KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Anadolu Journal of Educational Sciences International / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 3

Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki

The Relationship Between Middle School Students’ 21st-Century Skills, Media Literacy Levels, and Critical Visual Reading Tendencies

Gülşah Gençer(İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8887-8832
Sayfa
1242–1267
Yayın Tarihi
2026-09-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın bulgularına göre, öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerine ilişkin algıları yüksektir; medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri ise orta-yüksek aralıktadır. 21. yüzyıl becerilerinde kız öğrencilerin lehine anlamlı bir fark bulunurken, medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. 5. sınıf öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri ile medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen araştırmanın çalışma grubu, farklı sınıf seviyelerinden toplam 360 ortaokul öğrencisinden oluşmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın bulgularına göre, öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerine ilişkin algıları yüksektir; medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri ise orta-yüksek aralıktadır. 21. yüzyıl becerilerinde kız öğrencilerin lehine anlamlı bir fark bulunurken, medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. 5. sınıf öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:21.yüzyıl becerileri · eleştirel görsel okuma · medya okuryazarlığı.

Özet

Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri ile medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemektir. İlişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen araştırmanın çalışma grubu, farklı sınıf seviyelerinden toplam 360 ortaokul öğrencisinden oluşmuştur. Veri toplama araçları olarak 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği, Medya Okuryazarlığı Ölçeği ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, bağımsız örneklem t-testleri, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerine ilişkin algıları yüksektir; medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri ise orta-yüksek aralıktadır. 21. yüzyıl becerilerinde kız öğrencilerin lehine anlamlı bir fark bulunurken, medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. 5. sınıf öğrencilerinin 21. yüzyıl becerileri puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Baba eğitim düzeyine göre 21. yüzyıl becerileri puanlarında anlamlı farklılık bulunmuştur. Annenin eğitim düzeyinde ise anlamlı bir farklılık olmadığı bulunmadığı gözlemlenmiştir. Dijital kullanım alışkanlıklarına ilişkin bulgular, interneti günde dört saat veya daha fazla kullanan öğrencilerin üç ölçekte de daha düşük puan alma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Her gün sosyal medya kullanan öğrenciler eleştirel görsel okuma eğilimleri ölçeğinden daha düşük puanlar almıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, 21. yüzyıl becerileri ile medya okuryazarlığı düzeyleri ve eleştirel görsel okuma eğilimleri arasında orta ila yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuçlar, öğrencilerin bilişsel, dijital ve eleştirel görsel okuma eğilimlerinin bir bütünlük içinde geliştirilmesinin önemli olduğunu düşündürmektedir.

Abstract

The aim of this study is to examine the relationship between secondary school students' 21st-century skills and their levels of media literacy and critical visual reading tendencies in terms of various variables. The study group for the research, conducted using a correlational survey model, consisted of a total of 360 secondary school students from different grade levels. The 21st Century Skills Scale, Media Literacy Scale, and Critical Visual Reading Tendencies Scale were used as data collection tools. The data were analysed using independent samples t-tests, ANOVA and Pearson correlation analysis. According to the findings of the study, students' 21st-century skills level is high; their media literacy and critical visual reading levels are in the medium-high range. There was a significant difference in 21st-century skills in favour of female students; however, no significant difference was found in media literacy and critical visual reading levels. It has been determined that Year 5 pupils have higher 21st Century Skills scores. It was observed that the father's educational level significantly affects 21st Century Skills, while the mother's educational level does not create a significant difference. Findings regarding digital usage habits show that pupils who use the internet for four hours or more daily have lower scores on all three scales. Students who used social media every day were found to have lower critical visual literacy tendencies. When examining the relationships between variables, moderate to high levels of positive and significant relationships were found between 21st-century skills and media literacy and critical visual literacy. These results demonstrate that students' cognitive, digital and critical visual literacy skills need to be addressed within a holistic learning framework.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gençer, G. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin 21. Yüzyıl Becerileri ile Medya Okuryazarlığı Düzeyleri ve Eleştirel Görsel Okuma Eğilimleri Arasındaki İlişki. Anadolu Journal of Educational Sciences International, Cilt: 16 Sayı: 3, 1242–1267. https://doi.org/10.18039/ajesi.1866845

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (50)

  1. Ananiadou, K., & Claro, M. (2009). 21st century skills and competences for new millennium learners in OECD countries. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/218525261154
  2. Arıkan, Y. D. ve Karasu, M. (2016). Öğretmen adaylarının sosyal medya kullanım durumları ve medya okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 17(2), 549-566.
  3. Avgerinou, M. D., & Pettersson, R. (2011). Toward a cohesive theory of visual literacy. Journal of Visual Literacy, 30(2), 1–19.
  4. Aydemir, F. (2013). Ortaokul öğrencileri için medya okuryazarlığı ölçeği geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 38 (167), 126–140.
  5. Bahadır, H. İ. ve Çarkıt, C. (2024). Eleştirel okuma ve okuma stratejileri bilişsel farkındalığı arasındaki ilişki: bir kanonik korelasyon analizi. Education & Science/Egitim ve Bilim, 49(220).
  6. Bahşi, N. (2023). Investıgatıon of the relatıonshıp between 21st century skılls and dıgıtal lıteracy levels of fıfth grade students and theır crıtıcal thınkıng tendencıes ın terms of varıous varıables. International journal of education technology & scientific researches, 8(21).
  7. Baskın, N. ve Turan, İ. (2023). Sosyal Bilgiler dersi bağlamında ortaokul öğrencilerinin medya okuryazarlık düzeylerinin girişimcilik düzeyleriyle ilişkisi: Rize ili örneği. Sosyal Bilimler ve Değerler Eğitimi Dergisi, 4 (1), 57–80. https://doi.org/10.29329/jsve.2023.634.4
  8. Batur, Z., Başar, M. ve Süzen, H. N. (2019). Critical visual reading skills of students. International Journal of Education and Literacy Studies, 7(3), 38–48. https://doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.7n.3p.38
  9. Bayrak, B. (2024). Öğretmen adaylarının bilgi okuryazarlık düzeyleri ve eleştirel düşünme eğilimleri üzerine bir araştırma. The Journal of Academic Social Science Studies, 8(26), 439-456.
  10. Binkley, M., Erstad, O., Herman, J., Raizen, S., Ripley, M., Miller-Ricci, M., & Rumble, M. (2012). Defining twenty-first century skills. In P. Griffin, B. McGaw, & E. Care (Eds.), Assessment and teaching of 21st century skills (pp. 17–66). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-2324-5_2
  11. Bozkurt, Ş. B. ve Çakır, H. (2016). Ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl öğrenme beceri düzeylerinin cinsiyet ve sınıf seviyesine göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(39), 69-82.
  12. Canpolat, M. (2021). Öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerileri ile duygusal zekâ düzeyleri arasındaki ilişki. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(3), 527-535.
  13. Cohen, L., Manion, L. ve Morrison, K. (2018). Research methods in education. Routledge Press.
  14. Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Pearson Press.
  15. Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage.
  16. Elçiçeği, B. (2023). Medya Okuryazarlığı Ders Kitabının Finansal Okuryazarlık Açısından Değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 1028-1073.
  17. Erdoğan, D. ve Eker, C. (2020). Türkçe öğretmen adaylarının 21. Yüzyıl becerileri ile yaşam boyu öğrenme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(1), 118–148.
  18. Erişti, B. ve Erdem, C. (2018). Öğretmen adaylarının medya okuryazarlığı beceri düzeyleri ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişki. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 1234-1251.
  19. Erkan, Ö. ve Kan, M. O. (2023). 6. sınıf öğrencilerinin eleştirel görsel okuma becerilerinin incelenmesi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(55), 19-30.
  20. Erzincan, S. (2022). Eleştirel görsel okuma bağlamında öğrencilerin görsel metin çözümleme süreçleri. İlköğretim Online, 21(2), 389–405.
  21. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. ve Hyun, H. (2015). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill. George, D. ve Mallery, M. (2010). SPSS for windows step by step: a simple guide and reference. Pearson
  22. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Aspen Institute.
  23. Huseynova, K. (2024). Medya eleştirisi ve medya okuryazarlığının ortak yönleri, medya okuryazarlığı eğitiminde medya eleştirisinin önemi. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 7(2), 411-425.
  24. İhtiyaroğlu, N. ve Ulucan, Ö. (2022). Öğretmen adaylarının bilgi, medya ve teknoloji becerileri ile uzaktan eğitime yönelik görüşleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 51(235), 2559-2580.
  25. Karaçam, E. ve Ocak, G. (2023). Ortaöğretim öğrencileri için görsel okuryazarlık ölçeği geliştirme çalışması. International Journal of Social Science Research, 12(1), 60-77.
  26. Karasar, N. (2021). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Yayıncılık.
  27. Kozikoğlu, İ. ve Altunova, N. (2018). Öğretmen adaylarının 21. Yüzyıl becerilerine ilişkin öz-yeterlik algıları ile yaşam boyu öğrenme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28(2), 129–145.
  28. Kurt, A. A., ve Kürüm, D. (2010). Medya okuryazarlığı ve eleştirel düşünme arasındaki ilişki. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1: 21-33.
  29. Larson, L. C., & Miller, T. N. (2011). 21st-century skills: Prepare students for the future. Kappa Delta Pi Record, 47(3), 121–123.
  30. Livingstone, S. (2004). Media literacy and the challenge of new information and communication technologies. The Communication Review, 7(1), 3–14.
  31. Mercan, Z. (2022). Erken çocukluk döneminde 21. yüzyıl becerileri. Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 87-105.
  32. Mete, G. (2021). Ortaokul öğrencilerine yönelik 21. yüzyıl becerileri ölçeği geliştirme çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 53, 334–360.
  33. National Research Council. (2012). Education for life and work: Developing transferable knowledge and skills in the 21st century. National Academies Press.
  34. OECD. (2015). Skills for social progress: The power of social and emotional skills. OECD Publishing.
  35. Önür, Z., & Kozikoğlu, İ. (2019). Ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl öğrenme becerileri. Trakya Eğitim Dergisi, 9(3), 627-648.
  36. Öz, K. (2024). Vısual readıng and thınkıng skılls: analysıs, crıtıque, creatıvıty. Educational Sciences, 65.
  37. Özen, Ş., & Batur, Z. (2024). Eleştirel görsel okuma becerisinin geliştirilmesine yönelik öneriler: Eleştirel görsel okuma etkinlikleri (EGOET). Millî Eğitim Dergisi, 53(241), 345–396. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1188570
  38. Özer, N., Çelik, S., & Özatlı, N. S. (2021). Dijital çağda x, y, z kuşaklarının medya okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi: Balıkesir örneği. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 217-232.
  39. Potter, W. J. (2019). Media literacy (9th ed.). Sage Publications.
  40. Przybylski, A. K., & Weinstein, N. (2017). A large-scale test of the Goldilocks hypothesis: Quantifying the relations between digital-screen use and the mental well-being of adolescents. Psychological Science, 28(2), 204–215.
  41. Serafini, F. (2014). Reading the visual: An introduction to teaching multimodal literacy. Teachers College Press.
  42. Söylemez, Y. (2015). Eleştirel görsel okuma becerileri ölçeğinin geliştirilmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 590–612.
  43. Sucu, İ. A., Duman, C., & Bayri, N. (2024). Ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerine ilişkin algıları ile bilişüstü farkındalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(4), 1006-1014.
  44. Tabachnick B.G. (2013). Fidell using multivariate statistics. Pearson.
  45. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2023). 21. Yüzyıl becerileri ve değerlere yönelik araştırma raporu. Millî Eğitim Bakanlığı.
  46. Torun, C. (2024). Yabancılara Türkçe öğreticilerinin 21. yüzyıl becerilerinin ve yaşam boyu öğrenme eğilimlerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sosyal Bilimler Enstitüsü, Amasya Üniversitesi.
  47. Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. John Wiley & Sons.
  48. Ulu Aslan, E. (2024). Türkçe dersi izlencelerinde medya okuryazarlığı eğitimi üzerine bir durum tespiti. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(42), 2218-2237. https://doi.org/10.35675/befdergi.1473713
  49. Veum, A., Burgess, M. Ø., & Mills, K. A. (2024) Ergenlerin sosyal medyanın kendini temsil etmesinin eleştirel, çok modlu analizi. Dil ve Eğitim, 38(3), 482-501.
  50. Voogt, J., & Roblin, N. P. (2012). A comparative analysis of international frameworks for 21st century competences: Implications for national curriculum policies. Journal of Curriculum Studies, 44(3), 299–321. https://doi.org/10.1080/00220272.2012.668938