KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Alanya Akademik Bakış / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 2

Türkiye’de Kamu Etiği Kurumsallaşma Seviyesinin Değerlendirilmesi

Evaluation of the Institutionalization Level of Ethics in Türkiye

Mustafa Hünkaroğlu(Ticaret Bakanlığı)0000-0003-2570-8657
Sayfa
295–310
Yayın Tarihi
2026-05-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, etik ilkelerin mevzuat düzeyinde tanımlanmış olmasına karşın, bu ilkelerin kurumsal düzeyde görünür ve erişilebilir olmadığını; etik ihlallerine ilişkin başvuru süreçlerinin ilke bazlı ve bütüncül bir sistem içinde yapılandırılmadığını ve etik performansın izlenmesine yönelik bir mekanizmanın bulunmadığını ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de kamu etiğinin kurumsallaşma düzeyini belirlemek ve bu çerçevede etiğin kurumsallaşmasına ilişkin asgari standartları ortaya koyarak bütüncül bir etik ihbar sistemi önerisi geliştirmektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, yürürlükteki mevzuat hükümleri ve alan yazın birlikte değerlendirilerek oluşturulan etik standartların asgari düzeyi esas alınarak yapılandırılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, etik ilkelerin mevzuat düzeyinde tanımlanmış olmasına karşın, bu ilkelerin kurumsal düzeyde görünür ve erişilebilir olmadığını; etik ihlallerine ilişkin başvuru süreçlerinin ilke bazlı ve bütüncül bir sistem içinde yapılandırılmadığını ve etik performansın izlenmesine yönelik bir mekanizmanın bulunmadığını ortaya koymuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kurumsal Etik · Etik Standartlar · Etik İhbar Sistemi

Özet

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de kamu etiğinin kurumsallaşma düzeyini belirlemek ve bu çerçevede etiğin kurumsallaşmasına ilişkin asgari standartları ortaya koyarak bütüncül bir etik ihbar sistemi önerisi geliştirmektir. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak doküman analizi, veri çözümleme tekniği olarak betimsel ve içerik analizi kullanılmış; analiz sürecinde kodlama yaklaşımı benimsenmiştir. Çalışma, yürürlükteki mevzuat hükümleri ve alan yazın birlikte değerlendirilerek oluşturulan etik standartların asgari düzeyi esas alınarak yapılandırılmıştır. Bu kapsamda analiz, etik ilkelerin varlığı, görünürlüğü, erişilebilirliği, etik ihlallerinin tespiti, etik kurulların kurulması ve etik ilkelerin performans ölçümüne konu edilmesi olmak üzere altı temel kriter üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Kamu Görevlileri Etik Kurulu, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) ve Sayıştay Başkanlığı’nın resmî internet siteleri ile ilgili mevzuat metinleri temelinde yürütülmüştür. Bulgular, etik ilkelerin mevzuat düzeyinde tanımlanmış olmasına karşın, bu ilkelerin kurumsal düzeyde görünür ve erişilebilir olmadığını; etik ihlallerine ilişkin başvuru süreçlerinin ilke bazlı ve bütüncül bir sistem içinde yapılandırılmadığını ve etik performansın izlenmesine yönelik bir mekanizmanın bulunmadığını ortaya koymuştur. Bu çerçevede çalışmada, merkezi ve etkileşimli bir etik ihbar sistemi önerilmektedir.Çalışma sonucunda, etik ilkelerin görünürlüğü, erişilebilirliği, etik başvuru ve şikayetlerin alınmasına dönük sistemsel alt yapı ile etik ilke performans ölçümlemenin bulunmadığı tespit edilmiştir. Belirlenen asgari kriterler arasında, etik ilkelerin belirlendiği ve kurulların kurulduğu, ancak kaydedilen ilerlemenin oldukça yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract

The aim of this study is to determine the level of institutionalization of public ethics in Türkiye and, within this framework, to identify the minimum standards for the institutionalization of ethics and to develop a comprehensive ethics reporting system proposal. Document analysis was used as the data collection method, and descriptive and content analysis were used as data analysis techniques; a coding approach was adopted in the analytical process. The study was structured based on the minimum level of ethical standards derived from a combined evaluation of current legislation and the relevant literature. Accordingly, the analysis was conducted on the basis of six core criteria: the existence of ethical principles, the visibility of ethical principles, the accessibility of ethical principles, procedures for identifying ethical violations, the establishment of ethics committees, and the inclusion of ethical principles in performance measurement. The research was carried out based on the official websites and relevant legislative texts of the Public Servants Ethics Board, the Presidential Communication Center (CİMER), and the Court of Accounts. The findings indicate that although ethical principles are defined at the legislative level, they are neither sufficiently visible nor accessible at the institutional level; that application processes concerning ethical violations are not structured within a principle-based and integrated system; and that there is no mechanism for monitoring ethical performance. In this context, the study proposes a centralized and interactive ethics reporting system.As a result of the study, it was determined that there is a lack of visibility and accessibility of ethical principles, a systemic infrastructure for receiving ethics applications and complaints, and performance measurement for ethical principles. Among the identified minimum criteria, it was concluded that ethical principles have been established and committees have been formed, but the progress made is significantly insufficient.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Hünkaroğlu, M. (2026). Türkiye’de Kamu Etiği Kurumsallaşma Seviyesinin Değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, Cilt: 10 Sayı: 2, 295–310. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1662751

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Acuner, T., vd. (2017). İşletme (2. baskı). Beta Yayınları.
  2. Aktan, C. C. (2013). Kurumsal şirket yönetimi. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(1), 150–161. https://izlik.org/JA28WA69CA
  3. Arıcıoğlu, M. A., & Tutan, A. (2008). Etik etkisini geliştirme modeli ve bir uygulama. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 30, 47–76. https://dergipark.org.tr/tr/pub/erciyesiibd/article/77864
  4. Aydın, İ., & Saldırım, M. (2019). Yargıtay personeli etik davranış ilkeleri kolaylaştırıcı el kitabı. Yargıtay Başkanlığı. https://www.yargitay.gov.tr/documents/ek1-1615980649.pdf
  5. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388. https://izlik.org/JA39RK64WZ
  6. Bektaş, Ç. (2015). İşletmelerde iş ahlakı. Uluslararası İşletme ve Yönetim Dergisi, 3(3), 327–363. http://dx.doi.org/10.15295/bmij.v3i3.128
  7. Bektaş, Ç., & Köseoğlu, M. A. (2008). İş etiği ve iş etiğinin yayılım süreci. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 145–158. https://izlik.org/JA42DN34ZT
  8. Bilgi edinme hakkı kanunu (No. 4982). (2003). Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4982.pdf
  9. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
  10. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications.
  11. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi. (2024, Aralık 2). https://www.cimer.gov.tr/Basvuru/
  12. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (No. 10). (2018). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.10.pdf
  13. Crane, A., & Matten, D. (2016). Business ethics: A European perspective (4th ed.). Oxford University Press.
  14. Çanakçıoğlu, M., & Demirbaş, M. (2010). Performans ölçüm yöntemleri ile kurumsal karne yaklaşımı. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 59(2), 213–238. https://izlik.org/JA72PG29PN
  15. Denhardt, J. V., & Denhardt, R. B. (2015). The new public service: Serving, not steering (4th ed.). Routledge.
  16. Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (2018). The SAGE handbook of qualitative research (5th ed.). SAGE Publications.
  17. Devlet memurları disiplin yönetmeliği. (2021, Nisan 29). Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3935&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5
  18. Dilekçe hakkının kullanılmasına dair kanun (No. 3071). (2003). Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.3071.pdf
  19. Eryiğit, B. H., & Sarıca, A. (2018). IMF, Dünya Bankası ve OECD’nin yönetişim yaklaşımı ve küreselleşme. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 6(1), 61–74. https://izlik.org/JA84SX64PN
  20. Ferrell, O. C., Fraedrich, J., & Ferrell, L. (2019). Business ethics: Ethical decision making & cases (12th ed.). Cengage Learning.
  21. Ilgar, M. Z., & Ilgar, S. C. (2013). Nitel bir araştırma deseni olarak gömülü teori (temellendirilmiş kuram). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 197–247. https://www.scribd.com/document/944348828/Nitel-Bir-Ara%C5%9Ft%C4%B1rma-Deseni-Olarak- Gomulu-Teori
  22. İren, E. (2009). İşyeri etik kuralları. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 17(2), 73–81. https://izlik.org/JA64NW43LZ
  23. Kamu görevlileri etik kurulu. (2024, Aralık 2). https://www.etik.gov.tr/
  24. Kamu görevlileri etik kurulu kurulması ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun (No. 5176). (2004). Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr
  25. Kamu görevlileri etik davranış ilkeleri ile başvuru usul ve esasları hakkında yönetmelik. (2005). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5176.pdf
  26. Kamu mali yönetimi ve kontrol kanunu (No. 5018). (2003). Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5018.pdf
  27. Karabey, C. N., & Battal, F. (2020). Kurumsal sosyal sorumluluk, kurumsal itibar, profesyonel etik standartlar ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiler. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(2), 603–629. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniiibd/article/682818
  28. Karaman, R. (2009). İşletmelerde performans ölçümünün önemi ve modern bir performans ölçme aracı olarak balanced scorecard. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 8(16), 410–427. https://izlik.org/JA56SF22KX
  29. Kebeli, A. (2020). Kamu iç denetiminde performans denetiminin yeri. Denetişim, 10(20), 5–34. https://izlik.org/JA84NH57ZH
  30. Kubalı, D. (1999). Performans denetimi. Amme İdaresi Dergisi, 32(1), 31–62. https://ammeidaresi.hacibayram.edu.tr/documents/article/1/32/1/2_kubali.pdf
  31. Kurt, A. A. (Ed.). (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  32. Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). SAGE Publications.
  33. North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press.
  34. OECD. (2020). Public integrity handbook. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/ac8ed8e8-en
  35. Özkal Sayan, İ., vd. (2018). Türk kamu yönetiminde performans değerlendirmesi ve denetimi mümkün mü? Sosyal Bilimler Metinleri, 2018(2), 74–92. https://izlik.org/JA63DR42LY
  36. Prior, L. (2011). Using documents in social research. In D. Silverman (Ed.), Qualitative research (3rd ed., pp. 93– 110). SAGE Publications.
  37. Sabuncuoğlu, Z. (Ed.). (2011). İşletme etiği. Beta Yayınları.
  38. Sandelowski, M. (2000). Whatever happened to qualitative description? Research in Nursing & Health, 23(4), 334–340. https://doi.org/10.1002/1098-240X(200008)23:4 3.0.CO;2-GDijital Nesne Tanımlayıcısı (DOI)
  39. Sayıştay kanunu (No. 6085). (2010). Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6085.pdf
  40. Sayıştay başkanlığı. (2024, Aralık 2). https://www.sayistay.gov.tr/
  41. Scott, W. R. (2008). Institutions and organizations: Ideas and interests (3rd ed.). Sage Publications.
  42. Selznick, P. (1957). Leadership in administration: A sociological interpretation. Harper & Row.
  43. Şimşek, A. (Ed.). (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Anadolu Üniversitesi Yayınları. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  44. Türk ceza kanunu (No. 5237). (2004). Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5237.pdf
  45. Ülgen, H., & Mirze, S. K. (2014). İşletmelerde stratejik yönetim (7. baskı). Beta Basım Yayım Dağıtım.
  46. Yüksel, C. (2005). Devlette etikten etik devlete: Kamu yönetiminde etik kavramsal çerçeve ve uluslararası uygulamalar. TÜSİAD Yayınları. file:///C:/Users/drmus/Downloads/etik-1-cilt.pdf
  47. Zerenüz, M., & Taşdelen, V. (2024). Değerler eğitiminin ortaya çıkışı, gelişimi ve temel sorunlarının incelenmesi. UYSAD 13th International Management and Social Research Conference Proceedings Book, 93–105. https://uysadconference.com/wp-content/uploads/2024/06/UYSAD-13-PROCEEDING-BOOK- 2024_SON.pdf
  48. Zeren, Ş. G., & Bulut, E. (2018). Çevrimiçi psikolojik danışmada etik ve standartlar: Bir model önerisi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 8(49), 63–80. https://izlik.org/JA59NE53ZE