KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Alanya Akademik Bakış / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

Borsa İstanbul’da İşlem Gören Bankaların Sürdürülebilirlik Performanslarının CRITIC Tabanlı CoCoSo Yöntemiyle Analizi

Analysis of the Sustainability Performance of Banks Trade on Borsa Istanbul Using the CRITIC-Based CoCoSo Method

Şule Bayazit Bedirhanoğlu(BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7545-7222
Betül Ergin0009-0003-0345-0680
Ezel Özgöl0009-0001-8030-0454
Talat Topal0009-0001-7155-6482
Sayfa
89–113
Yayın Tarihi
2026-01-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu ikili modelleme sonuçlarına göre değerlendirmeye alınan dönemlerde diğer bankalara göre Akbank sürdürülebilirlik açısından daha üstün performans sergilerken, İş Bankası ise en düşük sürdürülebilir performans sergileyen banka olmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Araştırmanın amacı; BIST (Borsa İstanbul)’te işlem gören kamu ve özel sermaye yapısına sahip dört bankanın, 2019-2023 yılları arasındaki beş yıllık sürdürülebilirlik performanslarının değerlendirilmesidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu temel verilerle bankaların sürdürülebilirlik performansları CRITIC tabanlı CoCoSo çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu ikili modelleme sonuçlarına göre değerlendirmeye alınan dönemlerde diğer bankalara göre Akbank sürdürülebilirlik açısından daha üstün performans sergilerken, İş Bankası ise en düşük sürdürülebilir performans sergileyen banka olmuştur.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2019-2023 Verileri
⚙️Değişkenler:ÇKKV · CRITIC · CoCoSo

Özet

Araştırmanın amacı; BIST (Borsa İstanbul)’te işlem gören kamu ve özel sermaye yapısına sahip dört bankanın, 2019-2023 yılları arasındaki beş yıllık sürdürülebilirlik performanslarının değerlendirilmesidir. Araştırmada bankaların faaliyet raporları, sürdürülebilirlik raporları ve sosyo-ekonomik göstergeleri temel alınmıştır. Bu temel verilerle bankaların sürdürülebilirlik performansları CRITIC tabanlı CoCoSo çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Böylece araştırma konu olan bankaların fonlamış oldukları reel piyasaya etkilerinin sürdürülebilirlik performanslarıyla birlikte analiz edilip izlenmesi hedeflenmiştir. Gerçekleştirilen analiz süreci iki aşamalı olarak uygulanarak ilk bölümünde CRITIC yöntemi kullanılarak değerlendirme kriterlerinin ağırlıklandırılması sağlanmıştır. CRITIC yönteminden elde edilen kriter ağırlıklarının CoCoSo yöntemine entegresi ile bankalar sürdürülebilirlik performanslarına göre sıralanmıştır. Bu ikili modelleme sonuçlarına göre değerlendirmeye alınan dönemlerde diğer bankalara göre Akbank sürdürülebilirlik açısından daha üstün performans sergilerken, İş Bankası ise en düşük sürdürülebilir performans sergileyen banka olmuştur.

Abstract

The objective of this research is to analyze the five-year sustainability performances of four public and private banks traded on BIST (Borsa Istanbul) between 2019 and 2023. The research was based on banks' financial reports, sustainability reports and socio-economic parameters. Based on these main data, the sustainability performances of the banks were determined with CRITIC-based CoCoSo multi criteria decision making methods. Therefore, it is aimed to analyze and review the effects of the banks are the subject of the research along with their funding sustainability performance. The analysis process was implemented in bilateral method. In the first section, the weighting of the criteria was ensured using the CRITIC method. The banks were ranked based on their sustainability performance by incorporating the criterion weights derived from the CRITIC method into the CoCoSo approach. As a result, this bilateral modeling showed that Akbank demonstrates superior performance in terms of sustainability. When comparing the other banks in this periods. Iş Bank was the bank with the lowest sustainable performance.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bedirhanoğlu, Ş. B., Ergin, B., Özgöl, E., Topal, T. (2026). Borsa İstanbul’da İşlem Gören Bankaların Sürdürülebilirlik Performanslarının CRITIC Tabanlı CoCoSo Yöntemiyle Analizi. Alanya Akademik Bakış, Cilt: 10 Sayı: 1, 89–113. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1640696

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (76)

  1. Acar, E. (2022). Comparison of the performances of OECD countries in the perspective of socio-economic global indices: CRITIC-based CoCoSo method. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (73), 256-277.
  2. Ağaç, S. (2024). Çok kriterli karar verme yöntemleri ile sektörlerin çevresel ilkelere uyum durumlarının araştırılması. Financial Analysis/Mali Çözüm Dergisi, 34(158).
  3. Akbulut, O. Y. (2020). Gri Entropi temelli PSI ve ARAS ÇKKV yöntemleriyle Türk mevduat bankalarının performans analizi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 171-187
  4. Akgül, Y. (2021). Borsa İstanbul’da işlem gören ticari bankaların finansal performansının bütünleşik CRITIC CoCoSo modeliyle analizi. Ekonomi ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 3(2), 71-90.
  5. Alp, İ., Öztel, A., & Köse, M. S. (2015). Entropi tabanlı Maut yöntemi ile kurumsal sürdürülebilirlik performansı ölçümü: Bir vaka çalışması. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(2), 65-81.
  6. Ali, J., Hussain, K. N., Alnoor, A., Muhsen, Y. R., & Atiyah, A. G. (2024). Benchmarking methodology of banks based on financial sustainability using CRITIC and RAFSI techniques. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 7(1), 315-341.
  7. Aldalou, E., & Perçin, S. (2020). Financial performance evaluation of food and drink index using fuzzy MCDM approach. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 6(1), 1-19.
  8. Ammar, R., Rebai, S., & Saidane, D. (2022). Toward the development of an Islamic banking sustainability performance index. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 16(4), 734-755.
  9. Aras, G., Tezcan, N., & Furtuna, Ö. K. (2018). Çok boyutlu kurumsal sürdürülebilirlik yaklaşımı ile Türk bankacılık sektörünün değerlemesi: Kamu-Özel banka farklılaşması. Ege Akademik Bakis, 18(1), 47-61.
  10. Arslan, H. M., Durak, İ., & Özdemir, Y. (2021). Entropi-Aras hibrit yöntemi ile bilişim işletmeleri için en uygun teknopark bölgesinin belirlenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(3), 734-753. https://doi.org/10.17130/ijmeb.839584
  11. Ayan, B., & Abacıoğlu, S. (2022). Bibliometric analysis of the MCDM methods in the last decade: Waspas, Mabac, Edas, Codas, CoCoSo, and Marcos. International Journal of Business and Economic Studies, 4(2), 65-85.
  12. Aydın, G. K., Hazar, A., Babuşcu, Ş., & Uçar, D. (2023). Bankaların MULTİ-MOORA yöntemi ile risk bazlı performans ölçümü–Türkiye uygulaması. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 24(2), 171-192.
  13. Bektaş, S. (2022). Türkiye’deki kamu sermayeli bankaların sürdürülebilirlik performanslarının hibrit ÇKKV model ile değerlendirilmesi: 2014-2021 dönemi Merec-Aras modeli örneği. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(4), 426-442.
  14. Beheshtinia, M. A., & Omidi, S. (2017). A hybrid MCDM approach for performance evaluation in the banking industry. Kybernetes, 46(8), 1386-1407.
  15. Braidwood, R. J. (2008). Tarih öncesi insanları. (Çev. Bilgi Altınok), Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  16. Campos-Guzmán, V., García-Cáscales, M. S., Espinosa, N., & Urbina, A. (2019). Life cycle analysis with multi-criteria decision making: A review of approaches for the sustainability evaluation of renewable energy technologies. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 104, 343-366.
  17. Chang, D. S., Kuo, L. C. R., & Chen, Y. T. (2013). Industrial changes in corporate sustainability performance–an empirical overview using data envelopment analysis. Journal of Cleaner production, 56, 147-155.
  18. Chapin III, F.S., Torn, M.S. & Tateno, M. (1996). “Principles of Ecosystem Sustainability”. American Naturalist, 148(6), 1016-1037.
  19. Cinelli, M., Coles, S. R., & Kirwan, K. (2014). Analysis of the potentials of multi criteria decision analysis methods to conduct sustainability assessment. Ecological indicators, 46, 138-148.
  20. Çakalı, K. R. (2022). Performance evaluation of deposit banks with financial ratios: Combined use of objective and subjective criteria weighting methods (Combined Entropy-Swara based Edas method). Alanya Akademik Bakış, 6(2), 2351-2377.
  21. Çıtak, Ö., & Ünlü, U. (2024). BİST’te işlem gören bankaların sürdürülebilirlik raporlarının çok kriterli karar verme yöntemi ile değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, 8(3), 840-857.
  22. D. Diakoulaki, G. Mavrotas, L. Papayannakis (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The CRITIC method,Computers & Operations Research,Volume 22, Issue 7,1995,Pages 763-770,ISSN 0305-0548.
  23. Demircioğlu, M., & Coşkun, İ. T. (2018). CRITIC-Moosra yöntemi ve ups seçimi üzerine bir uygulama. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(1), 183-195.
  24. Dümen, E. & Uzpeder, i. (2024). Yeşil enerji ve geri dönüşüm: Türk plastik sektöründe karbon ayak izi azaltımı. In Proceedings of the 4th International Symposium on Sustainable Logistics, Belt and Road Initiative (ss. 67–73). Toros Universitesi.
  25. Ecer, F. (2019a). Özel sermayeli bankaların kurumsal sürdürülebilirlik performanslarının değerlendirilmesine yönelik çok kriterli bir yaklaşım: Entropi-Aras bütünleşik modeli. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(2), 365-390.
  26. Ecer, F., Pamucar, D., Zolfani, S. H., & Eshkalag, M. K. (2019b). Sustainability assessment of OPEC countries: Application of a multiple attribute decision making tool. Journal of Cleaner Production, 241, 118324. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118324
  27. Ecer, F. (2021). Sustainability assessment of existing onshore wind plants in the context of triple bottom line: a best-worst method (BWM) based MCDM framework. Environmental Science and Pollution Research, 28(16), 19677-19693. https://doi.org/10.1007/s11356-020-11940-4
  28. Ecer, F. (2022). An extended MAIRCA method using intuitionistic fuzzy sets for coronavirus vaccine selection in the age of COVID-19. Neural Computing and Applications, 34, 5603-5623. https://doi.org/10.1007/s00521-021-06728-7
  29. Ergün, Ü. R., & Bulut, E. (2024). Küresel iklim krizi tedbirlerine uyum sürecinde demir çelik sektörü: CRITIC ve CoCoSo yöntemleriyle bir değerlendirme. Verimlilik Dergisi, 58(3), 305-324.
  30. Erdoğan, B. (2022). COVID-19 Kamu sermayeli mevduat bankalarının performansını nasıl etkiledi? Sv-EDAS modeli uygulaması. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 5(7), 897-912.
  31. Erdoğan, B. (2023). Financial performance analysis of development and investment banks: Topsis method. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (34), 1-15.
  32. Eş, A., & Kamacı, T. B. (2020). Bankaların sürdürülebilirlik performanslarının Edas ve Aras yöntemleriyle değerlendirilmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(4), 807-831.
  33. Fazeli, Z., Bikzadeh Abbasi, F., & Sardar, S. (2023). Identifying and ranking indicators affecting the evaluation of financial performance in private banks using the fuzzy Ahp method. Fuzzy Optimization and Modeling Journal, 4(3), 40-53.
  34. Gülcemal, T., İzci, A. Ç., & Taşcı, M. Z. (2023). BİST 100’de işlem gören sigorta şirketlerinin CRITIC CoCoSo yöntemiyle performans analizi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (97), 63-78.
  35. Işık, Ö. (2020). SD tabanlı MABAC ve WASPAS yöntemleriyle kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının performans analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (29), 61-78.
  36. Jahan, A., Mustapha, F., Sapuan, S.M. et al. (2012) A framework for weighting of criteria in ranking stage of material selection process. Int J Adv Manuf Technol 58, 411–420.
  37. Kahreman, Y. (2024). D8 ülkelerinin ekonomik performanslarının Crıtıc/Lopcow-Cocoso modeli ile değerlendirilmesi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 534-559.
  38. Karaş, Z. (2024). Türk bankacılık sektöründe çoklu kriterli karar verme yaklaşımları ile finansal performans değerlendirmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(90), 798-820.
  39. Koşaroğlu, Ş. M. (2020). Bist’te İşlem gören bankaların performanslarının Sd ve Edas yöntemleriyle değerlendirilmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(3), 406-417.
  40. Kurnaz, N., & Kestane, A. (2016). Kurumsal sürdürülebilirliğin ekonomik açıdan incelenmesi ve yatırımcı davranışları ilişkisi: Bist sürdürülebilirlik endeksinde bir uygulama. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (49), 278-302.
  41. Lu, M. T., Hsu, C. C., Liou, J. J., & Lo, H. W. (2018). A hybrid MCDM and sustainability-balanced scorecard model to establish sustainable performance evaluation for international airports. Journal of Air Transport Management, 71, 9-19.
  42. Maryanti M., Putra F.P., Ariyanto E., Anwar A.I (2021), “Banking sustainability in Indonesia”, Proceedings of the 1st International Conference on Law, Social Science, Economics, and Education, ICLSSEE 2021, March 6th 2021, Jakarta, Indonesia
  43. Marković, V., Stajić, L., Stević, Ž., Mitrović, G., Novarlić, B., & Radojičić, Z. (2020). A novel integrated subjective-objective mcdm model for alternative ranking in order to achieve business excellence and sustainability. Symmetry, 12(1), 164.
  44. Mir, A. A., & Bhat, A. A. (2022). Green banking and sustainability–a review. Arab Gulf Journal of Scientific Research, 40(3), 247-263.
  45. Moldavanova, Alisa (2013). Sustainability, ethics, and aesthetics. The International Journal of Sustainability Policy and Practice, 8(1), 109-120.
  46. Mukhametzyanov, I. (2021). Specific character of objective methods for determining weights of criteria in MCDM problems: Entropy, CRITIC and Sd. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 4(2), 76–105.
  47. Niu, W., Rong, Y., & Yu, L. (2024). An integrated group decision support framework utilizing pythagorean fuzzy Dematel–CoCoSo approach for medicine cold chain logistics provider selection. Journal of Enterprise Information Management, 37(6), 1809-1838.
  48. Onaran, B. (2017). Sürdürülebilirlik ve pazarlama ilişkisi ve pazarlamama stratejisinin bu ilişkideki yeri. Researcher, 5(2), 30-40.
  49. Ömürbek, V., Aksoy, E., & Akçakanat, Ö. (2017). Bankaların sürdürülebilirlik performanslarının Aras, Moosra ve Copras yöntemleri ile değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 8(19), 14-32.
  50. Özçalıcı, M., Kaya, A., & Gürler, HE (2022). Mevduat bankalarının çok kriterli karar verme araçlarıyla uzun vadeli performans değerlendirmesi: Türkiye örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 87-114.
  51. Özçelik, F., & Öztürk, B. A. (2014). Türkiye’de bankaların sürdürülebilirlik performanslarının gri ilişkisel analiz yöntemiyle değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (63), 189-210.
  52. Özdağoğlu, A., Işıldak, B., & Keleş, M. K. (2022). Merec tabanlı CoCoSo yöntemiyle uçuş okullarının uçak seçimlerinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 708-719.
  53. Rađenović, Ž. J., & Rajić, M. N. (2024). Assessing circular economy performances of selected countries using MCDM methods: Promethee vs. CoCoSo. In Navigating the Circular Age of a Sustainable Digital Revolution (pp. 59-90). IGI Global.
  54. Senir, G., & Büyükkeklik, A. (2023). Karayolu taşımacılığında sürdürülebilirlik performansının ölçülmesi: Karşılaştırmalı bir analiz. Business & Management Studies: An International Journal, 11(1), 10-30.
  55. Sezal, L. (2024). Comparison of corporate sustainable performance of deposit money banks with Entropy-Topsis method. TESAM Akademi Dergisi, 11(2), 627-653.
  56. Sharma, D., & Kumar, P. (2024). Prioritizing the attributes of sustainable banking performance. International Journal of Productivity and Performance Management, 73(6), 1797-1825.
  57. Sobhani, F. A., Amran, A., & Zainuddin, Y. (2012). Sustainability disclosure in annual reports and websites: a study of the banking industry in Bangladesh. Journal of Cleaner Production, 23(1), 75-85.
  58. Songur H. Mehmet (1995). Mahalli idarelerde performans ölçümü, Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü Yayımları, No: 6, Ankara
  59. Şenyuva, Z. (2024). Girişimci olma kararının arkasındaki faktörler arası etkileşimin Dematel yöntemi ile analizi [İş ve İnsan Dergisi, 11(1), 77-91; DOI: 10.18394/iid.1450427]. İş ve İnsan Dergisi, 11(2), 193-194.
  60. Süzülmüş, S., & Yakut, E. (2024). Critic temelli Promethee ve Edas teknikleriyle bankaların finansal performanslarının belirlenerek karşılaştırılması. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 218-239.
  61. Tatar, A. (2021). Çevresel sorunlara duyarlılığın sürdürülebilir tüketim davranışına etkisi. International Journal of Management and Administration, 5(9), 103-117.
  62. Terzioğlu, M. K., Temelli, S., Yaşar, A., & Özdemir, Ö. (2023). Bankacılık sektöründe finansal ve çevresel performansların çok kriterli karar verme yöntemleri ile karşılaştırılması. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 21-45.
  63. Topal, A. (2021). Çok kriterli karar verme analizi ile elektrik üretim şirketlerinin finansal performans analizi: Entropi tabanlı CoCoSo yöntemi. Business & Management Studies: An International Journal, 9(2), 532-546.
  64. Tosun, E. K., & Okulu, S. B. M. Y. (2009). Sürdürülebilirlik olgusu ve kentsel yapıya etkileri. Paradoks, Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 2.
  65. Tüm, K. (2014). Kurumsal sürdürülebilirlik ve muhasebe yansımaları: Sürdürülebilirlik muhasebesi. 5(1). Akademik Yaklaşımlar Dergisi, (5)1.
  66. Wang, J. J., Jing, Y. Y., Zhang, C. F., & Zhao, J. H. (2009). Review on multi-criteria decision analysis aid in sustainable energy decision-making. Renewable and sustainable energy reviews, 13(9), 2263-2278.
  67. Wang, P., Lin, Y., & Wang, Z. (2022). An integrated BWM-CRITIC approach based on neutrosophic set for sustainable supply chain finance risk evaluation. International Journal of Innovative Computing, Information and Control, 18(6), 1735-1754.
  68. Wicher, P., Zapletal, F., & Lenort, R. (2019). Sustainability performance assessment of industrial corporation using fuzzy analytic network process. Journal of Cleaner Production, 241, 118132
  69. Yalçın, N., & Karakaş, E. (2019). Kurumsal sürdürülebilirlik performans analizinde CRITIC-Edas yaklaşımı. Çukurova Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 34(4), 147-162.
  70. Yarlıkaş, S., & Öztürk, C. (2021). Bankacılık sektöründe kurumsal sürdürülebilirlik performansının CRITIC-Moora önem katsayısı yaklaşımı ile değerlendirilmesi. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 8(77), 3124-3136.
  71. Yavuz, V. A. (2010). Sürdürülebilirlik kavramı ve işletmeler açısından sürdürülebilir üretim stratejileri/concept of sustainability and sustainable production strategies for business practices. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 63-86.
  72. Yazdani, M., Zarate, P., Kazimieras Zavadskas, E., & Turskis, Z. (2019). A combined compromise solution (CoCoSo) method for multi-criteria decision-making problems. Management decision, 57(9), 2501-2519.
  73. Yıldırım, H., & Yaman, B. O. (2023). Türk bankacılık sektöründe 2018-2022 dönemi sürdürülebilirlik performanslarının Entropi, Topsis ve Aras yöntemleri ile analizi. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1), 39-48.
  74. Yılmaz, N. (2020). Türkiye’deki mevduat bankalarının VİKOR yöntemiyle performans analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2733-2748.
  75. Zolfani, S. H., Chatterjee, P., & Yazdani, M. (2019, May). A structured framework for sustainable supplier selection using a combined BWM-CoCoSo model. In International scientific conference in business, management and economics engineering (pp. 797-804). Lithuania: Vilnius.
  76. Maryanti M., Putra F.P., Ariyanto E., Anwar A.I (2021), “Banking sustainability in Indonesia”, Proceedings of the 1st International Conference on Law, Social Science, Economics, and Education, ICLSSEE 2021, March 6th 2021, Jakarta, Indonesia