KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Alanya Akademik Bakış / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 2

İhracat Potansiyeli Haritası ve Akıllı İhracat Robotunun Karşılaştırılması

Comparison of Export Potential Map and Smart Export Robot

Ayşegül Karataş(SAKARYA UNIVERSITY)0000-0002-8587-5994
Sayfa
609–622
Yayın Tarihi
2025-05-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak AİR’in uluslararası pazar fırsatlarını belirleme konusunda EPM’den daha başarılı olduğu görülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İhracat pazar seçiminin hangi kriterlere dayanılarak yapılacağı konusunda yazında çok sayıda model olsa da bu modellerin pek çoğunun ampirik olarak test edilmediği görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu araştırmada Türkiye örnekleminde rassal olarak seçilen 350 ürün için bahsi geçen araçların yönlendirdiği ülkelere bir sonraki yılda yapılan ihracatlar değerlendirilerek yönlendirmelerin doğruluğu test edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak AİR’in uluslararası pazar fırsatlarını belirleme konusunda EPM’den daha başarılı olduğu görülmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İhracat Potansiyeli Haritası · Akıllı İhracat Robotu · İhracat Pazar Seçimi

Özet

İhracat pazar seçiminin hangi kriterlere dayanılarak yapılacağı konusunda yazında çok sayıda model olsa da bu modellerin pek çoğunun ampirik olarak test edilmediği görülmektedir. Uluslararası Ticaret Merkezi’nin geliştirdiği İhracat Potansiyeli Haritası (Export Potential Map -EPM) aracı ve T.C. Ticaret Bakanlığı’nın geliştirdiği Akıllı İhracat Robotu (AİR) çok sayıda işletmeyi yönlendirme potansiyeline sahip olduğu için bu iki aracın doğru pazarları tahmin etme gücünün test edilmesi oldukça önemlidir. Bu araştırmada Türkiye örnekleminde rassal olarak seçilen 350 ürün için bahsi geçen araçların yönlendirdiği ülkelere bir sonraki yılda yapılan ihracatlar değerlendirilerek yönlendirmelerin doğruluğu test edilmiştir. Boylamsal olarak tasarlanan araştırmada nicel yöntemler kullanılmıştır. Sonuç olarak AİR’in uluslararası pazar fırsatlarını belirleme konusunda EPM’den daha başarılı olduğu görülmektedir. Ancak ortalamalar göz önünde bulundurulduğunda yönlendirilen ülkelerin yaklaşık yarısının ortalamanın altında bir performans sergilediği, bu nedenle de gerek AİR gerekse EPM’nin dikkatli kullanılması gerektiği görülmektedir. İhracat verilerindeki güvenilirlik problemi ve ihracat pazarı seçimindeki olası subjektivite nedeniyle benzer araştırmaların farklı veri ve tasarımlarla yapılması önerilmektedir.

Abstract

There are many models in the literature on the criteria on which export market selection should be made. However, most of these models have not been tested empirically. Since the Export Potential Map (EPM), developed by the International Trade Center, and the Smart Export Robot (Akıllı İhracat Robotu – AİR), developed by the Turkish Ministry of Commerce, can direct many businesses, it is very important to test their prediction power of export opportunities. In this research the prediction power of these tools tested with 350 randomly selected products in the Turkish sample. Quantitative methods were used in the longitudinally designed research. Results show that Smart Export Robot is more successful than Export Potential Map in identifying international market opportunities. However, when the averages are considered, it is seen that approximately half of the referred countries perform below average, and therefore, both AIR and IPR should be used carefully.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karataş, A. (2025). İhracat Potansiyeli Haritası ve Akıllı İhracat Robotunun Karşılaştırılması. Alanya Akademik Bakış, Cilt: 9 Sayı: 2, 609–622. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1607202

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (51)

  1. Alexander, N., Rhodes, M., & Myers, H. (2007). International market selection: Measuring actions instead of intentions. Journal of Services Marketing, 21(6), 424-434. https://doi.org/10.1108/08876040710818912
  2. Aucamp, M., Steenkamp, E. A., & Bezuidenhout, C. (2023). Comparing international market selection methods using export potential values for South Africa. The International Trade Journal, 1-23. https://doi.org/10.1080/08853908.2023.2166628
  3. Brouthers, L. E., & Nakos, G. (2005). The role of systematic international market selection on small firms’ export performance. Journal of Small Business Management, 43(4), 363-381. https://doi.org/10.1111/j.1540-627X.2005.00142.x
  4. Buckley, P. J. (1989). Foreign direct investment by small-and medium-sized enterprises: The theoretical background. The Multinational Enterprise, 24-45. https://doi.org/10.1007/978-1-349-11026-1_2
  5. Chao, G. H., Hsu, M. K., & Haas, D. A. (2014). Global market evaluation: A longitudinal efficiency assessment approach. Global Economy Journal, 14(3–4), 345–371. https://doi.org/10.1515/gej-2014-0008
  6. Cuyvers, L., De Pelsmacker, P., Rayp, G., & Roozen, I. T. (1995). A decision support model for the planning and assessment of export promotion activities by government export promotion institutions—the Belgian case. International Journal of Research in Marketing, 12(2), 173-186. https://doi.org/10.1016/0167-8116(94)00021-F
  7. Cuyvers, L., Steenkamp, E., Viviers, W., Rossouw, R., & Cameron, M. (2017). Identifying Thailand’s high-potential export opportunities in ASEAN+ 3 countries. Journal of International Trade Law and Policy, 16(1), 2-33. https://doi.org/10.1108/JITLP-09-2016-0019
  8. Çavuşgil, S. T. (1997). Measuring the potential of emerging markets: An indexing approach. Business Horizons, 40(1), 87-91. https://doi.org/10.1016/S0007-6813(97)90030-6
  9. Çavuşgil, S. T., Kiyak, T., & Yeniyurt, S. (2004). Complementary approaches to preliminary foreign market opportunity assessment: Country clustering and country ranking. Industrial Marketing Management, 33(7), 607-617. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2003.10.005
  10. Day, E., Fox, R. J., & Huszagh, S. M. (1988). Segmenting the global market for industrial goods: Issues and implications. International Marketing Review, 5(3), 14-27. https://doi.org/10.1108/eb008355
  11. Deaza, J. A., Díaz, N. F., Castiblanco, S. E., & Barbosa, M. I. (2020). International market selection models: A literature review. Tendencias, 21(2), 191-217. https://doi.org/10.22267/rtend.202102.147
  12. Ellis, P. (2000). Social ties and foreign market entry. Journal of International Business Studies, 31(3), 443-469. https://doi.org/10.1057/palgrave.jibs.8490916
  13. Esen, E., & Kostakoğlu, S. F. (2016). Post-Keynesyen tüketici tercihi teorisi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 102-110. http://aksarayiibd.aksaray.edu.tr/en/download/article-file/415041
  14. Gaston-Breton, C., & Martín Martín, O. (2011). International market selection and segmentation: A two-stage model. International Marketing Review, 28(3), 267–290. https://doi.org/10.1108/02651331111132857
  15. Goodnow, J. D., & Hansz, J. E. (1972). Environmental determinants of overseas market entry strategies. Journal of International Business Studies, 3(1), 33-50. https://www.jstor.org/stable/154318
  16. Gorecka, D., & Szalucka, M. (2013). Country market selection in international expansion using multicriteria decision-aiding methods. Multiple Criteria Decision Making, 8, 32-55. https://www.infona.pl/resource/bwmeta1.element.desklight-fe2ab3b1-0cfa-4a03-b099-5fa4821c5858
  17. Green, R. T. & A.W. Allaway (1985). Identification of Export Opportunities: A Shift-share Approach. The Journal of Marketing. 83-88. https://doi.org/10.1177/002224298504900108
  18. Heckscher, E., & Ohlin, B. (1933). Interregional and international trade. Harvard University Press.
  19. Huff, D. L., & L.A. Sherr (1967). Measure for Determining Differential Growth Rates of Markets. Journal of Marketing Research. 391-395. https://doi.org/10.1177/00222437670040
  20. International Trade Center. (2023). Export Potential Map. https://www.intracen.org/resources/tools/export-potential-map
  21. International Trade Center. (2024). Export Potential Map. https://exportpotential.intracen.org/en/about/export-potential-map
  22. Jalal, A. (2018). Strategic decision making: External factors influencing foreign market entry. Journal of Higher Education Service Science and Management, 1(1), 1-9.
  23. Johanson, J., & Wiedersheim-Paul, F. (1975). The internationalization of the firm—Four Swedish cases. Journal of Management Studies, 12(3), 305-323. https://doi.org/10.1111/j.1467-6486.1975.tb00514.x
  24. Karataş, A., Şimdi, H., & Garip, B. (2021). Correlation between misinvoicing and non-tariff measures for Turkey's exports to the EU. Acta Oeconomica, 71(2), 327-346. https://doi.org/10.1556/032.2021.00016
  25. Kellenberg, D., & Levinson, A. (2016). Misreporting trade: Tariff evasion, corruption, and auditing standards. National Bureau of Economic Research, WP22593. https://www.nber.org/system/files/working_papers/w22593/w22593.pdf
  26. Kumar, V., Stam, A., & Joachimsthaler, E. A. (1994). An interactive multicriteria approach to identifying potential foreign markets. Journal of International Marketing, 2(1), 29-52. https://doi.org/10.1177/1069031X9400200103
  27. Kural, M., Kovacı, S., & Şen, S. (2024). Uluslararası iktisatta güncel sorunlara yeni yaklaşımlar. B. Erkan & C. Telek (Eds.), Güncel sorunlara yaklaşımlar. Ankara: Gazi Kitapevi.
  28. Michigan State University. (2014). Machinery. GlobalEDGE. https://globaledge.msu.edu/industry-mpi/mpi/9/machinery
  29. Mullen, M. R., & Sheng, S. Y. (2006). Extending and comparing Cavusgil's overall market opportunity indexes. International Marketing Research, 17, 219-249. https://doi.org/10.1016/S1474-7979(06)17008-8
  30. Musso, F., & Francioni, B. (2012). The influence of decision-maker characteristics on the international strategic decision-making process: An SME perspective. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 58, 279-288. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.1002
  31. Nitsch, V. (2012). Trade mispricing and illicit flows. P. Reuter (Ed.), Draining development? Controlling flows of illicit funds from developing countries (pp. 309-333). Dünya Bankası.
  32. Nowak, J. (1997). International market selection: Developing a region-specific procedure for Central and Eastern Europe. Journal of Transnational Management Development, 3(1), 93-110. https://doi.org/10.1300/J130v03n01_07
  33. Oey, E., Noviyanti, & Sanny, L. (2018). Evaluating international market selection with multi-criteria decision-making tools: A case study of a metal company in Indonesia. International Journal of Business Excellence, 16(3), 341-361. https://doi.org/10.1504/IJBEX.2018.095645
  34. Öztürk, A., Joiner, E., & Çavuşgil, S. T. (2015). Delineating foreign market potential: A tool for international market selection. Thunderbird International Business Review, 57(2), 119–141. https://doi.org/10.1002/tie.21686
  35. Papadopoulos, N., Chen, H., & Thomas, D. R. (2002). Toward a tradeoff model for international market selection. International Business Review, 11(2), 165-192. https://doi.org/10.1016/S0969-5931(01)00054-3
  36. Papadopoulos, N., & Denis, J. E. (1988). Inventory, taxonomy and assessment of methods for international market selection. International Marketing Review, 5(3), 38-51. https://doi.org/10.1108/eb008357
  37. Patnaik, I., Gupta, A. S., & Shah, A. (2012). Determinants of trade misinvoicing. Open Economies Review, 23(5), 891–910. https://doi.org/10.1007/s11079-011-9214-4
  38. Pekcan, R. (2021). Kolay İhracat Platformu 2.0 tanıtım toplantısında konuştu. https://ticaret.gov.tr/haberler/bakan-pekcan-kolay-ihracat-platformu-2-0-tanitim-toplantisinda-konustu
  39. Pöyhönen, P. (1963). A tentative model for the volume of trade between countries. Weltwirtschaftliches Archiv, 93–100.
  40. Ragland, C. B., Widmier, S. M., & Brouthers, L. E. (2015). A factor endowment approach to international market selection. Journal of Strategic Marketing, 23(6), 497–511. https://doi.org/10.1080/0965254X.2014.1001860
  41. Russow, L. C., & Okoroafo, S. C. (1996). On the way towards developing a global screening model. International Marketing Review, 13(1), 46–64. https://doi.org/10.1108/02651339610111344
  42. Sakarya, S., Eckman, M., & Hyllegard, K. H. (2007). Market selection for international expansion: Assessing opportunities in emerging markets. International Marketing Review, 24(2), 208–238. https://doi.org/10.1108/02651330710741820
  43. Samli, A. C. (1977). An approach for estimating market potential in East Europe. Journal of International Business Studies, 8(2), 49–54. https://link.springer.com/article/10.1057/palgrave.jibs.8490685
  44. Sethi, S. P. (1971). Comparative cluster analysis for world markets. Journal of Marketing Research, 348–354. https://doi.org/10.1177/002224377100800311
  45. Shabani, A., Saen, R. F., & Vazifehdoost, H. (2013). The use of data envelopment analysis for international market selection in the presence of multiple dual-role factors. International Journal of Business Information Systems, 13(4), 471–489. https://doi.org/10.1504/IJBIS.2013.055302
  46. Sheng, Y. S., & Mullen, M. R. (2011). A hybrid model for export market opportunity analysis. International Marketing Review, 28(2), 163–182. https://doi.org/10.1108/02651331111122650
  47. Simon, H. (1959). Theories of decision-making in economic and behavioral sciences. American Economic Review, 49(3), 253–282. Erişim Adresi: https://msuweb.montclair.edu/~lebelp/SimonDecTheoryAER1959.pdf
  48. Simon, H. (1976). From substantive to procedural rationality. S. Latsis (Ed.), Method and appraisal in economics (pp. 129–159). Cambridge University Press.
  49. Topcu, Y. E. (2021). Türkiye’nin dış ticaret rekabetinin güçlü olduğu ürünlerde dijital teknolojiler yoluyla hedef pazarların tespiti: Akıllı İhracat Robotu örneği. Hüseyin Ali Kutlu, Ebubekir Karabacak (Eds.), Uluslararası ticaret ve lojistikte güncel yaklaşımlar ve değerlendirmeler (Vol. 2, pp. 53–68). Efe Akademi.
  50. Webber, S., & Prouse, C. (2017). The new gold standard: The rise of randomized control trials and experimental development. Economic Geography, 94(2), 166–187. https://doi.org/10.1080/00130095.2017.1392235
  51. Williamson, N. C., Kshetri, N., Heijwegen, T., & Schiopu, A. F. (2006). An exploratory study of the functional forms of export market identification variables. Journal of International Marketing, 14(1), 71–97. https://doi.org/10.1509/jimk.14.1.7