KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Alanya Akademik Bakış / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 2

Kişilik Özellikleri ve Sosyal Medya Benlik Sunumu Arasındaki İlişki: Z Kuşağının Dijital İzleri Üzerinden Bir İnceleme

The Relationship Between Generation Z’s Self-Presentation on Social Media and Personality Traits: A Proposal for Its Potential Contribution to Recruitment Processes

Feride Bal(GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4641-6151
Artür Yetvart Mumcu(İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2276-0145
Emrah Sıtkı Yılmaz(GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2741-4222
Sayfa
363–379
Yayın Tarihi
2026-05-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, bireylerin kişilik yapılarının dijital ortamdaki kendilerini sunma biçimlerini belirlediğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Z kuşağının sosyal medyada sergilediği benlik sunumu davranışlarının kişilik özellikleriyle ilişkisini incelemeyi ve bu ilişkilerin dijital çağdaki işe alım süreçlerine kuramsal katkısını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. 2000 yılı ve sonrasında doğmuş, 18 yaşını doldurmuş 534 katılımcıdan çevrimiçi anket yoluyla veri toplanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre, dışa dönüklük tüm benlik sunumu stratejileri üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler göstermiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, bireylerin kişilik yapılarının dijital ortamdaki kendilerini sunma biçimlerini belirlediğini göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2000 · 534 katılımcı
⚙️Değişkenler:Z Kuşağı · Sosyal Medya · Benlik Sunumu

Özet

Bu çalışma, Z kuşağının sosyal medyada sergilediği benlik sunumu davranışlarının kişilik özellikleriyle ilişkisini incelemeyi ve bu ilişkilerin dijital çağdaki işe alım süreçlerine kuramsal katkısını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. 2000 yılı ve sonrasında doğmuş, 18 yaşını doldurmuş 534 katılımcıdan çevrimiçi anket yoluyla veri toplanmıştır. Beş Faktör Kişilik Özellikleri Modeli ile sosyal medya benlik sunumuna ilişkin beş boyut analiz edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre, dışa dönüklük tüm benlik sunumu stratejileri üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler göstermiştir. Uyumluluk ve sorumluluk gibi özelliklerin, manipülatif veya çatışmacı stratejilerle negatif yönde ilişkili olduğu; hayal gücü boyutunun ise farklı stratejiler üzerinde pozitif ya da negatif etkiler gösterdiği görülmüştür. Duygusal denge değişkeni anlamlı bir etki oluşturmamıştır. Bulgular, bireylerin kişilik yapılarının dijital ortamdaki kendilerini sunma biçimlerini belirlediğini göstermektedir. Çalışma, bu ilişkiyi Z kuşağı bağlamında kuramsal düzeyde değerlendirmekte ve sosyal medya davranışlarının işe alım süreçlerinde kullanılabilirliğine dair özgün bir açıklama sunmaktadır.

Abstract

This study aims to examine the relationship between Generation Z’s self-presentation behaviors on social media and their personality traits, and to evaluate the theoretical implications of this relationship for recruitment processes in the digital age. Data were collected via an online survey from 534 participants born in 2000 or later, all aged 18 and above. The Big Five Personality Traits model and five dimensions of self-presentation on social media were analyzed. Confirmatory factor analysis and structural equation modeling results revealed that extraversion had significant positive effects on all self-presentation strategies. Traits such as agreeableness and conscientiousness were negatively associated with manipulative or confrontational strategies, while openness to experience showed both positive and negative effects depending on the strategy. Emotional stability did not have a significant effect. The findings demonstrate that individuals’ personality structures shape their digital self-presentation behaviors to a large extent. In addition to these empirical results, the study offers a theoretical model proposal to conceptualize this relationship within the context of Generation Z. The model highlights how digital traces left by social media self-presentations may serve as a complementary theoretical tool in evaluating job candidates, particularly for recruitment decisions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bal, F., Mumcu, A. Y., Yılmaz, E. S. (2026). Kişilik Özellikleri ve Sosyal Medya Benlik Sunumu Arasındaki İlişki: Z Kuşağının Dijital İzleri Üzerinden Bir İnceleme. Alanya Akademik Bakış, Cilt: 10 Sayı: 2, 363–379. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1729296

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (64)

  1. Ameen, N., Cheah, J., & Kumar, S. (2022). It’s all part of the customer journey: The impact of augmented reality, chatbots, and social media on the body image and self‐esteem of Generation Z female consumers. Psychology & Marketing, 39(11), 2110–2129.
  2. Ameen, N., Hosany, S., & Taheri, B. (2023). Generation Z’s psychology and new‐age technologies: Implications for future research. Psychology & Marketing, 40(10), 2029–2040.
  3. Baroun, A. E. (2022). Meritocracy, personality traits and recruitment: some insights from the Qatari enterprising community. Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy, 16(3), 494–514.
  4. Boz, M., Eşitti, B., & Özkan, Ç. (2021). Turist rehberlerinin iş-aile ve aile-iş çatışması, kişilik özellikleri ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemeye yönelik bir araştırma. TroyAcademy, 6(2), 697–711.
  5. Byrne, B. M. (2001). Structural equation modeling with AMOS: Basic Concepts, Applications, and Programming. Lawrence Erlbaum Associates.
  6. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: basic concepts, applications, and programming (multivariate applications series) (3. baskı). Routledge.
  7. Cankaya, İ. (2022). Z kuşağının iş hayatından beklentileri: aracılık modeli olarak toplumsal cinsiyet eşitliği. Atatürk Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 4(1), 11–18.
  8. Carpentier, M., Van Hoye, G., & Weijters, B. (2019). Attracting applicants through the organization’s social media page: Signaling employer brand personality. Journal of Vocational Behavior, 115, 103326.
  9. Chiang, J. K.-H., & Suen, H.-Y. (2015). Self-presentation and hiring recommendations in online communities: Lessons from LinkedIn. Computers in Human Behavior, 48, 516–524.
  10. Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334.
  11. Çetin, F., & Basım, H. N. (2012). Örgütsel psikolojik sermaye: bir ölçek uyarlama çalışması. Amme İdaresi Dergisi, 45(1), 121–137.
  12. Duffy, B. and Chan, N. (2018). “You never really know who’s looking”: Imagined surveillance across social media platforms. New Media & Society, 21(1), 119-138. https://doi.org/10.1177/1461444818791318
  13. Dumrul, C., Kılıçarslan, Z., & Dumrul, Y. (2023). Dijitalleşme ve dijital dönüşüm üzerine güncel araştırmalar. Ekin.
  14. Eastman, J. K., Iyer, R., Eastman, K. L., Gordon‐Wilson, S., & Modi, P. (2021). Reaching the price conscious consumer: The impact of personality, generational cohort and social media use. Journal of Consumer Behaviour, 20(4), 898–912.
  15. Eliüşük Bülbül, A. (2023). Nomofobi ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkide sosyal medya bağımlılığının aracı rolü. Akademik Hassasiyetler, 10(23).
  16. Field, A. (2013). Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. Sage.
  17. Fox, J., & Vendemia, M. A. (2016). Selective self-presentation and social comparison through photographs on social networking sites. Cyberpsychology, behavior, and social networking, 19(10), 593-600.
  18. Goffman, E. (1949). Presentation of self in everyday life. American Journal of Sociology, 55(1), 6–7.
  19. Goldberg, L. R. (1992). The development of markers for the big-five factor structure. Psychological Assessment, 4(1), 26–42. https://doi.org/10.1037/1040-3590.4.1.26
  20. Goldring, D., & Azab, C. (2021). New rules of social media shopping: Personality differences of US Gen Z versus Gen X market mavens. Journal of consumer behaviour, 20(4), 884–897.
  21. Grice, J. W. (2001). Computing and evaluating factor scores. Psychological Methods, 6(4), 430–450.
  22. Güler, Ş., Şahin, Y., & Balcı, E. V. (2022). Sosyal medyada çevrimiçi benlik sunumunun öznel iyi oluş üzerine etkisi: Instagram kullanıcıları üzerine bir araştırma. Erciyes İletişim Dergisi, 9(1), 361–380.
  23. Goffman, E. (1949). Presentation of self in everyday life. American Journal of Sociology, 55(1), 6-7.
  24. Gulmammadzada, U., & Işıklı, Ş. (2020). Instagram’da benlik sunumu: takipçi etkisi üzerine dramaturjik bir inceleme. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 11(43), 74–104.
  25. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2006). Multivariate data analysis (6th (ed.)). Prentice-Hall.
  26. He, J., & Van de Vijver, F. J. R. (2015). Self-presentation styles in self-reports: Linking the general factors of response styles, personality traits, and values in a longitudinal study. Personality and Individual Differences, 81, 129–134.
  27. Hewage, A. (2023). Exploring the applicability of artificial intelligence in recruitment and selection processes: A focus on the recruitment phase. Journal of Human Resource and Sustainability Studies, 11(3), 603–634.
  28. Holm, A. B. (2012). E-recruitment: Towards an ubiquitous recruitment process and candidate relationship management. German Journal of Human Resource Management, 26(3), 241–259.
  29. Indroputri, I., & Sanjaya, R. (2024). Digital transformation in human resource management and ıts role in gen Z career development: a systematic literature review. Petra International Journal of Business Studies, 7(1), 48-56. https://doi.org/10.9744/petraijbs.7.1.48-56
  30. Jeske, D., & Shultz, K. S. (2019). Social media screening and content effects: implications for job applicant reactions. International Journal of Manpower, 40(1), 73–86.
  31. Kalogeratos, G., Anastasopoulou, E., Stavrogiannopoulos, A., Tsagri, A., Tsogka, D., & Lourida, K. (2023). Personality types and leadership characteristics. a mini review. Technium Business and Management, 5, 69–78.
  32. Kaplan, D. (2000). Structural equation modeling: foundations and extensions. Sage Publications.
  33. Kirwan, J. R., Lounsbury, J. W., & Gibson, L. W. (2014). An examination of learner self-direction in relation to the big five and narrow personality traits. Sage Open, 4(2), 2158244014534857.
  34. Kim, M., Oh, H. J., Choi, J. H., & Jung, Y. (2025). Decoding millennials and generation Z consumers' brand behaviors in the Metaverse: The relationships among avatar identification, self‐presence, and psychological dynamics. Journal of Consumer Behaviour, 24(1), 44-57.
  35. Kubina, E., Bareicheva, M., Stepanova, N., & Schlegel, E. (2021). Personality and individuality of Generation Z on social networks. ECSM 2021 8th European Conference on Social Media, 128.
  36. Lievens, F., & Chapman, D. (2019). Recruitment and selection. The SAGE handbook of human resource management, 123–150.
  37. Lyngdoh, T., El‐Manstrly, D., & Jeesha, K. (2023). Social isolation and social anxiety as drivers of generation Z’s willingness to share personal information on social media. Psychology & Marketing, 40(1), 5–26.
  38. Madusika, J. K. D., & Dilshani, A. (2020). Big five personality and employee adaptability: a study on multigenerational workforce in banking ındustry. Wayamba Journal of Management, 11(2).
  39. Marcus, B., Goldenberg, J., Fine, S., Hummert, H., & Traum, A. (2020). Self-presentation in selection settings: The case of personality tests. Journal of Business and Psychology, 35, 557–571.
  40. Marcus, B., Machilek, F., & Schütz, A. (2006). Personality in cyberspace: Personal web sites as media for personality expressions and impressions. Journal of personality and social psychology, 90(6), 1014.
  41. Mathur, M., Lawrence, D., & Chakravarty, A. (2022). Leveraging consumer personality and social media marketing to improve a brand's social media equity. International Journal of Consumer Studies, 47(3), 1076-1094. https://doi.org/10.1111/ijcs.12888
  42. McEwan, B., & Flood, M. (2018). Passwords for jobs: Compression of identity in reaction to perceived organizational control via social media surveillance. New Media & Society, 20(5), 1715–1734.
  43. Michikyan, M., Subrahmanyam, K., & Dennis, J. (2014). Can you tell who I am? Neuroticism, extraversion, and online self-presentation among young adults. Computers in Human Behavior, 33, 179-183.
  44. Mumcu, A. Y. (2021). Kişilik özelliklerinin kitlesel fonlama başarısı üzerine etkisinde çevrimiçi sosyal sermayenin aracılık rolünün incelenmesi. T.C.Marmara Üniversitesi.
  45. Newell, S., Scarbrough, H., & Swan, J. (2009). Managing knowledge work and innovation. Bloomsbury Publishing.
  46. Özkan, Ö. S., Durna, G., & Araz, A. (2022). Psychometric evaluation of the Turkish version of the self-presentation tactics scale. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 779–800.
  47. Palenius, L. (2021). The importance of candidate experience as a part of the recruitment process.
  48. Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: a critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879.
  49. Putri, F. S. E., Khumayah, S., & Nurfalah, F. (2023). Formation of self-identity of generation Z through Instagram social media amongst students. Imagionary, 2(1), 1–6.
  50. Rosenberg, J., & Egbert, N. (2011). Online impression management: Personality traits and concerns for secondary goals as predictors of self-presentation tactics on Facebook. Journal of computer-mediated communication, 17(1), 1–18.
  51. Sarıoğlu, E. B., & Özgen, E. (2018). Z kuşağının sosyal medya kullanım alışkanlıkları üzerine bir çalışma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(60), 1067–1081.
  52. Seviniş, S., & Bilgin, M. (2017). The relationship between adult’s social network use and five factors personality traits. Journal of Human Sciences, 14(4), 3126-3157.
  53. Silveira, P., & Lawande, N. (2025). Redefining employer branding metrics: integrating Gen Z expectations and AI-powered sentiment analysis in the digital hiring landscape. Strategic Hr Review. https://doi.org/10.1108/shr-07-2025-0066
  54. Sivertzen, A.-M., Nilsen, E. R., & Olafsen, A. H. (2013). Employer branding: employer attractiveness and the use of social media. Journal of Product & Brand Management, 22(7), 473–483.
  55. Stoughton, J. W., Thompson, L. F., & Meade, A. W. (2013). Big five personality traits reflected in job applicants' social media postings. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 16(11), 800-805.
  56. Taşçıoğlu, C., & Tosun, L. P. (2018). Facebook’taki benlik sunumları, otantiklik ve psikolojik iyi oluş. Nesne Dergisi, 6(12), 103–125.
  57. Tews, M. J., Stafford, K., & Kudler, E. P. (2020). The effects of negative content in social networking profiles on perceptions of employment suitability. International Journal of Selection and Assessment, 28(1), 17–30.
  58. Trang, N. M., McKenna, B., Cai, W., & Morrison, A. M. (2024). I do not want to be perfect: investigating generation Z students' personal brands on social media for job seeking. Information technology & people, 37(2), 793-814.
  59. Watkins, M. W. (2021). A Step-by-step Guide to Exploratory Factor Analysis with SPSS. Routledge.
  60. Wilson, S., Revelle, W., Stroud, C. B., & Durbin, C. E. (2013). A confirmatory bifactor analysis of the inventory of interpersonal problems—Circumplex and associations of interpersonal traits across multiple relationship contexts and measures. Psychological Assessment, 25(2), 353.
  61. Woods, S. A., & Sofat, J. A. (2013). Personality and engagement at work: The mediating role of psychological meaningfulness. Journal of applied social psychology, 43(11), 2203–2210.
  62. Yakubovich, V., & Lup, D. (2006). Stages of the recruitment process and the referrer’s performance effect. Organization science, 17(6), 710–723.
  63. Yoganathan, V., Osburg, V., & Bartikowski, B. (2021). Building better employer brands through employee social media competence and online social capital. Psychology & Marketing, 38(3), 524–536.
  64. Yu, H., & John-Baptiste, S. (2016). Emotion expression on social networking sites. A Study of Young Persons’ Use of Facebook and Twitter in the UK.