Dergiler / Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 26 Sayı: 5

Türkiye’deki Sabit Kaynaklı CO2 Emisyonlarının Hesaplanması ve Potansiyel Jeolojik Depolama Sahalarının Analizi

Estimation of Stationary CO₂ Emissions in Türkiye and Analysis of Potential Geological Storage Sites

Hasan Hüseyin Engüçlü(ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ, PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI)0000-0003-4645-3745
Betül Yıldırım(ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ, PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI)0000-0002-0207-6258
Sayfa
1213–1225
Yayın Tarihi
2026-10-06
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, kömür yakıtlı termik santrallerin ve çimento endüstrisinin sırasıyla 63,54 MtCO₂ ve 51,51 MtCO₂ üreterek en yüksek emisyon paylarına sahip olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, Türkiye'deki sabit kaynaklardan salınan karbondioksit (CO₂) emisyonları hesaplanmakta ve bu emisyonların potansiyel jeolojik depolama sahaları ile mekânsal ilişkisi incelenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Enerji, çimento, demir-çelik ve rafinerilerden kaynaklanan sektörel emisyonlar, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) Tier 1 metodolojileri kullanılarak hesaplanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, kömür yakıtlı termik santrallerin ve çimento endüstrisinin sırasıyla 63,54 MtCO₂ ve 51,51 MtCO₂ üreterek en yüksek emisyon paylarına sahip olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2053 Verileri
⚙️Değişkenler:Karbondioksit emisyonu · Karbon yakalama ve depolama · IPCC yöntemleri

Özet

Bu çalışmada, Türkiye'deki sabit kaynaklardan salınan karbondioksit (CO₂) emisyonları hesaplanmakta ve bu emisyonların potansiyel jeolojik depolama sahaları ile mekânsal ilişkisi incelenmektedir. Enerji, çimento, demir-çelik ve rafinerilerden kaynaklanan sektörel emisyonlar, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) Tier 1 metodolojileri kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen veriler, koordinat noktaları bilinen emisyon kaynakları kullanılarak Microsoft Excel programı aracılığıyla Türkiye Deprem Tehlike Haritası üzerinde görselleştirilmiş ve düşük sismik riske sahip güvenli depolama alanlarını belirlemek amacıyla sismik verilerle birlikte değerlendirilmiştir. Bulgular, kömür yakıtlı termik santrallerin ve çimento endüstrisinin sırasıyla 63,54 MtCO₂ ve 51,51 MtCO₂ üreterek en yüksek emisyon paylarına sahip olduğunu göstermektedir. Bunu izleyen mekânsal analizler, İskenderun bölgesinin yüksek sismik tehlike nedeniyle uygun olmadığını; öte yandan Zonguldak-Bartın bölgesindeki Yılanlı Formasyonunun düşük deprem riski, başlıca emisyon kaynaklarına yakınlığı ve uygun stratigrafik özellikleri sayesinde en optimal Karbon Yakalama ve Depolama (CCS) sahası olarak öne çıktığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak elde edilen bu bulgular, Türkiye'nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefine ulaşmasını kolaylaştırmada bölgesel depolama merkezlerinin kritik rolünü vurgulamaktadır.

Abstract

This study quantifies carbon dioxide (CO₂) emissions from stationary sources in Türkiye and investigates their spatial correlation with potential geological storage sites. Sectoral emissions originating from energy, cement, iron and steel, and refineries were calculated using the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) Tier 1 methodologies. The obtained data were visualized on the Seismic Hazard Map of Türkiye using Microsoft Excel, based on the known coordinate points of the emission sources, and evaluated in conjunction with seismic data to identify safe storage zones with low seismic risk. The findings indicate that coal-fired power plants and the cement industry account for the highest emission shares, generating 63.54 MtCO₂ and 51.51 MtCO₂, respectively. Subsequent spatial analyses revealed that while the Iskenderun region is unsuitable due to high seismic hazard, the Yılanlı Formation in the Zonguldak-Bartın region emerges as the most optimal Carbon Capture and Storage (CCS) site owing to its low earthquake risk, proximity to major emission sources, and favorable stratigraphic characteristics. Ultimately, these findings highlight the critical role of regional storage hubs in facilitating Türkiye's 2053 Net Zero Emissions target.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Engüçlü, H. H., Yıldırım, B. (2026). Türkiye’deki Sabit Kaynaklı CO2 Emisyonlarının Hesaplanması ve Potansiyel Jeolojik Depolama Sahalarının Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt: 26 Sayı: 5, 1213–1225. https://doi.org/10.35414/akufemubid.1886971

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (41)

  1. Andrew, R. M. (2018). Global CO2 emissions from cement production. Earth Syst. Sci. Data, 10(1), 195–196.
  2. Ahmed, N. (2016). Microfacies analysis of Upper Devonian-Lower Carboniferous shallow water carbonates of the Yılanlı Formation in Zonguldak area, North Western, Turkey [Yüksek Lisans Tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi. Apaydın, Ahmet. (2010). Relation of tectonic structure to groundwater flow in the Beypazari region, NW Anatolia, Turkey. Hydrogeology Journal. 18. 1343-1356. https://doi.org/10.1007/s10040-010-0605-1
  3. Birinci, A., Bayarı, C., & Erdoğan, H. (2019). Investigation of the origin of groundwater in Ergene and Danisment Aquifers (Eastern Ergene Basin) based on environmental isotopes. 5. Ulusal Hidrolojide İzotop Teknikleri Sempozyumu, İstanbul: DSİ Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Dairesi Başkanlığı.
  4. Chadwick, A., Arts, R., Bernstone, C., May, F., Thibeau, S., & Zweigel, P. (2008). Best Practice for the Storage of CO2 in Saline Aquifers - Observations and Guidelines From the SACS and CO2STORE Projects. British Geological Survey.
  5. Chen, B., Li, Q., & Tan, Y. (2026). Caprock sealing for geologic CO2 storage: Research advances, challenges and prospects. Journal of Rock Mechanics and Geotechnical Engineering. 335-363.
  6. Climate Watch. (2025). Buildings [Dataset]. Climate Watch; major processing by Our World in Data. Original data from Greenhouse gas emissions by sector.
  7. Derman, A. S., & İztan, Y. H. (1997). Results of geochemical analyses of seeps and potential source rocks from Northern Turkey and Turkish Black Sea. AAPG Memoir, 68, 313-330.
  8. Doğan, M. O., İnceişçi, T., Sınayuç, Ç., Akkuş, P. D., Sancay, R. H., Bülbül, S. & Durgut, İ. (2023). Batman Petrol Rafinerisinden Yakalanacak Baca Gazı / Karbon Dioksitin Batı Raman Sahasına Enjeksiyonu için En Uygun İş Modelinin Teknik ve Ekonomik Açıdan Araştırılması. TÜBİTAK 1005 Projesi Sonuç Raporu, Proje No: 221M582.
  9. Filtekin, Nazlıcan (2022). Türkiye'de karbon yakalama ve depolama potansiyelinin araştırılması: Çimento tesisi örneği. [Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  10. Kara-Gülbay, R., Yaylalı-Abanuz, G., Korkmaz, S., Erdoğan, M. S., Hoş-Çebi, F., Çevik, S., & Ağırman-Aktürk, E. (2019). Organic Matter Type, Maturity, Depositional Environmental Characteristics, and Liquid Hydrocarbon Potential of Late Carboniferous Kozlu Bituminous Coal and Coaly Shale Beds (Zonguldak-Amasra Basin, NW Anatolia, Turkey). Energy & Fuels, 33(10), 9491-9509.
  11. Küçük, M., & Gündüz, O. (2010). Hydrogeological and hydrogeochemical characterization of a complex hydrothermal system in NW Turkey. Hydrogeology Journal 18(6), 1303-1321.
  12. Küçükkuş, N. (2014). Batı Karadeniz bölgesinde yer alan Zonguldak formasyonunun kuyu verileri kullanılarak petrofiziksel özelliklerinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi
  13. Michael, K., Golab, A., Shulakova, V., Ennis-King, J., Allinson, G., Sharma, S., & Aiken, T. (2010). Geological storage of CO2 in saline aquifers—A review of the experience from existing storage operations. International journal of greenhouse gas control, 4(4), 659-667.
  14. MTA, 1986, Beypazarı Trona (Doğal Soda) Yatağı Maden Jeolojisi Raporu, MTA Der. Rap. No: 8079, 74 s.
  15. OECD. (2024). Air and GHG emissions (indicator). https://doi.org/10.1787/93d10cf7-en
  16. Okandan, E., Karakece, Y., Çetin, H., Topkaya, İ., Parlaktuna, M., Akın, S., & Akalan, E. (2011). Assessment of CO2 Storage Potential in Turkey, Modeling and a Prefeasibility Study for Injection into an Oil Field. Energy Procedia, 4, 4849-4856.
  17. REC Türkiye. (2024). Türkiye’nin Karbon Yakalama, Kullanma ve Depolama Potansiyeli Raporu. Kaynak, Çevre ve İklim Derneği, Ankara.
  18. Sahin, S., Kalfa, U., Celebioglu, D., Duygu, E., & Lahna, H. (2012). A Quarter Century of Progress in the Application of CO2 Immiscible EOR Project in Bati Raman Heavy Oil Field in Turkey. Society of Petroleum Engineers, SPE-157865-MS
  19. Saner, S., Taner, İ., Aksoy, Z., Siyako, M., & Bürkan, K. (1979). Karabük-Safranbolu Bölgesinin Jeolojisi (Rapor No: 1322). TPAO.
  20. Sağlam Selçuk, Azad & Gökten, Yaşar & Aktug, B. (2016). The Stress State of The Region around İnönü-Eskişehir active fault system (Turkey); kinematic analysis accompanied with GPS Data. The Journal of Indian Geophysical Union. 20. 527.
  21. Siyako, M. (2006). Trakya Havzası’nın Linyitli Kumtaşları. MTA Dergisi, 63-73.
  22. Şengüler, İ. (2008). Trakya Havzası Kömür Aramaları Projesi Raporu. MTA Genel Müdürlüğü Rapor No: 11069, Ankara.
  23. Şengüler, İ. (2022). Eskişehir-Alpu Kömür Havzasının Jeolojisi ve Stratigrafisi MTA Doğal Kaynaklar Ve Ekonomi Bülteni, Ekim 2022, Ankara.
  24. Topcuoğlu, K. (2022). Policy Section of the Greening Türkiye (GREET) Report. Middle East Technical University, Science and Technology Policy Studies Program.
  25. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023, 29 Mart). Sera gazı emisyon istatistikleri, 1990–2021. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Greenhouse-Gas-Emissions-Statistics-1990-2021-49672&dil=2
  26. Türkmenoğlu, A. G., Göncüoğlu, M. C., Bozkaya, Ö., & Yılmaz, İ. Ö. (2014). Batı Karadeniz (Zonguldak-Bartın) bölgesinde Devoniyen yaşlı K-bentonit oluşumları ve jeolojik önemi (Proje No: 110Y272). TÜBİTAK.
  27. UNEP. (2025). Emissions Gap Report 2025. United Nations Environment Programme, Nairobi.
  28. Wei, B., Wang, B., Li, X., Aishan, M., & Ju, Y. (2023). CO2 storage in depleted oil and gas reservoirs: A review. Advances in Geo-Energy Research, 9(2): 76-93.
  29. Yılmaz, M. (2008). Zonguldak ili ve çevresinin hidrojeolojik incelemesi [Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi. Gaudiaut, T., Where Do Emissions Come From?, https://www.statista.com/chart/33334/greenhouse-gas-emissions-worldwide-by-sector/,(07.11.2025)
  30. Global Energy Monitoring, Global Energy Monitoring Data, https://globalenergymonitor.org/download-data-success/, (11.01.2026)
  31. Global Efficiency Intelligence, Steel climate impact 2025: An international benchmarking of energy and CO₂ intensities, https://www.globalefficiencyintel.com/steel-industry, (11.02.2026)
  32. International Energy Agency (IEA), CO₂ Emissions in 2022 – Analysis, https://www.iea.org/reports/co2-emissions-in-2022, (11.02.2026)
  33. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 2: Energy, Chapter 2 – Stationary Combustion, https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/ pdf/2_Volume2/V2_2_Ch2_Stationary_Combustion.pdf, (11.02.2026)
  34. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 3: Industrial Processes and Product Use, Chapter 2 – Mineral Industry Emissions, https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/ pdf/3_Volume3/V3_2_Ch2_Mineral_Industry.pdf, (11.02.2026)
  35. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), 2019 Refinement to the 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 3: Industrial Processes and Product Use, Chapter 4 – Metal Industry Emissions, https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2019rf/pdf/3_Volume3/19R_V3_Ch04_Metal_Industry.pdf, (11.02.2026)
  36. Ritchie, H., Rosado, P., & Roser, M., Greenhouse gas emissions, https://ourworldindata.org/greenhouse-gas-emissions, (05.01.2024)
  37. Scott, M., Cement: Building a green path in a hard industry, https://www.reuters.com/sustainability/decarbonizing-industries/cement-hard-industry-crack-down-emissions-2025-06-11/, (11.06.2025)
  38. SOCAR Türkiye, Performans takibi, https://www.socar.com.tr/performans-takibi, (10.02.2026)
  39. Tüpraş, İklim değişikliği ile mücadele, https://www.tupras.com.tr/tr/iklim-degisikligi-ile-mucadele, (10.02.2026)
  40. US DOE, Carbon Storage Atlas (5th ed.), https://www.netl.doe.gov/sites/default/files/2018-10/ATLAS-V-2015.pdf, (10.02.2026)
  41. Sağlam Selçuk, Azad & Gökten, Yaşar & Aktug, B. (2016). The Stress State of The Region around İnönü-Eskişehir active fault system (Turkey); kinematic analysis accompanied with GPS Data. The Journal of Indian Geophysical Union. 20. 527.