Dergiler / Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi / 2020 / Sayı: 34

Bitmeyen Bir İskân Tartışması: Galata’da Yeni Valide ve Arap Camileri Etrafında Katolik - Müslüman Çekişmesi (1693-1713)

An Endless Conflict of Settlement: Catholic - Muslim Rivalry around New Valide and Arab Mosques in Galata (1693-1713)

Sayfa
93–117
Yayın Tarihi
2021-04-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Söz konusu camiler hakkında bilgi verildikten sonra anlaşmazlıkların yansıdığı belgeler incelenerek ayrıntılara ışık tutulmaya çalışılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Galata’nın en büyük kiliselerinden biri olan San Domeniko Kilisesi, Fatih tarafından 1475 dolaylarında camiye dönüştürüldü.
📊
Temel Bulgular & Veri:Galata’nın en önemli Katolik kilisesi olan ve Arap Camii’ne çok yakın bir yerde bulunan San Françesko Kilisesi’nin yerine de 1696 yangını sonrasında Gülnuş Valide Sultan tarafından cami (Yeni Cami) yaptırıldı ve çevresine Müslümanlar iskân edildi.
💡
Sonuç & Katkı:Söz konusu camiler hakkında bilgi verildikten sonra anlaşmazlıkların yansıdığı belgeler incelenerek ayrıntılara ışık tutulmaya çalışılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Galata Yeni Cami · Arap Camii · Yangın

Özet

Galata’nın en büyük kiliselerinden biri olan San Domeniko Kilisesi, Fatih tarafından 1475 dolaylarında camiye dönüştürüldü. Çevresine İspanya’dan gelen Müslümanların iskân edilmesi sonucu bu mabet daha sonraları Arap Camii olarak anılmaya başladı. Galata’nın en önemli Katolik kilisesi olan ve Arap Camii’ne çok yakın bir yerde bulunan San Françesko Kilisesi’nin yerine de 1696 yangını sonrasında Gülnuş Valide Sultan tarafından cami (Yeni Cami) yaptırıldı ve çevresine Müslümanlar iskân edildi. Katolikler ve Müslümanlar arasında 17. yüzyıl başlarında zaten var olan gerilimin şiddeti, yüzyılın sonunda da aynıydı. Müslümanlar, cami çevresinde oturan Katoliklerin ihracı için farklı zamanlarda kadıya gittiler. Aleyhlerine hükümler verildiyse de Katoliklerden bazıları civarda oturmaya ısrarla devam ettiler. Fransız elçisinin hâmi olarak açtığı karşı davada ise bu defa haklı çıkanlar Katoliklerdi. Ancak, durumu tersine çevirme konusunda Müslümanlar oldukça kararlıydılar. Bu çalışma, birbirine yakın olan Arap Camii ve Yeni Cami çevresinde oturma hakkı bağlamında, Müslümanlar ve Katolikler arasında gerçekleşen ve yıllara yayılan hukuk mücadelesine odaklanmaktadır. Söz konusu camiler hakkında bilgi verildikten sonra anlaşmazlıkların yansıdığı belgeler incelenerek ayrıntılara ışık tutulmaya çalışılacaktır.

Abstract

The Church of St. Dominic, one of the biggest Christian churches in Galata, was converted to a mosque by Mehmed II around 1475. Following the settlement of Spanish Moriscos, the temple took the name of the Arab Mosque. The New Mosque, sponsored by Gülnuş Valide Sultan, was built on the spot where another important church in the same region and very close to Arab Mosque, that of St. Francis, had stood before the 1696 fire. The tension between Catholics and Muslims remained intense throughout the seventeenth century. Muslims time and again applied to the Muslim sharia court in order to expel the Catholics from the vicinity of the mosque and despite the repeated court rulings, some Catholics insisted on residing there. In a countersuit filed by the French ambassador, it was this time Catholics’ turn to prevail. Yet, the Muslims were still intransigent to turn the situation in their favor. This essay focuses on the legal struggle spanning several years between the Muslims and the Catholics over the right to reside in the vicinity of the New and Arab mosques. After providing detailed information about these two temples, it will try to shed light on the issue by analyzing archival documents related to the legal conflict.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILDIZ, K. (2021). Bitmeyen Bir İskân Tartışması: Galata’da Yeni Valide ve Arap Camileri Etrafında Katolik - Müslüman Çekişmesi (1693-1713). Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, Sayı: 34, 93–117. https://ajindex.com/articles/134513

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Galata Şeriyye Sicilleri (GŞS) no: 171, 174, 206, 208, 219. Başkanlık Osmanlı Arşivi, Mühimme Defteri (BOA, MD), no: 108. “Tarih i Nihâdî (152b-233a) (transkripsiyon ve değerlendirme).” haz. Hande Nalan Özkasap. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2004.
  2. Akyıldız, Ali. Haremin Padişahı Valide Sultan: Harem’de Hayat ve Teşkilat. İstanbul: Timaş, 2017.
  3. Andreasyan, Hrand D. “Eremya Çelebi’nin Yangınlar Tarihi.” Tarih Dergisi 27 (1973): 59-84.
  4. Arseven, Celal Esad. Eski Galata ve Binâları. ed. Dilek Yelkenci. İstanbul: Çelik Gülersoy Vakfı Yay., 1989. Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin. Hadîkatü’l-Cevâmi’ (İstanbul Câmileri ve Diğer Dînî-Sivil Mi’mârî Yapılar). ed. Ahmed Nezih Galitekin. İstanbul: İşaret, 2001. Bacqué-Grammont, Jean-Louis, Sinan Kuneralp, Frédéric Hitzel. Représentants Permanents de la France en Turquie (1536-1991) et de la Turquie e France (1797-1991). İstanbul-Paris: ISIS Édition, 1991.
  5. Baer, Marc David. IV. Mehmet Döneminde Osmanlı Avrupası’nda İhtida ve Fetih. çev. Ahmet Fethi. İstanbul: Hil Yayın, 2009.
  6. Belin, M. A. Histoire de la Latinité de Constantinople. 2e ed., revue, augmentée et continuée jusqu’a notre temps par Le R. P. Arséne de Chatel. Paris: A. Picard, 1894. Berksan, Emine. “II. Mustafa ve III. Ahmed’in Valideleri Emetullah Gülnûş Sultan ve Vakıfları.” Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, 1998.
  7. Bulunur, Kerim İlker. “II. Mehmed tarafından Galatalılara Verilen 1453 Ahidnâmesi ve Buna Yapılan Eklemeler Hakkında Yeni Bilgiler.” Tarih Dergisi 50 (2009/2): 59-85.
  8. Bulunur, Kerim İlker. Osmanlı Galatası [1453-1600]. İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2014.
  9. Çetinkaya, Halûk. “Arap Camii in Istanbul: its Architecture and Frescoes.” Anatolia Antiqua 18 (2010): 169-88.
  10. Dauverd, Céline. “Cultivating Differences: Genoese Trade Identity in the Constantinople of Sultan Mehmed II, 1453–81.”
  11. Mediterranean Studies, Special Issue: The Mediterranean Voyage, 23/2 (2015): 94-124. de La Motraye, Aubry. La Motraye Seyahatnamesi. Çeviren Nedim Demirtaş. İstanbul: İstiklal Kitabevi, 2007. Defterdar Sarı Mehmed Paşa. Zübde i Vekayiât: Tahlil ve Metin (1066-1116 / 1656-1704). haz. Abdülkadir Özcan. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1995.
  12. Dursteler, Eric R. İstanbul’daki Venedikliler: Yeniçağ Başlarında Akdeniz’de Millet, Kimlik ve Bir Arada Varoluş. Çeviren Taciser Ulaş Belge. İstanbul: T. İş Bankası, 2012.
  13. Eldem, Edhem. “Ottoman Galata and Pera Between Myhth and Reality.” From “milieu de memoire” to “lieu de memoire” içinde 19-36. ed. Ulrike Tischler. Münhcen: Mar