Dergiler / Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi / 2025 / Cilt: 25 Sayı: 3

6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Mimari Miras: Tarihi Yığma Yapılar Üzerine Ön Gözlemler

Architectural Heritage After the February 6th Kahramanmaraş Earthquakes: Preliminary Observations on Historical Masonry Structures

Sedef Kocakaplan(BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, MÜHENDİSLİK VE DOĞA BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0000-0003-2091-5155
Sayfa
621–634
Yayın Tarihi
2025-06-10
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makale, yığma tarihi yapılarda gözlemlenen hasar mekanizmalarını, özellikle duvarlar, kubbeler ve minareler üzerindeki etkilerini inceleyen keşif çalışmalarının bulgularını paylaşmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:2023 yılı 6 Şubat tarihinde, Türkiye'nin Kahramanmaraş ilinde Richter ölçeğine göre 7.7 büyüklüğünde şiddetli bir deprem meydana gelmiş, ardından 7.6 büyüklüğünde bir başka büyük deprem daha yaşanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen bölgedeki çeşitli şehirlerde bulunan yığma tarihi yapıların kapsamlı saha araştırması sonuçlarını sunmaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Makale, yığma tarihi yapılarda gözlemlenen hasar mekanizmalarını, özellikle duvarlar, kubbeler ve minareler üzerindeki etkilerini inceleyen keşif çalışmalarının bulgularını paylaşmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Kahramanmaraş Depremleri · Tarihi Yapılar · Yığma Yapılar

Özet

2023 yılı 6 Şubat tarihinde, Türkiye'nin Kahramanmaraş ilinde Richter ölçeğine göre 7.7 büyüklüğünde şiddetli bir deprem meydana gelmiş, ardından 7.6 büyüklüğünde bir başka büyük deprem daha yaşanmıştır. Bu sismik olaylar, çok sayıda can kaybı ve yaralanmalara ve bölgedeki tarihi yığma yapılarda geniş çaplı hasarlara neden olmuştur. Bu yapıların düşük dayanım, yetersiz sismik detaylandırma ve sınırlı süneklik gibi etkenlerden kaynaklanan sismik zayıflıkları, çatlama, yer değiştirme ve bazı durumlarda tamamen yıkılma gibi çeşitli hasar türlerine yol açmıştır. Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen bölgedeki çeşitli şehirlerde bulunan yığma tarihi yapıların kapsamlı saha araştırması sonuçlarını sunmaktır. Makale, yığma tarihi yapılarda gözlemlenen hasar mekanizmalarını, özellikle duvarlar, kubbeler ve minareler üzerindeki etkilerini inceleyen keşif çalışmalarının bulgularını paylaşmaktadır. Deprem hasarlarından elde edilen bu çıkarımlar, gelecekte bu tür yapıların deprem hasarlarını azaltmada önemli katkılar sağlayacaktır.

Abstract

On February 6th, 2023, Kahramanmaraş province in Türkiye experienced a powerful earthquake with a magnitude of 7.7 on the Richter scale, followed by another significant earthquake with a magnitude of 7.6. These seismic events resulted in considerable loss of life, injuries, and extensive damage to the region's historical masonry structures. The seismic vulnerability of these structures, stemming from factors such as low strength, inadequate seismic detailing, and limited ductility, contributed to various forms of damage, including cracking, displacement, and, in some cases, complete collapse under the seismic forces. The objective of this study is to provide comprehensive field research results of masonry historical structures situated in various cities within the region impacted by the Kahramanmaraş earthquakes occurred on February 6, 2023. The paper presents the findings of reconnaissance studies, delving into the failure mechanisms observed in masonry historical structures, with specific attention to walls, domes, and minarets. The insights gained from the earthquake damages will be valuable in reducing the likelihood of future earthquake damage to these structures.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kocakaplan, S., Saygili, O. (2025). 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Mimari Miras: Tarihi Yığma Yapılar Üzerine Ön Gözlemler. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt: 25 Sayı: 3, 621–634. https://doi.org/10.35414/akufemubid.1556983

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (52)

  1. Ağvın, S. & Köse M (2023). Mosques and minarets damages in the earthquakes on February 6, 2023. Proceedings of the 3rd International Civil Engineering & Architecture Conference Volume 1: Civil Engineering. http://dx.doi.org/10.31462/icearc.2023.sme305
  2. Avğın, S., Köse, M.M. & Özbek, A., (2024). Damage assessment of structural and geotechnical damages in Kahramanmaraş during the February 6, 2023, earthquakes. Engineering Science and Technology, an International Journal, 57, 101811. https://doi.org/10.1016/j.jestch.2024.101811.
  3. Akar, F., Işık, E., Avcil., F., Büyüksaraç, A., Arkan, E., & İzol, R., 2024. Geotechnical and structural damages caused by the 2023 Kahramanmaraş Earthquakes in Gölbaşı (Adıyaman). Applied Sciences, 14(5), 2165. https://doi.org/10.3390/app14052165.
  4. Arıoğlu, E., and Anadol, K. (1973). On the earthquake resistance of the Süleymaniye Mosque (İstanbul) in the historical perspective (1557–1973). In: 5th World Conference on Earthquake Engineering, International Association for Earthquake Engineering, Rome, Italy.
  5. Arslan, M.H., Dere, Y., Ecemiş, A.S., Doğan, G., Öztürk, M., & Korkmaz, S.Z., (2024). Code-based damage assessment of existing precast industrial buildings following the February 6th, 2023 Kahramanmaraş earthquakes (Pazarcık Mw 7.7 and Elbistan Mw7. 6). Journal of Building Engineering, 86, 108811. https://doi.org/10.1016/j.jobe.2024.108811.
  6. Bayraktar, A., Hökelekli, E., & Yang, T. T. Y. (2022). Seismic failure behavior of masonry domes under strong ground motions. Engineering Failure Analysis, 142, 106749. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2022.106749
  7. Bilgin, H. (2006). Mimar Sinan Yapılarında Kubbeli Örtü Sistemlerinin Yapısal Analizi. Selçuk Üniversitesi Mühendislik, Bilim ve Teknoloji Dergisi, 21(3), 119-128.
  8. Büyüksaraç, A., Işık, E., Bektaş, Ö., Avcil, F., (2024). Achieving Intensity Distributions of 6 February 2023 Kahramanmaraş (Türkiye) Earthquakes from Peak Ground Acceleration Records. Sustainability, 16(2), 599. https://doi.org/10.3390/su16020599.
  9. Cakir, F., Uckan, E., Shen, J., Seker, B.S., Akbas, B., (2015). Seismic damage evaluation of historical structures during Van eartjquake, October 23, 2011. Engineering Failure Analysis. 58(2015) 249–266. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2015.08.030.
  10. Caktı, E., Lemos, J., Saygılı, Ö., and Oliveira, C. S. (2013). Dynamic Analysis of the Mustafa Pasha Mosque Model by Discrete Elements. SE-50EEE International Conference on Earthquake Engineering, Skopje, North Macedonia. Cetin, K. O., Mylonakis, G., Sextos, A., and Stewart, J. P. (2020). Seismological and Engineering Effects of the M 7.0 Samos Island (Aegean Sea) Earthquake. Geotechnical Extreme Events Reconnaissance Association: Report GEER-069.
  11. Cetin, K.Ö., Soylemez, B., Guzel, H. and Cakir, E., 2024. Soil liquefaction sites following the February 6, 2023, Kahramanmaraş-Türkiye earthquake sequence. Bulletin of Earthquake Engineering, 1-24. https://doi.org/10.1007/s10518-024-01875-3.
  12. Doğan, M., 2013. Failure of structural (RC; masonry, bridge) to Van earthquake. Engineering Failure Analysis. 35, 489-498. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2013.05.010
  13. Doğangün, A., Sezen, H., Tuluk, Ö. İ., Livaoğlu, R., & Acar, R. (2007). Traditional Turkish Masonry Monumental Structures and their Earthquake Response. International Journal of Architectural Heritage, 1(3), 251–271. https://doi.org/10.1080/15583050701436980
  14. ESRI. (2011). ArcGIS Desktop: Release 10.8 (10.8). Environmental Systems Research Institute, Redlands, California, USA. Güleç A. (2023). Kahramanmaraş Depreminin Yığma Yapılar Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması. Gazi Journal of Engineering Sciences, 9(3), 634-646. https://doi.org/10.30855/gmbd.0705094
  15. Güllü, H., & Karabekmez, M. (2016). Gaziantep Kurtuluş camisinin deprem davranışının incelenmesi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 7(3), 455–470.
  16. Indirli, M., S. Kouris, L. A., Formisano, A., Borg, R. P., & Mazzolani, F. M. (2013). Seismic Damage Assessment of Unreinforced Masonry Structures After The Abruzzo 2009 Earthquake: The Case Study of the Historical Centers of L’Aquila and Castelvecchio Subequo. International Journal of Architectural Heritage, 7(5), 536–578. https://doi.org/10.1080/15583058.2011.654050.
  17. Işık, E., Avcil, F., Arkan, E., Büyüksaraç, A., İzol, R. & Topalan R. (2023). Structural damage evaluation of mosques and minarets in Adıyaman due to the 06 February 2023 Kahramanmaraş earthquakes. Engineering Failure Analysis, 151, 107345. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2023.107345.
  18. Işık, E., Avcil, F., İzol, R., Büyüksaraç, A., Bilgin, H., Harirchian, E., Arkan, E., (2024). Field Reconnaissance and Earthquake Vulnerability of the RC Buildings in Adıyaman during 2023 Türkiye Earthquakes. Applied Sciences, 14(7), 2860. Ivanov, M.L., & Chow, W., (2023). Structural damage observed in reinforced concrete buildings in Adiyaman during the 2023 Turkiye Kahramanmaras Earthquakes. In Structures, 58, 105578 https://doi.org/10.1016/j.istruc.2023.105578
  19. Izol, R., Işık, E., Avcil, F., Arslan, M.H., Arkan, E., & Büyüksaraç, A., (2024). Seismic performance of masonry structures after 06 February 2023 earthquakes; site survey and FE modelling approach. Soil Dynamics and Earthquake Engineering, 186, 108904. https://doi.org/10.1016/j.soildyn.2024.108904 Karasin, I. B., 2023. Comparative analysis of the 2023 Pazarcık and Elbistan Earthquakes in Diyarbakır. Buildings, 13(10),2474. https://doi.org/10.3390/buildings13102474
  20. Karataş, L., & Bayhan, B., (2023). Damage assessment and restoration proposal following the 2023 Türkiye earthquakes: UNESCO World Heritage Site Diyarbakır City Walls, Türkiye. Heritage Science, 11(1), 1-18. https://doi.org/10.1186/s40494-023-01072-6
  21. Kazaz, İ., Bilge, İ. H., & Gürbüz, M. (2024). Near-fault ground motion characteristics and its effects on a collapsed reinforced concrete structure in Hatay during the February 6, 2023 Mw7.8 Kahramanmaraş earthquake. Engineering Structures, 298, 117067. https://doi.org/10.1016/j.engstruct.2023.117067
  22. Kocaman, İ., & Kazaz, İ. (2023). Collapse mechanism of historical masonry mosques under strong ground motions. Engineering Failure Analysis, 144, 106983. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2022.106983.
  23. Kocaman, I., Mercimek, Ö., Gürbüz, M., Erbaş, Y., Anıl, Ö., (2024). The effect of Kahramanmaraş earthquakes on historical Malatya Yeni Mosque. Engineering Failure Analysis,161,108310. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2024.108310.
  24. Kocakaplan Sezgin, S., Ahmadi, E. & Kashani, M.M (2024). Time-domain acceleration-based pulse characterization of 2023 Kahramanmaraş earthquakes. Bull Earthquake Eng 22, 6259–6279. https://doi.org/10.1007/s10518-024-02007-7.
  25. Kocakaplan Sezgin, S., Sakcalı, G.B., Özen, S., Yıldırım, E., Avcı, E., Bayhan, B., Çağlar, N., 2024. Reconnaissance report on damage caused by the February 6, 2023, Kahramanmaraş Earthquakes in reinforced-concrete structures, Journal of Building Engineering, Volume 89, 109200. https://doi.org/10.1016/j.jobe.2024.109200.
  26. Nasery, M.M., Çelik, M., Şadoğlu, E., (2024). Damage assessment of Siverek Castle during the Kahramanmaraş Earthquakes (Mw 7.7 and Mw 7.6) on 06 February 2023: Remediation and strengthening proposals. Engineering Geology, 334, 107511. https://doi.org/10.1016/j.enggeo.2024.107511
  27. Onat O., Deniz F., Özmen A., Özdemir E., Sayın E. (2023). Performance evaluation and damage assessment of historical Yusuf Ziya Pasha Mosque after February 6, 2023 Kahramanmaras earthquakes. Structures, 58, 1-25. https://doi.org/10.1016/j.istruc.2023.105415
  28. Oyguc, R., and Oyguc, E. (2017). 2011 Van Earthquakes: Lessons from Damaged Masonry Structures. Journal of Performance of Constructed Facilities, 31(5),1-20. https://doi.org/10.1061/(ASCE)CF.1943-5509.0001057
  29. Öser, C., Sargin, S., Yıldırım, A.K., Korkmaz, G., Altınok, E., Kelesoglu, K., 2024. Geotechnical aspects and site investigations on Kahramanmaras earthquakes, February 06, 2023. Natural Hazards, 1-32. Sarhosis, V., Dais, D., Smyrou, E., Bal, İ. E., & Drougkas, A. (2021). Quantification of damage evolution in masonry walls subjected to induced seismicity. Engineering Structures, 243, 112529. https://doi.org/10.1016/j.engstruct.2021.112529
  30. Sarhosis, V., Giarlelis, C., Karakostas, C., Smyrou, E., Bal, I. E., Valkaniotis, S., & Ganas, A. (2022). Correction to: Observations from the March 2021 Thessaly Earthquakes: an earthquake engineering perspective for masonry structures. Bulletin of Earthquake Engineering, 20(10), 5517–5518. https://doi.org/10.1007/s10518-022-01452-6
  31. Saygılı, Ö., Lemos, J. V., and Moghimi, S. (2023). Site Specific Hazard Assessment and Multi-Level Seismic Performance Evaluation of Historical Mosque. International Journal of Architectural Heritage, 18(7), 1–21. https://doi.org/10.1080/15583058.2023.2216175
  32. Tayla, H. (2007). Geleneksel Türk Mimarisinde Yapı Sistem ve Elemanları. 1. Basım, Cilt I, Türkiye Anıt ve Çevre Turizm Derneği Koruma Vakfı, İstanbul, 40-150.
  33. Uluengin, F., Uluengin, B., and Uluengin, M. B. (2019). Classic Construction Details of Ottoman Monumental Architecture, Seventh Edition, Yem Yayın, İstanbul, 24-146.
  34. Vlachakis, G., Vlachaki, E., & Lourenço, P. B. (2020). Learning from failure: Damage and failure of masonry structures, after the 2017 Lesvos earthquake (Greece). Engineering Failure Analysis, 117, 104803. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2020.104803.
  35. Yuzbasi, J., (2024). Post-Earthquake Damage Assessment: Field Observations and Recent Developments with Recommendations from the Kahramanmaraş Earthquakes in Türkiye on February 6th, 2023 (Pazarcık M7. 8 and Elbistan M7. 6). Journal of Earthquake Engineering, 1-26. https://doi.org/10.1080/13632469.2024.2353864.
  36. AFAD. (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcik (Kahramanmaraş) Mw 7.7 Elbistan (Kahramanmaraş) Mw 7.6 Depremlerine İlişkin Ön Değerlendirme Raporu. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmaras%20%20Depremleri_%20On%20Degerlendirme%20Raporu.pdf, (09.02.2023)
  37. Anadolu Ajansı. (2023, February 21). Hatay Merkezli Deprem Meryem Ana Kilisesindeki Hasarı Artırdı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/hatay-merkezli-deprem-meryem-ana-kilisesindeki-hasari-artirdi/2826625, (21.02.23)
  38. Antakya Municipality. (2015). Antakya Ulu Mosque. https://www.antakya.bel.tr/icerik/41/640/ulu-cami.aspx (12.01.2024)
  39. ArkeolojiSanat. (2023, February 13). Karakuş Tümülüsü’ndeki tokalaşma sütunu depremde yıkıldı. Www.Arkeolojisanat.Com. https://www.arkeolojisanat.com/shop/blog/karakus-tumulusundeki-tokalasma-sutunu-depremde-yikildi_3_1372036.html, (13.02.2023)
  40. CNN TURK. İşte deprem sonrası Hatay Meclis binası. https://Www.Cnnturk.Com/Video/Turkiye/Iste-Deprem-Sonrasi-Hatay-Meclis-Binasi-2041337, (08.09.2023)
  41. DHA. Antakya’daki 14 asırlık Habib-i Neccar Camisi depremde yıkıldı. https://www.Dha.Com.Tr/Foto-Galeri/Antakyadaki-14-Asirlik-Habib-i-Neccar-Camisi-Depremde-Yikildi-2204243/1, (10.02.2023)
  42. Erdik, M., Tümsa, M. B. D., Pınar, A., Altunel, E., and Zülfikar, A. C. (2023). A preliminary report on the February 6, 2023, earthquakes in Türkiye. Temblor. https://doi.org/10.32858/temblor.297, (12.01.2024)
  43. Go Turkiye. (2020). Kahramanmaraş Go Turkiye. https://kahramanmaras.goturkiye.com/tr/gor, (12.01.2024)
  44. Google Earth. (2022). Google Earth Pro 7.3.6.9345. Date accessed: 12/05/2023. (Pro 7.3.6.9345. (December 29, 2022)). https://www.google.com/earth/index.html, (29.01.2024)
  45. Haber Global. (2023). Deprem Hataydaki İngiliz Protestan Mektebinde Hasara Sebep Oldu. Haber Global. https://haberglobal.com.tr/gundem/deprem-hataydaki-ingiliz-protestan-mektebinde-de-hasara-sebep-oldu-231896, (13.02.2023)
  46. Hatay Governorship. (2024). Anadolu’nun İlk Camisi. http://www.hatay.gov.tr/anadolunun-ilk-camisi, (12.01.2024)
  47. KOERI-RETMC. (2023). Bogazici University, Kandilli Observatory and Earthquake research Institute Regional Earthquake-Tsunami Monitoring Center. http://udim.koeri.boun.edu.tr, (10.12.2023)
  48. Kultur Envanteri. (2023). Bayaz Han, Gaziantep. https://kulturenvanteri.com/tr/yer/bayazhan-gaziantep-kent-muzesi/#18.42/37.061637/37.370827, (10.01.2024)
  49. METU-EERC. (2023). Preliminary report on the Pazarcık (Kahramanmaraş) Mw 7.7 and Elbistan (Kahramanmaraş) Mw 7.6 earthquakes. https://eerc.metu.edu.tr/en/system/files/documents/DMAM_Report_2023_Kahramanmaras-
  50. Pazarcik_and_Elbistan_Earthquakes_Report_final_ENG.pdf, (20.02.2023) Reitman, N. G., Richard W. Briggs, William D. Barnhart, Jessica A. Thompson Jobe, Christopher B. DuRoss, Alexandra E. Hatem, Ryan D. Gold, John D. Mejstrik, & Sinan Akçiz. (2023). Preliminary fault rupture mapping of the 2023 M7.8 and M7.5 Türkiye Earthquakes. https://doi.org/10.5066/P985I7U2, (15.06.2023)
  51. TADAS. (2023). Turkish Accelerometric Database and Analysis System (TADAS). https://tadas.afad.gov.tr, (19.04.2023)
  52. Turkish Building Earthquake Code (2018). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180318M1-2.htm. (18.03.2018)