Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightSonuç olarak Süleyman Rüstem’in tarın yasaklanmasını savunduğu şiirinde Nâzım Hikmet’in etkisinin açık olduğu belirtilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Sovyetler Birliği’nde Rus olmayan halkların nüfusunun çok olması Sovyet yöneticilerini bu durumu çözmeye yönlendirmiştir. Bunun neticesinde de siyasi ideolojiye bağlı olarak ülkede kurulmaya çalışılan “yeni hayat” için “yeni insan” tipine ihtiyaç duyulmuştur. “Sovyet insanı” olarak da anılan bu insan tipini ortaya çıkarabilmek için Sovyetler Birliği’nin idarecileri başta kültür olmak üzere birçok sahada girişimlerde bulunmuşlardır. Bu girişimler alfabe değişikliğinden dinî törenlerin kısıtlanmasına kadar farklı farklı alanlarla ilgilidir. Azerbaycan’daki kültürel girişimlerden biri ise “tar” adlı telli müzik aletinin eğitim programlarından çıkarılmak istenmesi olmuştur. Bu durum Azerbaycan aydınlarını “tarın kaldırılmasını destekleyenler” ve “tarın kullanılmasını destekleyenler” olmak üzere iki farklı cepheye ayırmıştır. Siyasi alanı ilgilendiren bu gelişmeler kültürel tarafı dolayısıyla dönemin şair ve yazarlarını da konunun içine çekmiştir. Buna bağlı olarak, Süleyman Rüstem tarın yasaklanmasına destek çıkan “Tar Sese Goyulur” şiirini yazmıştır. Mikayıl Müşfik ise tarın yasaklanmasına karşı çıkan “Tar” başlıklı şiirini yazmıştır. Bu iki şiir tartışmayı siyasi sahadan edebî sahaya çekmiştir. Siyasi saha ise bu şiirlerin dilini ve üslubunu etkilemiştir. Bu çalışmada öncelikle Sovyetler Birliği’nin Türk topluluklarının kültürel taraflarına yönelik siyaseti üzerinde kısaca durulmuştur. Ardından Azerbaycan’da tarın yasaklanma girişimiyle ortaya çıkan edebî hadise geniş bir şekilde ele alınmıştır. İncelemenin odaklandığı nokta şiirlerin içeriğiyle birlikte şairlerin dili ve üslup özellikleri olmuştur. Buna ek olarak, Süleyman Rüstem ve Nâzım Hikmet arasındaki ilişkiden hareketle Nâzım Hikmet’in “Orkestra” şiiri ve Faruk Nafiz’in “Sanat” adlı şiirleri de mukayeseye dâhil edilmiştir. Böylece Sovyetler Birliği’nin temel aldığı görüşlerin Sovyetler Birliği dışındaki şairler üzerindeki etkisine de değinilmiştir. Sonuç olarak Süleyman Rüstem’in tarın yasaklanmasını savunduğu şiirinde Nâzım Hikmet’in etkisinin açık olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, siyasi gelişmelerin edebî gelişmelerle sıkı sıkıya ilişkili olduğu ve bu durumun edebî ürünleri farklı yönlerden etkilediği vurgulanmıştır. Azerbaycan’da tarın siyasiler tarafından yasaklanmak istenmesinin edebiyattaki yansımaları ise bu durumun somut bir örneği olarak değerlendirilmiştir.
Abstract
The large number of non-Russian peoples in the Soviet Union prompted Soviet leaders to seek solutions to this problem. As a result, a "new type of person" was needed for the "new life" that was being attempted to be established in the country, based on political ideology. To create this type of person, also known as the "Homo Sovieticus", Soviet leaders made efforts in many areas, primarily İN culture. These efforts ranged from alphabet changes to restrictions on religious ceremonies. One of these cultural initiatives in Azerbaijan was the attempt to remove the "tar" (a type of stringed instrument) from the education program. This situation divided Azerbaijani intellectuals into two groups: those who supported the removal of the tar and those who supported its continued use. These political developments also drew the poets and writers of the time into the matter due to their cultural implications. Consequently, Süleyman Rüstem wrote the poem "Tar Sese Goyulur" supporting the ban on the tar, while Mikayıl Müşfik wrote the poem "Tar" opposing its prohibition. These two poems shifted the debate from the political to the literary sphere. The political sphere, in turn, influenced the language and style of these poems. This study first briefly examines the Soviet Union's policies towards the cultural aspects of Turkic communities. Then, the literary event that arose from the attempt to ban the tar in Azerbaijan is discussed in detail. The focus of the study is on the content of the poems, as well as the language and stylistic characteristics of the poets. In addition, drawing on the relationship between Süleyman Rüstem and Nâzım Hikmet, the poems "Orkestra" by Nâzım Hikmet and "Sanat" by Faruk Nafiz are also included in the comparison. Thus, the influence of the views adopted by the Soviet Union on poets outside the Soviet Union is also addressed. In conclusion, it is stated that the influence of Nâzım Hikmet is clear in Süleyman Rüstem's poem defending the banning of the tar. Furthermore, it is emphasized that political developments are closely related to literary developments and that this affects literary works in various ways. The attempts by politicians to ban the tar in Azerbaijan and its repercussions in literature are considered a concrete example of this.