÇAROL, Rifat; Siyasi Tarih (1789-1994), Dördüncü Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1995.
  62. ALASYA, H. Fikret; “Kıbrıs’ta Kanlı Çarpışmalar Başladı”, Hava Dergisi, S 215, Yıl: Eylül 1964, s. 3-49.
  63. ALASYA, H. Fikret; “Jetler Kıbrıs Semalarında”, Hava Dergisi, S 215, Yıl: Eylül 1964, s. 48-49.
  64. ALÇITEPE, Galip; “Kıbrıs Bunalımı ve Barış Harekâtı (1963-1974)”, Türkler Ansiklopedisi, C XVII, S 116, Ankara, 2002, s. 118-120.
  65. BAYRAK, Rıfat; “Kıbrıs Hava Harekâtı (1964-1974)”, Uçantürk Dergisi, S 436, Yıl: Eylül 1998, s. 34-46.
  66. BÜYÜKER, Gökçe; “Amerikan Hava Kuvvetleri Av Uçakları”, Hava Dergisi, S 222, Yıl: 1966, s. 7-16.
  67. ÇELİK, Sinem; “Tarihsel Süreç İçerisinde Türkiye’de NATO Şüpheciliği”, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, C XIII, S 25, Yıl: Haziran 2023, s. 95-115.
  68. DENİZLİ, Ali; “Kıbrıs’ta Yunan Terör Örgütü EOKA ve Katliamları”, Uluslararası Eğitim ve Tarih Araştırmaları Dergisi, S 2, Yıl: Haziran 2020, s. 1-25.
  69. EFE, İsmail; “NATO’ya Üyelik Sürecinde Türkiye-ABD İlişkileri ve Türk Kamuoyundaki Akisleri”, History Studies Dergisi, C II, S 11, Yıl: Nisan 2019, s. 601-619.
  70. Hava Kuvvetleri Dergisi; “Hava Kuvvetleri’nin Gelişme Dönemi ve Jet Uçaklarına Geçiş (1944-1952)”, Hava Kuvvetleri’nin 90. Altın Yılı Özel Sayısı, S 338, Yıl: Haziran 2001, s. 46-61.
  71. Hava Kuvvetleri Dergisi; “Yeniden Yapılanma Dönemi (1952-1983)”, Hava Kuvvetlerinin 90. Altın Yılı Özel Sayısı, S 338, Yıl: Haziran 2001, s. 62-87.
  72. KAPUCU, Davud; “1974 Kıbrıs Hava Harekâtı”, Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, C IV, S 2, Yıl: 2020, s. 82-104.
  73. KOSTAK, Ercan; “F-86 Uçaklarının Tarihsel Süreçteki Yeri ve Önemi”, Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, C VII, S 13, Yıl: 2025, s. 153-178.
  74. KOSTAK, Ercan; “Soğuk Savaş Dönemi’nde Savunma İttifakı Olarak NATO’nun Kurulması ve Türkiye’nin Üyeliğine Giden Yol”, History Studies Dergisi, C XVI, S 2, Yıl: 2024, s. 201-223.
  75. KUNDAKÇI, Deniz-KAVAKLI, Sibel; “Türk Havacılığının Gelişiminde Uğrak Noktaları: Hava Sefinesinden Tayyareye, 20. Yüzyıl Başlarında Bir Yolculuk (1909-1914)”, Türk Hava Kuvvetlerinin 100’üncü Yılı Uluslararası Tarih Sempozyumu, 8-10 Şubat 2011, Ankara, Ayrıntı Basımevi, 2013, s. 57-73.
  76. LACONTURE, Jean; “Bandung ou la Fin de 1 ère Coloniale” Le Monde Diplomatique, Paris, Avril 2005, s. 22-23. THOMPSON, Warren E.; “Centuries Series: F-100 Super Sabre”, Combat Aircraft, Volume 9, Issue 3, Londra, Year: Haziran-Temmuz 2008, s. 73-74.
  77. Türk Hava Kuvvetleri Dergisi; “Türk Hava Kuvvetlerinin Kronolojik Tarihi”, Türk Hava Kuvvetleri 100’üncü Yıl Özel Sayısı, S 367, Yıl: 2011, s. 52-75.
  78. ÜLMAN, Haluk; “NATO ve Türkiye”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, C XXII, S 4, Yıl: 1967, s. 143-167. VAGNINI, Alessandro; “İtalyan-Türk Savaşı’nda İtalyan Hava Kuvvetleri: Uzun Süreli Bir Geleneğin İlk Adımı”, Türk Hava Kuvvetlerinin 100’üncü Yılı Uluslararası Tarih Sempozyumu, 8-10 Şubat 2011, Ankara, Ayrıntı Basımevi, 2013, s. 100-110.
  79. APUHAN, Ferhat; 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı ve Bingöllü Kıbrıs Gazileri, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Van, 2017.
  80. KOSTAK, Ercan; Soğuk Savaş Döneminde Türkiye’nin Askerî Teknoloji Kaynakları (1946-1990), Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2023.
  81. KURT, Emin; Türkiye’de Ana Jet Üslerinin Kuruluşu ve Gelişimi (1951-2010), Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2011.
  82. ÖZÜBEK, Emre; Türk Basınında Vietnam Savaşı Tartışmaları (1960-1975), Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karabük, 2018.
  83. SÖNMEZ, Şinasi; Cezayir Bağımsızlık Hareketi ve Türk Kamuoyu (1954-1962), Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılapları Tarihi Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2007.