KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Alanya Akademik Bakış / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

İç Kontrol Sistemi ile Finansal Başarısızlık Riski İlişkisi: Bir Uygulama Örneği

Relationship between Internal Control System and the Risk of Financial Failure: An Application Example

Merve Aksay(bağımsız araştırmacı)0000-0003-2016-5729
Ömer Tekşen(BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3663-1619
Sayfa
232–252
Yayın Tarihi
2026-01-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma kapsamındaki firmaların başarılı veya başarısızlık durumunun tespit edilmesinde lojistik regresyon analizi ve kümeleme analizi kullanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çalışmanın amacı, BİST’te işlem gören imalat şirketleri yöneticilerinin iç kontrol sistemi etkinliği algıları ile finansal başarısızlık riski üzerinde ne ölçüde etkiye sahip olduğunun tespit edilmesidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın örneklemini, BİST’te 2000 ile 2022 yılları arasında işlem gören 101 imalat şirketi oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma kapsamındaki firmaların başarılı veya başarısızlık durumunun tespit edilmesinde lojistik regresyon analizi ve kümeleme analizi kullanılmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2000 Verileri
⚙️Değişkenler:İç Kontrol · İç Kontrol Sistemi · Finansal Başarısızlık

Özet

Çalışmanın amacı, BİST’te işlem gören imalat şirketleri yöneticilerinin iç kontrol sistemi etkinliği algıları ile finansal başarısızlık riski üzerinde ne ölçüde etkiye sahip olduğunun tespit edilmesidir. Araştırmanın örneklemini, BİST’te 2000 ile 2022 yılları arasında işlem gören 101 imalat şirketi oluşturmaktadır. İşletmelerin finansal açıdan başarılı/ başarısız olduklarını belirlemek için finansal tablolarındaki 2022 yılına ait son altı ayı kapsayan ikinci dönem verileri baz alınmıştır. İşletmelerin finansal tablolarına BİST üzerinden ulaşılmıştır. Finansal tablolardaki finansal oranlardan yola çıkılarak işletmelerin başarılı ve başarısızlık durumu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, işletme yöneticilerinin iç kontrol etkinliliği ile finansal başarısızlık ilişkisi analiz edilmiştir. Firmaların finansal risk durumunun belirlenmesinde Altman Z Skor kullanılmıştır. Araştırma kapsamında iç kontrol ile finansal başarısızlık arasındaki ilişkiyi ölçen altı tane hipotez bulunmaktadır. Hipotezler arasındaki ilişkinin belirlenmesinde korelasyon analizi ve varyans analizi yapılmıştır. Çalışma kapsamındaki firmaların başarılı veya başarısızlık durumunun tespit edilmesinde lojistik regresyon analizi ve kümeleme analizi kullanılmıştır.

Abstract

The aim of the study is to determine the internal control system effectiveness perceptions of the managers of manufacturing companies traded in BIST and the extent to which it has an impact on the risk of financial failure. Sample of study consists of 101 manufacturing companies listed at BIST between years 2000 and 2022. In order to determine whether businesses are financially successful or unsuccessful, the second period data covering the last six months of 2022 in their financial statements were used as a basis. Financial statements of companies were accessed via Borsa Istanbul. Financial failure of enterprises were determined by financial ratios calculated from financial statements. As a result of the research, the relationship between the internal control effectiveness of business managers and financial failure were analyzed. Altman Z Score was used to determine the financial risk status of the companies. There are six hypotheses within the scope of the research that measure the relationship between internal control and financial failure. Correlation analysis and variance analysis were performed to determine the relationship between the hypotheses. Logistic regression analysis and cluster analysis were used to determine the success or failure of the companies within the scope of the study.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aksay, M., Tekşen, Ö. (2026). İç Kontrol Sistemi ile Finansal Başarısızlık Riski İlişkisi: Bir Uygulama Örneği. Alanya Akademik Bakış, Cilt: 10 Sayı: 1, 232–252. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1697245

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Akbulut, E. (2012). İşletmelerde iç kontrol sisteminin etkinliğinin incelenmesi ve trakya bölgesindeki ayçiçek yağı sektöründe bir araştırma. Electronic Journal of VocationalColleges, 2(1)174-187.
  2. Akkaya, G. C., Demireli, E., Yakut, Ü. H., Demireli, E., & Yakut, H. (2009). İşletmelerde finansal başarısızlık tahminlemesi: yapay sinir ağları modeli ile imkb üzerine bir uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 187-216.
  3. Akyel, R. (2010). Türkiye’de İç kontrol kavramı, unsurları ve etkinliğinin değerlendirilmesi. yönetim ve ekonomi. Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 83-97.
  4. Alkan, G., & Doğan, O. (2020). İç kontrol sisteminin işletmelerinin finansal performansına etkileri: bist imalat sektöründeki firmalar üzerine bir araştırma.Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 93. https://doi.org/10.47147/ksuiibf.776763
  5. Aniç, A. (2019). Finansal performans değerlendirmesi ile bağımsız dış denetim ilişkisi: bağımsız denetçiler üzerine bir araştırma. Sayıştay Dergisi, 129-153.
  6. Arı, E.S., Özköse, H., Doğan, A., & Calp, M. H. (2016). İstanbul borsası’nda işlem gören firmaların finansal performanslarının kümeleme analizi ile değerlendirilmesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 9(1), 33-39. https://doi.org/10.17671/btd.55726
  7. Arslan, S. (2019). Finansal başarısızlıkların altman z skor ve gri ilişkisel analiz yöntemi ile tespit edilmesi:metal ana sanayinde bir uygulama. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  8. Baskıcı, Ç. (2015). Kurumsal yönetim uygulamalarında iç kontrol sisteminin önemi: borsa istanbul şirketleri üzerine bir araştırma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 11(25), 163-180. https://doi.org/10.17130/ijmeb.2015.11.25.508
  9. Brigham F. E., Joel F., &Houstan, F. J. (2014). Finansal yönetimin temelleri. (Çev. S. N. Aypek), Nobel Akademik Yayıncılık.
  10. David, O., Mbat, E., & I., E. (2013). "Corporate failure: causes and remedies" business and management research. Business and Management Research, ScieduPress, 2(4), 19-24.
  11. Demirhan, H. (2021). Borsa istanbul’da işlem gören sanayi işletmelerinin finansal başarısızlıklarının öngörülmesi: 2007-2009. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi.
  12. Derici, O. (2013). İç Kontrol Sistemi ve Kurumsal Risk Yönetimi.
  13. Dinçer, H., Hacıoğlu, Ü., & Yüksel, S.(2017). Stratejik finansal yönetim. Orion Kitabevi.
  14. Erdoğan, M. (2016). Konaklama işletmelerinde iç kontrol sisteminin değerlendirilmesi ve işletme performansı ilişkisi: bir uygulama. Doktora Tezi. Akdeniz Üniversitesi.
  15. Gazel, S., & Akel, V. (2018). Borsa istanbul’da sektör sınıflandırmasının kümeleme analizi ile belirlenmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 147-164. https://doi.org/10.25095/mufad.401472
  16. Gör, Y. (2018). Kurumsal yönetimin finansal başarısızlığı önlemedeki yeri üzerine bir araştırma. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(12), 689-697.
  17. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. (3.Baskı). Seçkin Yayıncılık.
  18. Hopkins, K.D., &Weeks, D.L. (1990). “Tests for normality and measures of skewness and kurtosis: their place in research reporting”, Educational and Psychological Measurement.
  19. Khalıd, S.M.O.(2020). Şirketlerin finansal başarısızlık tahmininde altman z-score modelinin kullanılması:borsa istanbul’da bir uygulama. Yüksek Lisans Tezi. Kocaeli Üniversitesi.
  20. Kızılboğa, R., & Özşahin, F. (2013). Etkin bir iç kontrol sisteminin iç denetim faaliyetine ve iç denetçilere katkısı. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(2), 220-236.
  21. Kolb, B.A. (1983). Principles of financial management. Business PublicationInc, 708.
  22. Nunnally, J. C. (1967). Psychometic theory, (1. Baskı). McGraw-Hill, Inc.
  23. Nurcan, E. (2019). Finansal başarısızlık göstergelerinin gri ilişkisel analizi ile belirlenmesi ve bist 100 endeksinde veri zarflama analizi ve lojistik regresyon analizi uygulaması. Doktora Tezi. Akdeniz Üniversitesi.
  24. Özkan, M., & Boran, L. (2014). Veri madenciliğinin finansal kararlarda kullanımı. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 59-82.
  25. Perry, W. E., & Warner, H. C. P. (2005). “A quantitative assessment of internal controls: internal auditors can fortify their assurance efforts by implementing a systematic, Framework-BasedApproachto ControlReviews”.InternalAuditor, 62(2), 7.
  26. Sabuncu, B. (2017). İşletmelerde iç denetim ve iç kontrol ilişkisi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdariBilimler Dergisi, 18(2), 161-174.
  27. Şamiloğlu, F., Yılgör, A., Civan, M., Acaravcı, S., Bayraktaroğlu, A., Akgün, A., Yener, E., Çelikkol, H., Tetik,N., Uçkun, N., Kendirli, S., Karğın, S., & Günay, S. (2012). Finansal yönetim. (1.Baskı). Lisans Yayıncılık.
  28. Selimoğlu, S., & Orhan, A. (2015). Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölçümlenmesi: bist’de işlem gören dokuma, giyim eşyası ve deri işletmeleri üzerine bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 21-40. https://doi.org/10.25095/mufad.396529
  29. Tekin, B., & Gör, Y. (2022). Finansal başarısızlık tahmin modelleri ve bankacılık sektörü mali tabloları üzerinden bir uygulama: altman ve springate modelleri. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 373–404. https://doi.org/10.14520/adyusbd.992296
  30. Tekin, B., & Temelli, F. (2021). Firmaların kümeleme analizi ile finansal oranlar temelinde finansal başarılarının değerlendirilmesi: borsa istanbul örneği. Journal of Emerging Economies and Policy (JOEEP), 6(1), 210–220.
  31. Terzi, S.(2011). Finansal rasyolar yardımıyla finansal başarısızlık tahmini: gıda sektöründe ampirik bir araştırma. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 1-18.
  32. Tezcan, N. (2002). Firmalarda mali başarısızlığın tahmini: 1998-2000 dönemi imkb’de işlem gören firmalar üzerinde bir uygulama. Yüksek Lisans Tezi. Yıldız Teknik Üniversitesi.
  33. Türedi, H., & Karakaya, G. (2015). Coso iç kontrol modeli ve kontrol ortamı. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar Dergisi, 52(602), 67-76.
  34. Türkmen, S. (2016). Finansal başarısızlık ile kurumsal yönetim arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Çankırı Karatekin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  35. Weston, J., & Brigham, E. (1981). Managerial finance (7.Baskı). Dryden Pres.
  36. Yaz, H. (2014). Çok değişkenli istatistik yöntemlerden kümeleme analizi: spss ile bir uygulama, On dokuz Mayıs Üniversitesi.
  37. Yetiş, Z. (2017). İç kontrol sisteminin işletme performansı üzerindeki etkisi: otel işletmeleri örneği. Yüksek Lisans Tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi.