KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 26 Sayı: 2

Mekansal Otokorelasyon Yöntemleri Kullanılarak Yağış ve Sıcaklığın Sürdürülebilir Tarımsal Ürün Desenleri Üzerindeki Etkisinin Analizi

Analysis of the Impact of Precipitation and Temperature on Sustainable Agricultural Crop Patterns Using Spatial Autocorrelation Methods

Waris Ahmad Baseeri(KONYA TECHNICAL UNIVERSITY)0009-0005-7186-5698
Mevlüt Uyan(KONYA TECHNICAL UNIVERSITY)0000-0002-3415-6893
Sayfa
408–420
Yayın Tarihi
2026-03-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Analizler, iklim değişikliğinin zaman içinde tarımsal üretim üzerindeki karmaşık ve değişen bölgesel etkilerini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İklim değişikliği, tarımsal verimlilik ve gıda güvenliği üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, sıcaklık ve yağış gibi meteorolojik verileri kullanarak iklim değişikliğinin buğday üzerindeki etkilerini analiz etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Analizler, iklim değişikliğinin zaman içinde tarımsal üretim üzerindeki karmaşık ve değişen bölgesel etkilerini göstermektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İklim Değişikliği · sürdürülebilirlik · mekansal otokorelasyon

Özet

İklim değişikliği, tarımsal verimlilik ve gıda güvenliği üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Konya'da iklim değişikliği nedeniyle gıda güvensizliğinin artması konusunda endişeler giderek artmaktadır. Bu çalışma, sıcaklık ve yağış gibi meteorolojik verileri kullanarak iklim değişikliğinin buğday üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Bu etkileri belirlemek için, il düzeyinde Global Moran's I, ilçe düzeyinde Local Moran's I ve sıcak ve soğuk noktaları belirlemek için hotspot analizi gibi mekansal otokorelasyon yöntemleri uygulanmıştır. Mekansal otokorelasyon analizleri, yüksek veya düşük verimli alanların coğrafi dağılımını ve komşu bölgelerle ilişkilerini ortaya koymaktadır. Analizler, iklim değişikliğinin zaman içinde tarımsal üretim üzerindeki karmaşık ve değişen bölgesel etkilerini göstermektedir. Çalışma, artan sıcaklıkların ve değişen yağış modellerinin bölgesel tarımsal verimliliği nasıl etkilediğini kapsamlı bir şekilde incelemekte ve zaman içindeki değişiklikleri analiz etmektedir. Araştırma, tarımsal sistemlerin dinamik doğasını ve iklim değişikliğiyle mücadele için uyum stratejilerinin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, GIS teknolojileri kullanılarak, çalışma sıcaklık ve yağış verilerindeki zamansal değişiklikleri araştırmakta ve iklim değişikliğinin tarımsal ürünlerin mekansal dağılımı üzerindeki etkisini belirlemektedir.

Abstract

Climate change has negative impacts on agricultural productivity and food security. There is growing concern about increased food insecurity in Konya due to climate change. This study analyses the effects of climate change on wheat using meteorological data such as temperature and precipitation. To determine these impacts, spatial autocorrelation methods such as Global Moran’s I at the provincial level, Local Moran’s I at the district level, and hotspot analysis to identify hot and cold spots were applied. Spatial autocorrelation analyses reveal the geographic distribution of high or low yield areas and their relationship with neighboring regions. The analyses show the complex and evolving regional effects of climate change on agricultural production over time. The study thoroughly examines how increasing temperatures and changing precipitation patterns affect regional agricultural productivity and analyses the changes over time. The research highlights the dynamic nature of agricultural systems and the importance of adaptation strategies to combat climate change. Additionally, using GIS technologies, the study investigates the temporal changes in temperature and precipitation data and determines the impact of climate change on the spatial distribution of agricultural products.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Baseeri, W. A., Uyan, M. (2026). Mekansal Otokorelasyon Yöntemleri Kullanılarak Yağış ve Sıcaklığın Sürdürülebilir Tarımsal Ürün Desenleri Üzerindeki Etkisinin Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt: 26 Sayı: 2, 408–420. https://doi.org/10.35414/akufemubid.1709501

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Abd-Elmabod, S. K., Muñoz-Rojas, M., Jordán, A., Anaya-Romero, M., Phillips, J. D., Jones, L.,. & de la Rosa, D. (2020). Climate change impacts on agricultural suitability and yield reduction in a Mediterranean region. Geoderma, 374, 114453.
  2. Ahmad, M. J., Cho, G.-H., Kim, S.-H., Lee, S., Adelodun, B., & Choi, K.-S. (2021). Influence mechanism of climate change over crop growth and water demands for wheat-rice system of Punjab, Pakistan. Journal of Water and Climate Change, 12(4), 1184-1202.
  3. Akasha, M. H., Mondalb, S., & Adusumillic, S. (2021). Sustainable livestock production and food security. Emerging Issues in Climate Smart Livestock Production: Biological Tools Techniques, 71.
  4. Akhter, S., Eibek, K. U., Islam, S., Islam, A. R. M. T., Chu, R., & Shuanghe, S. (2019). Predicting spatiotemporal changes of channel morphology in the reach of Teesta River, Bangladesh using GIS and ARIMA modeling. Quaternary International, 513, 80-94.
  5. Alrteimei, H. A., Ash’aari, Z. H., & Muharram, F. M. (2022). Last decade assessment of the impacts of regional climate change on crop yield variations in the Mediterranean region. Agriculture, 12(11), 1787.
  6. Anselin, L. (1995). Local indicators of spatial association—LISA. Geographical analysis, 27(2), 93-115.
  7. Attia, A., Woli, P., Long, C. R., Rouquette Jr, F. M., Smith, G. R., & Ibrahim, A. M. (2025). Mapping spatial zones of climate vulnerability and adaptive potential for major crops in the Texas High Plains. Modeling Earth Systems and Environment, 11(6), 1-16.
  8. Bedane, H. R., Beketie, K. T., Fantahun, E. E., Feyisa, G. L., & Anose, F. A. (2022). The impact of rainfall variability and crop production on vertisols in the central highlands of Ethiopia. Environmental Systems Research, 11(1), 26.
  9. Berhanu, Y., Schroeder, D., Teklu, B., & Alemayehu, E. (2023). Spatial analysis of road traffic accidents: Identifying hotspots for improved road safety in Addis Ababa, Ethiopia. Cogent engineering, 10(2), 2269655.
  10. Chandio, A. A., Shah, M. I., Sethi, N., & Mushtaq, Z. (2022). Assessing the effect of climate change and financial development on agricultural production in ASEAN-4: the role of renewable energy, institutional quality, and human capital as moderators. Environmental Science and Pollution Research, 29(9), 13211-13225.
  11. Cook, B. I., Mankin, J. S., & Anchukaitis, K. J. (2018). Climate change and drought: From past to future. Current Climate Change Reports, 4(2), 164-179.
  12. Das, S., & Angadi, D. P. (2020). Land use-land cover (LULC) transformation and its relation with land surface temperature changes: A case study of Barrackpore Subdivision, West Bengal, India. Remote Sensing Applications: Society and Environment, 19, 100322.
  13. Dey, B., & Ahmed, R. (2025). A Comprehensive Review of AI-Driven Plant Stress Monitoring and Embedded Sensor Technology: Agriculture 5.0. Journal of Industrial Information Integration, 100931.
  14. Eyyuboğlu, B. B. (2018). Sosyal bilimlerde mekânsal istatistik ve coğrafi bilgi sistemleri: Kuramdan uygulamaya, Doktora Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, Türkiye, 117.
  15. Feller, U., & Vaseva, I. I. (2014). Extreme climatic events: impacts of drought and high temperature on physiological processes in agronomically important plants. Frontiers in Environmental Science, 2, 39.
  16. Hussain, M., Butt, A. R., Uzma, F., Ahmed, R., Irshad, S., Rehman, A., & Yousaf, B. (2020). A comprehensive review of climate change impacts, adaptation, and mitigation on environmental and natural calamities in Pakistan. Environmental monitoring and assessment, 192(1), 48.
  17. Jia, S., Yang, C., Wang, M., & Failler, P. (2022). Heterogeneous Impact of Land-Use on Climate Change: Study From a Spatial Perspective. Frontiers in Environmental Science, 10.
  18. Karahasan, B. C., & Pinar, M. (2023). Climate change and spatial agricultural development in Turkey. Review of Development Economics, 27(3), 1699-1720.
  19. Kheiri, M., Kambouzia, J., Rahimi-Moghaddam, S., Moghaddam, S. M., Vasa, L., & Azadi, H. (2024). Effects of agro-climatic indices on wheat yield in arid, semi-arid, and sub-humid regions of Iran. Regional Environmental Change, 24(1), 10.
  20. Koutsos, T. M., Menexes, G. C., & Mamolos, A. P. (2021). The use of crop yield autocorrelation data as a sustainable approach to adjust agronomic inputs. Sustainability, 13(4), 2362.
  21. Li, L., Tang, H., Lei, J., & Song, X. (2022). Spatial autocorrelation in land use type and ecosystem service value in Hainan Tropical Rain Forest National Park. Ecological Indicators, 137, 108727.
  22. Moran, P. A. (1948). The interpretation of statistical maps. Journal of the Royal Statistical Society. Series B (Methodological), 10(2), 243-251.
  23. Mtshawu, B., Bezuidenhout, J., & Kilel, K. K. (2023). Spatial autocorrelation and hotspot analysis of natural radionuclides to study sediment transport. Journal of Environmental Radioactivity, 264, 107207.
  24. Mukherjee, A., Wang, S.-Y. S., & Promchote, P. (2019). Examination of the climate factors that reduced wheat yield in Northwest India during the 2000s. Water, 11(2), 343.
  25. Siachalou, S., Mallinis, G., & Tsakiri-Strati, M. (2015). A hidden Markov models approach for crop classification: Linking crop phenology to time series of multi-sensor remote sensing data. Remote Sensing, 7(4), 3633-3650.
  26. Ullah, A., Nadeem, F., Nawaz, A., Siddique, K. H., & Farooq, M. (2022). Heat stress effects on the reproductive physiology and yield of wheat. Journal of agronomy and crop science, 208(1), 1-17.
  27. Uyan, M., & Ertunç, E. (2023). GIS-based optimal site selection of the biogas facility installation using the Best-Worst Method. Process Safety and Environmental Protection, 180, 1003-1011.
  28. Uyan, M., & Ertunç, E. (2024). Investigating the impact of urban growth on land use using spatial autocorrelation methods in Konya/Türkiye. Environmental Monitoring and Assessment, 196(8), 740.
  29. Wang, Q., Liu, Y.-y., Zhang, Y.-z., Tong, L.-j., Li, X., Li, J.-l., & Sun, Z. (2019). Assessment of spatial agglomeration of agricultural drought disaster in China from 1978 to 2016. Scientific reports, 9(1), 14393.
  30. Wu, C. (2023). Using the spatiotemporal hot spot analysis and multi-annual landslide inventories to analyze the evolution and characteristic of rainfall-induced landslide at the subwatershed scale in Taiwan. Water, 15(7), 1355.
  31. Yadav, M. R., Choudhary, M., Singh, J., Lal, M. K., Jha, P. K., Udawat, P.,. & Prasad, P. V. (2022). Impacts, tolerance, adaptation, and mitigation of heat stress on wheat under changing climates. International Journal of Molecular Sciences, 23(5), 2838.
  32. Yılmaz, G., Çolak, M. A., Özgencil, İ. K., Metin, M., Korkmaz, M., Ertuğrul, S.,. & Jeppesen, E. (2021). Decadal changes in size, salinity, waterbirds, and fish in lakes of the Konya Closed Basin, Turkey, associated with climate change and increasing water abstraction for agriculture. Inland Waters, 11(4), 538-555.
  33. Zhang, R., Li, P., Xu, L., Zhong, S., & Wei, H. (2022). An integrated accounting system of quantity, quality and value for assessing cultivated land resource assets: A case study in Xinjiang, China. Global Ecology and Conservation, 36, e02115.
  34. Zhang, Y., Gong, N., & Zhu, H. (2023). Vegetation dynamics and food security against the background of ecological restoration in Hubei Province, China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(2), 1225.
  35. TOB, M. o. A. a. F., Türkiye Republic. (2015). Wheat [online], Retrieved from https://istanbul.tarimorman.gov.tr/ [30.04.2024].
  36. TURKSTAT, (2024), Bitkisel Üretim İstatistikleri, https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Tarim-111
  37. Abd-Elmabod, S. K., Muñoz-Rojas, M., Jordán, A., Anaya-Romero, M., Phillips, J. D., Jones, L.,. & de la Rosa, D. (2020). Climate change impacts on agricultural suitability and yield reduction in a Mediterranean region. Geoderma, 374, 114453.
  38. Yadav, M. R., Choudhary, M., Singh, J., Lal, M. K., Jha, P. K., Udawat, P.,. & Prasad, P. V. (2022). Impacts, tolerance, adaptation, and mitigation of heat stress on wheat under changing climates. International Journal of Molecular Sciences, 23(5), 2838.
  39. Yılmaz, G., Çolak, M. A., Özgencil, İ. K., Metin, M., Korkmaz, M., Ertuğrul, S.,. & Jeppesen, E. (2021). Decadal changes in size, salinity, waterbirds, and fish in lakes of the Konya Closed Basin, Turkey, associated with climate change and increasing water abstraction for agriculture. Inland Waters, 11(4), 538-555.