Dergiler / Alanya Akademik Bakış / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

Özel Hastanelerden Beklenen Hizmet Kalitesinin DEMATEL Yöntemiyle Değerlendirilmesi

Gizem Zevde Aydın(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8249-6788
Sayfa
253–265
Yayın Tarihi
2026-01-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgulara göre, hasta çıkarlarının ön planda tutulması, hizmet sunumunda azami gayretin gösterilmesi, çalışanların hastalara özel ilgi göstermesi ve onların kendilerini özel hissetmelerinin sağlaması ile sağlık çalışanlarının hastaların ihtiyaçlarının ne olduğunu bilmesi ve bu ihtiyaçları önceliklendirmesi gibi unsurlar en fazla etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çalışmada özel hastanelerden beklenen hizmet kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla The Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) yöntemi kullanılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kapsamda, SERVQUAL ölçeğinde yer alan 22 maddenin birbiriyle olan ilişkileri analiz edilmiş ve her bir maddenin göreli ağırlığı hesaplanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgulara göre, hasta çıkarlarının ön planda tutulması, hizmet sunumunda azami gayretin gösterilmesi, çalışanların hastalara özel ilgi göstermesi ve onların kendilerini özel hissetmelerinin sağlaması ile sağlık çalışanlarının hastaların ihtiyaçlarının ne olduğunu bilmesi ve bu ihtiyaçları önceliklendirmesi gibi unsurlar en fazla etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:DEMATEL · Hizmet Kalitesi · SERVQUAL

Özet

Çalışmada özel hastanelerden beklenen hizmet kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla The Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda, SERVQUAL ölçeğinde yer alan 22 maddenin birbiriyle olan ilişkileri analiz edilmiş ve her bir maddenin göreli ağırlığı hesaplanmıştır. Araştırmada, SERVQUAL ölçeği DEMATEL yöntemine uyarlanarak uygulanmıştır. 22 madde etkileyen (10 madde) ve etkilenen (12 madde) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, hasta çıkarlarının ön planda tutulması, hizmet sunumunda azami gayretin gösterilmesi, çalışanların hastalara özel ilgi göstermesi ve onların kendilerini özel hissetmelerinin sağlaması ile sağlık çalışanlarının hastaların ihtiyaçlarının ne olduğunu bilmesi ve bu ihtiyaçları önceliklendirmesi gibi unsurlar en fazla etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir. Öte yandan, hastalara hizmetin ne zaman sunulacağının bildirilmesi, hizmetlerin taahhüt edilen zamanda gerçekleştirilmesi ve talep edilen hizmetlerin en kısa sürede yerine getirilmesi gibi unsurlar ise en fazla etkilenen faktörler olarak tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, çalışanların hastalara güven vermesi, hastaların sunulan hizmetler sırasında ve çalışanlarla olan etkileşimlerinde güvende hissetmeleri ile hasta problemlerinin çözümünde çalışanların sempatik ve güven telkin eden yaklaşımlar sergilemeleri, hizmet kalitesine ilişkin en önemli faktörler olarak öne çıkmıştır. Buna karşılık, çalışanların dış görünüşleri ve hastane binasının görsel açıdan çekiciliği gibi fiziksel unsurlar, hizmet kalitesi açısından en az önemli bulunan faktörler arasında yer almıştır.

Abstract

The Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) method was used in the study to evaluate the service quality expected from private hospitals. In this context, the relationships between the 22 items in the SERVQUAL scale were analyzed, and the relative weight of each item was calculated. The SERVQUAL scale was adapted to the DEMATEL method and applied in the study. The 22 items were divided into two groups, 10 affecting and 12 affected. According to the findings, the factors that had the most impact were prioritizing patient interests, making the utmost effort in service delivery, employees showing special interest in patients, and making them feel special, and healthcare professionals need to know what patients’ needs are and prioritize these needs. On the other hand, the factors that had the most impact were determined as informing patients when the service would be provided, providing services at the promised time, and fulfilling the requested services in the shortest time. According to the results of the analysis, the most important factors regarding service quality were the patients’ trust in employees, the patients’ feeling safe during their services and interactions with the employees, and the employees’ sympathetic and trustworthy approaches in solving patient problems. In contrast, physical elements such as the employees’ appearance and the hospital building’s visual appeal were among the least important factors in terms of service quality.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aydın, G. Z. (2026). Özel Hastanelerden Beklenen Hizmet Kalitesinin DEMATEL Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, Cilt: 10 Sayı: 1, 253–265. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1703584

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Afkham, L., Abdi, F., & Rashidi, A. (2012). Evaluation of service quality by using fuzzy MCDM: A case study in Iranian health-care centers. Management Science Letters, 2(1), 291-300.
  2. Ali, J., Jusoh, A., Idris, N., & Nor, K. M. (2024). Healthcare service quality and patient satisfaction: a conceptual framework. International Journal of Quality & Reliability Management, 41(2), 608-627.
  3. Alkhatib, S. F. S., & Aloqaily, Y. H. T. (2024). Private hospitals quality assessment: Evidence from Jordan using HEALTHQUAL model. Quality Management Journal, 31(1), 43-57.
  4. Altuntas, S., Dereli, T., & Yılmaz, M. K. (2012). Multi-criteria decision making methods based weighted SERVQUAL scales to measure perceived service quality in hospitals: A case study from Turkey. Total Quality Management & Business Excellence, 23(11-12), 1379-1395.
  5. Ayçin, E. (2020). Çok kriterli karar verme bilgisayar uygulamalı çözümler. 2. Baskı. Ankara: Nobel Yayıncılık.
  6. Aydın, G. Z., & Dikmetaş Yardan, E. (2019). A study on the healthcare service quality expectation and perception of patients. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 6(2), 286-299.
  7. Aydın, G. Z., & Uludağ, A. S. (2020). Kaybedilen yaşam yılını etkileyen risk faktörlerinin dematel yöntemi kullanılarak incelenmesi. İnsan ve İnsan, 7(24), 30-61.
  8. Aytekin, A. (2023). Çok kriterli karar analizi (2. Baskı). Nobel Yayıncılık.
  9. Bai, C., & Sarkis, J. (2013). A grey-based DEMATEL model for evaluating business process management critical success factors. International Journal of Production Economics, 146(1), 281-292.
  10. Baysal, M. E., Sarucan, A., & Avcı, E. O. (2012). Bir tıp fakültesi uygulama ve araştırma hastanesinde servqual metodu yardımıyla sağlık hizmeti alan müşterilerin beklentilerinin analizi. Selçuk Üniversitesi Mühendislik, Bilim ve Teknoloji Dergisi, 27(2), 38-46.
  11. Cezlan, E.Ç. (2024). Sağlık sektöründe iş etiği dinamiklerinin değerlendirilmesi: Bir DEMATEL uygulaması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 260-275.
  12. Chang, B., Chang, C. W., & Wu, C. H. (2011). Fuzzy DEMATEL method for developing supplier selection criteria. Expert Systems with Applications, 38(3), 1850-1858.
  13. Chen, C. A. (2012). Using DEMATEL method for medical tourism development in Taiwan. American Journal of Tourism Research, 1(1), 26-32.
  14. Çavmak, Ş., Çavmak, D., & Özeltürkay, E. Y. (2024). Sağlık hizmetlerinde sürdürülebilirlik düzeyini belirleyen faktörlerin önceliklendirilmesi. Verimlilik Dergisi, 58(2), 263-282.
  15. Çelikbilek, Y. (2018). Çok kriterli karar verme yöntemleri açıklamalı ve karşılaştırmalı sağlık bilimleri uygulamaları ile. Ankara: Nobel Yayıncılık.
  16. Demir, E., & Boz, E. (2024). Sağlık sektöründe ilaç dağıtımı için kullanılacak olan dronların seçiminde çkkv yöntemlerinin uygulanması. Necmettin Erbakan Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 6(3), 374-392.
  17. Derici, S. & Doğan, N.Ö. (2021). Hasta perspektifinden hastanelerde hizmet kalitesi: bulanık ahp ile bir uygulama. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(3), 1155-1177.
  18. Devebakan, N., & Aksaraylı, M. (2003). Sağlık işletmelerinde algılanan hizmet kalitesinin ölçümünde SERVQUAL skorlarının kullanımı ve Özel Altınordu Hastanesi uygulaması.
  19. Du, Y. W., & Li, X. X. (2021). Hierarchical DEMATEL method for complex systems. Expert Systems with Applications, 167, 113871.
  20. Erdal, H., & Korucuk, S. (2019). İlaç lojistigi kapsamında lojistik kriterlerin dematel yöntemi ile belirlenmesi: Erzurum ili örnegi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 155-166.
  21. Erdem, M. B., & Yılmaz, A. (2024). Endüstri 4.0’ın tedarik zincirine etkilerinin dematel tekniği ile değerlendirilmesi. Uluslararası Stratejik Boyut Dergisi, 3(1), 17-30.
  22. Ghaderi, M., Jahantigh, F. F., Koushan, M., & Wood, L. C. (2024). Positioning of aerial ambulances to improve health care access: A framework using fuzzy DEMATEL and fuzzy ANP. International Journal of Healthcare Management, 17(2), 367-378.
  23. Gökalp, Y. (2024). Sağlık turizmi yatırımlarının etkinliğinin artırılmasına yönelik öncelikli stratejilerin küresel bulanık top-dematel yöntemiyle belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 25(1), 1-15.
  24. Gökalp, Y., & Eti, S. (2025). Priority strategy development with intuitionistic fuzzy DEMATEL method for reducing energy costs in hospitals. Journal of Soft Computing and Decision Analytics, 3(1), 26-32.
  25. Gurjar, A., & Ghosh, A. (2025). An integrated multi-criteria decision-making approach for evaluating healthcare service quality: a provider-centric assessment. Journal of Health Organization and Management, 1-17. Karaca, M., Demirtaş, Ö., & Delice, Y. (2025). Hastane hizmet kalitesinin bulanık swara ve bulanık fucom yöntemlerine dayalı olarak değerlendirilmesine yönelik model önerisi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 40(2), 1385-1400.
  26. Khan Mohammadi, E., Talaie, H., & Azizi, M. (2023). A healthcare service quality assessment model using a fuzzy best–worst method with application to hospitals with in-patient services. Healthcare Analytics, 4, 100241.
  27. Komijan, A. R., Yazdi, A. K., Tan, Y., Ocampo, L., & Nasrollahpourniazi, F. (2024). Spherical fuzzy multicriteria decision making for evaluating healthcare service quality of hospitals during the global pandemic. International Journal of Computational Intelligence Systems, 17(1), 105.
  28. Lee, H., Delene, L. M., Bunda, M. A., & Kim, C. (2000). Methods of measuring health-care service quality. Journal of business research, 48(3), 233-246.
  29. Maqbool, A., & Khan, N. Z. (2020). Analyzing barriers for implementation of public health and social measures to prevent the transmission of COVID-19 disease using DEMATEL method. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews, 14(5), 887-892.
  30. Muhammad Butt, M., & Cyril de Run, E. (2010). Private healthcare quality: applying a SERVQUAL model. International journal of health care quality assurance, 23(7), 658-673.
  31. Parasuraman, A., Zeithaml, V. A., & Berry, L. L. (1985). A conceptual model of service quality and its implications for future research. Journal of marketing, 49(4), 41-50.
  32. Pekkaya, M., & İmamoğlu, Ö. P. (2017). Hastane hizmet kalitesinde servqual boyutlarının önem derecelerinin belirlenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(13), 607-616.
  33. Pekkaya, M., Pulat İmamoğlu, Ö., & Koca, H. (2019). Evaluation of healthcare service quality via Servqual scale: An application on a hospital. International Journal of Healthcare Management, 12(4), 340-347.
  34. Rauf, A., Muhammad, N., Mahmood, H., & Aftab, M. (2024). Healthcare service quality: a systematic review based on PRISMA guidelines. International Journal of Quality & Reliability Management.
  35. Savaş, H., & Kesmez, A. G. (2014). Hizmet kalitesinin servqual modeli ile ölçülmesi: aile sağlığı merkezleri üzerine bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (17), 1-13.
  36. Sevim, B., Uslu, Y., & Yılmaz, E. (2024). Sağlık Tesislerinde Örgütsel Çatışma Olgusu: DEMATEL Yöntemi ile Bir Değerlendirme. Firat University Journal of Social Sciences, 34(3), 1355-1366.
  37. Shafii, M., Rafiei, S., Abooee, F., Bahrami, M. A., Nouhi, M., Lotfi, F., & Khanjankhani, K. (2016). Assessment of service quality in teaching hospitals of Yazd University of Medical Sciences: Using multi-criteria decision making techniques. Osong public health and research perspectives, 7(4), 239-247.
  38. Shi, Z., & Shang, H. (2020). A review on quality of service and servqual model. In HCI in Business, Government and Organizations: 7th International Conference, HCIBGO 2020, Held as Part of the 22nd HCI International Conference, HCII 2020, Copenhagen, Denmark, July 19–24, 2020, Proceedings 22 (pp. 188-204). Springer International Publishing.
  39. Shieh, J. I., Wu, H. H., & Huang, K. K. (2010). A DEMATEL method in identifying key success factors of hospital service quality. Knowledge-Based Systems, 23(3), 277-282.
  40. Shieh, J., Huang, K., & Wu, H. (2019). Service quality evaluation of a geriatric long-term care: a combination of SERVQUAL model and importance-performance analysis. 0510, doi: 10.1080/ 09720510.2018.1555080.
  41. Shu, S., Zhu, J., Shi, W., Chuang, Y. C., Liu, C., & Lu, H. (2024). Identifying key mental health and improvement factors in hospital administrators working from home using a DEMATEL-based network analysis model. Frontiers in Public Health, 12, 1287911.
  42. Tosun, N., Arslan Kurtuluş, S., & Sayar, B. (2019). Assessment of hospital service quality from manager, physician and patient perspective. 4. Uluslararası Sağlık Bilimleri ve Yönetimi Kongresi. İstanbul. e-Bildiri Kitabı. ISBN: 978-605-87853-5-9 132
  43. Tuzkaya, G., Sennaroglu, B., Kalender, Z.T., & Mutlu, M. (2019). Socio-economic planning sciences hospital service quality evaluation with IVIF-PROMETHEE and a case study. Socio-Economic Planning Sciences, 100705, September 2018, doi: 10.1016/j.seps.2019. 04.002.
  44. Uludağ, A.S., Doğan, H. (2021). Üretim yönetiminde çok kriterli karar verme yöntemleri: literatür, teori ve uygulama. Nobel Akademik Yayıncılık.
  45. Uslu, Y. D., Aygün, S., Altun, U., Gökalp, Y., Eti, S., & Aksoy, A. D. (2024). Aile sağlığı merkezlerinin dijitalleştirilmesine yönelik öncelikli stratejilerin makine öğrenmesi tabanlı yaklaşımla belirlenmesi. Turkish Journal of Family Practice, 28(3), 75-85.
  46. Wang, Q., Meng, N., Ma, Y., Wang, Y., Wang, K., Zhuge, R.,. & Wu, Q. (2025). Exploring the influencing factors affecting the operational effectiveness of public health emergency response mechanism: a DEMATEL-ISM-MICMAC mixed methods study. BMC Public Health, 25(1), 2078.
  47. WHO [World Health Organization]. (2018). Delivering quality health services: a global imperative for universal health coverage. Erişim Adresi: [ https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/272465/9789241513906-eng.pdf ] Erişim Tarihi: 05.01.2025
  48. WHO [World Health Organization]. (2020a). Quality health services. Erişim Adresi: [ https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/quality-health-services ] Erişim Tarihi: 05.01.2025
  49. WHO [World Health Organization]. (2020b). Quality health services: a planning guide. Erişim Adresi: [ https://www.who.int/publications/i/item/9789240011632 ] Erişim Tarihi: 05.01.2025
  50. Yılmaz, E. (2025). Sağlık politikası karar vericileri için öncelik belirleme: nadir hastalıklar ve yetim ilaçlar. Turkish Studies-Economics, Finance, Politics, 20(2).
  51. Yücesan, M., & Gül, M. (2020). Hospital service quality evaluation: an integrated model based on Pythagorean fuzzy AHP and fuzzy TOPSIS. Soft Computing, 24(5), 3237-3255.
  52. Yüksel, L. İ. Ç., & Arıkan, M. (2019). Sağlık sektöründe hizmet kalitesinin çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi: Ankara’da bir uygulama. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 24(3), 13-30.
  53. Wang, Q., Meng, N., Ma, Y., Wang, Y., Wang, K., Zhuge, R.,. & Wu, Q. (2025). Exploring the influencing factors affecting the operational effectiveness of public health emergency response mechanism: a DEMATEL-ISM-MICMAC mixed methods study. BMC Public Health, 25(1), 2078.