Dergiler / Karadeniz İncelemeleri Dergisi / 2021 / Cilt: 15 - Sayı: 30

UZUN SAVAŞLAR DÖNEMİNDEN BİR KESİT: ERDEL’İN TEMEŞVAR’I GERİ ALMA TEŞEBBÜSLERİ (1596-97)

A PICTURE FROM THE PROTRACTED WARTIME: ERDEL'S ATTEMPTS TO TAKE BACK TİMİŞOARA BACK (1596-97)

Sayfa
429–450
Yayın Tarihi
2021-04-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Özellikle Osmanlıların iç ve dış problemler yaşadığı dönemi fırsata çevirmek istediğinden, 1596 yılında Temeşvar’ı işgal edip Erdel topraklarına katmayı denemişse de, Tatar ordularının ve Cafer Paşa’nın yerinde olan yardımları sayesinde buna muvaffak olamamıştır. 1597 yılında şansını ikinci kez deneyen Sigismund, Erdel’de en güvendiği adamı olan Ştefan Josika komutasında birliklerini yeniden Temeşvar’a göndermiş, ancak herhangi bir netice elde edememiştir. 1598 yılında Satırcı Mehmed Paşa, Banat’ta baş gösteren Erdel tehdidini sonlandırmak için harekete geçmiş ve bölgede Osmanlı hâkimiyetini yeniden tesis etmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kanuni Sultan Süleyman Döneminde Osmanlı topraklarına katılan Temeşvar, yaklaşık 164 yıl Osmanlı hâkimiyetinde kalmıştır. 1552 yılında Ahmet Paşa’nın girişimleriyle Osmanlı sancağına dönüştürülen Temeşvar, Osmanlı-Habsburg güçleri arasında başlayan uzun savaşlara değin herhangi bir tehditle karşılaşmamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu dönemde Eflak ve Boğdan voyvodaları ile birlikte merkezi otoriteye isyan eden Erdel Hâkimi Sigismund Bathory, bunun hemen öncesinde Banat bölgesinde bulunan Hristiyan ahaliyi isyana teşvik ederek bu işgallere zemin oluşturmak istemiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Özellikle Osmanlıların iç ve dış problemler yaşadığı dönemi fırsata çevirmek istediğinden, 1596 yılında Temeşvar’ı işgal edip Erdel topraklarına katmayı denemişse de, Tatar ordularının ve Cafer Paşa’nın yerinde olan yardımları sayesinde buna muvaffak olamamıştır. 1597 yılında şansını ikinci kez deneyen Sigismund, Erdel’de en güvendiği adamı olan Ştefan Josika komutasında birliklerini yeniden Temeşvar’a göndermiş, ancak herhangi bir netice elde edememiştir. 1598 yılında Satırcı Mehmed Paşa, Banat’ta baş gösteren Erdel tehdidini sonlandırmak için harekete geçmiş ve bölgede Osmanlı hâkimiyetini yeniden tesis etmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Temeşvar · Erdel · Sigismund Bathory

Özet

Kanuni Sultan Süleyman Döneminde Osmanlı topraklarına katılan Temeşvar, yaklaşık 164 yıl Osmanlı hâkimiyetinde kalmıştır. 1552 yılında Ahmet Paşa’nın girişimleriyle Osmanlı sancağına dönüştürülen Temeşvar, Osmanlı-Habsburg güçleri arasında başlayan uzun savaşlara değin herhangi bir tehditle karşılaşmamıştır. Bu dönemde Eflak ve Boğdan voyvodaları ile birlikte merkezi otoriteye isyan eden Erdel Hâkimi Sigismund Bathory, bunun hemen öncesinde Banat bölgesinde bulunan Hristiyan ahaliyi isyana teşvik ederek bu işgallere zemin oluşturmak istemiştir. Özellikle Osmanlıların iç ve dış problemler yaşadığı dönemi fırsata çevirmek istediğinden, 1596 yılında Temeşvar’ı işgal edip Erdel topraklarına katmayı denemişse de, Tatar ordularının ve Cafer Paşa’nın yerinde olan yardımları sayesinde buna muvaffak olamamıştır. 1597 yılında şansını ikinci kez deneyen Sigismund, Erdel’de en güvendiği adamı olan Ştefan Josika komutasında birliklerini yeniden Temeşvar’a göndermiş, ancak herhangi bir netice elde edememiştir. 1598 yılında Satırcı Mehmed Paşa, Banat’ta baş gösteren Erdel tehdidini sonlandırmak için harekete geçmiş ve bölgede Osmanlı hâkimiyetini yeniden tesis etmiştir.

Abstract

Timişoara joined the Ottoman lands in the reign of Suleiman the Magnificent era, has remained under Ottoman rule for approximately 164 years. Timişoara was transformed into an Ottoman sanjak with the initatives of Ahmed Pasha in 1552, then she did not face any threat until the struggle started between Ottoman-Habsburg known as “Long Wars”. During this period Transylvanian Voivod Sigismund Bathory rebelled against Porte together with Wallachia and Moldavian voivods. Before this Sigismund wanted to establish a ground for these invasions by encouraging the Christian population to revolt in the Banat region. Especially he wanted to take advantage of Ottoman’s internal and external problems and he tried to occupy Timişoara and annex it to Transylvanian land in 1596. Bu he could not succeed in this thanks to help of the Tatar armies and Cafer Pasha. Sigismund tried his luck for the second time in 1597, for this he sent again his troops back to Timişoara under the command of Ştefan Josica, who was his most trusted man in Transylvania, but he could not achieve any results. Satırcı Mehmed Pasha embark on an expedition to put an end the Transylvanian threat in Banat and he restablished Ottoman rule again in that region.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

HEPER, Y. (2021). UZUN SAVAŞLAR DÖNEMİNDEN BİR KESİT: ERDEL’İN TEMEŞVAR’I GERİ ALMA TEŞEBBÜSLERİ (1596-97). Karadeniz İncelemeleri Dergisi, Cilt: 15 - Sayı: 30, 429–450. https://ajindex.com/articles/136032

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Mühimme Defteri Numara 934.1 (1003/1594-1595) Mühimme Defteri Numara 934.2 (1004/1595-1596) Mühimme Defteri Numara 934 (1004/1595-1596)
  2. ANDREESCU, Ştefan, Relațiile între Habsburgi și Rusia: Misiunea La Moscova A Lui Nicolae Warkotsch (1593), Revista Istorică, Tom. IV/V-VI, Bucureşti 1993, ss. 511-537.
  3. ANGELİKA, Orgona, A Göncruszkai Kornisok Két Generácio Tulélési Stratégiái Az Erdélyi Elitben (1546 k.-1648), Eötvös Loránd Tudományegyetem Bölcsézettudományi Kar, Doktori Disszertacio, Budapest 2007.
  4. BOROVSZKY, Samu (szerk.), Magyarország Vármagyei és Városai, Országos Monografia Társaság, Budapest 1911. BULBOACĂ, Sorin, “Banii Lugojului şi Caransebeşului în Secolele XVI-XVII”, Banatica, 2018, ss. 297-320. Călători Străini Despre Țările Romăne, (Volum înrijit de Maria Holban şi colab.), C: III, Editura Științifică, București 1971.
  5. CANTACUZİNO, Gheorghe, Mihai Maxim v.d., Istoria Militară A Poporului Romăn, Epoca de Glorie A Oastei Celei Mari. A Doua Jumătate A Secolului Al XIV-lea-Prima Jumătate A Secolului Al XVI-lea, C: II, Editura Militară, București 1986.
  6. Ciro Spontoni, Historia Della Transilvania, Venetia, Appresso Giacomo Sarzina, MDCXXXVIII (1638). ÇETİN, Cemal, “Osmanlılarda Mesafe Ölçümü ve Tarihi Süreci”, Tarihçiliğe Adanmış Bir Ömür Prof. Dr. Nejat Göyünç’e Armağan, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Selçuk Üniversitesi Matbaası, Eylül 2013, ss. 443-463.
  7. DECEİ, Aurel, “Încercarile Lui Sigismund Bathory de A Elibera Banatului și Timişoara de Turci”, Tibiscus, III, Muzeul Banatului, Timişoara 1974, ss. 171-180.
  8. DİACONESCU, Marius, “Găndirea Politică A lui Ștefan Josika Cancelarul Principelui Sigismund Bathory”, Acta Transylvanica, C: 1, Editura Scriptorum, București 2004, ss, 17-42. Documente Străine Despre Români, (Culegere de Documente întocmită de Manole Neagoe, Ioana Burlacu vd.), Direcția Generală a Arhivelor Statului din R.S.R., Bucureşti 1979.
  9. EMECEN, Feridun, “Uzun Savaşların Başlaması (1592-1606) ve Zitvatorok Anlaşması: Dönemin Çağdaş Osmanlı Kaynaklarının Değerlendirilmesi”, Osmanlı Klasik Çağında Savaş, Timaş Yay, İstanbul 2011, ss. 279-295.
  10. EMECEN, Feridun,, Onbeş Yıl Savaşları Tarihinden Bir Safha: Osmanlı Kaynaklarına Göre 1598 Varad Seferi”, Osmanlı Klasik Çağında Savaş, 2. Baskı,
  11. Timaş Yay., İstanbul 2011, ss.237-277.
  12. Eudoxiu de Hurmuzaki, Documente Privitore la Istoria Romănilor, C: III/II (1576-1600), Bucureşti 1888. FENEŞAN, Cristina, Vilayetul Timişoara (1552-1716),
  13. Editura Ariergarda, Timişoara 2014. ___, Banatul Ottoman: Studi