KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

Futbolcularda Zihinsel Antrenmanın Psikofizyolojik Tepki, Seçilmiş Fiziksel Uygunluk ve Psikolojik Beceriler Üzerine Etkisi

Effect of Mental Training on Psychophysiological Response, Selected Physical Fitness and Psychological Skills ın Football Players

Ülküm Erdoğan Yüce(MEB)0000-0002-9503-1840
Özcan Saygın(MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, ANTRENÖRLÜK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, SPOR SAĞLIK BİLİMLERİ ANABİLİM DALI)0000-0003-0380-586X
Rıdvan Ekmekçi(PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0000-0001-5085-5988
Sayfa
28–41
Yayın Tarihi
2025-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak, zihinsel antrenman programı HRV, kalp-zihin uyumu, çeviklik, reaksiyon süresi ve bazı psikolojik beceriler üzerinde olumlu etki yaratmış; HR ve esneklik üzerinde ise etkili olmamıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, futbolcuların kalp atım hızı (HR), kalp atım hızı değişkenliği (HRV), esneklik, çeviklik, reaksiyon süresi ve psikolojik beceriler üzerinde zihinsel antrenmanın etkisini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın özgünlüğü, psikofizyolojik, fiziksel ve psikolojik ölçümleri birlikte değerlendirmesinde yatmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, zihinsel antrenman programı HRV, kalp-zihin uyumu, çeviklik, reaksiyon süresi ve bazı psikolojik beceriler üzerinde olumlu etki yaratmış; HR ve esneklik üzerinde ise etkili olmamıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mental training · Psychophysiology · Biofeedback

Özet

Bu çalışma, futbolcuların kalp atım hızı (HR), kalp atım hızı değişkenliği (HRV), esneklik, çeviklik, reaksiyon süresi ve psikolojik beceriler üzerinde zihinsel antrenmanın etkisini incelemektedir. Araştırmanın özgünlüğü, psikofizyolojik, fiziksel ve psikolojik ölçümleri birlikte değerlendirmesinde yatmaktadır. Çalışma, fiziksel antrenmanla birlikte uygulanan zihinsel antrenmanın sporcu performansını artıracağı ve bunun sürdürülebilir olacağı varsayımıyla planlanmıştır. Kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 30 futbolcu, eşit olarak deney ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Deney grubuna 12 hafta boyunca haftada iki kez 40 dakikalık zihinsel antrenman programı uygulanmış; bu süreçte fiziksel antrenmanları da devam etmiştir. Kontrol grubuna ise yalnızca fiziksel antrenman uygulanmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda, HR ve esneklik açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak, deney grubunda HRV, kalp-zihin uyumu (ve maksimum düzeyi), çeviklik, reaksiyon süresi ve Atletik Psikolojik Beceriler Envanteri (APSI) puanlarında anlamlı artışlar gözlenmiştir (p<0.01). Kontrol grubunda ise sadece esneklik ile “öğrenmeye açık olma” ve “baskı altında iyi performans gösterme” alt boyutlarında anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0.05), diğer ölçümlerde bir değişiklik gözlenmemiştir. Sonuç olarak, zihinsel antrenman programı HRV, kalp-zihin uyumu, çeviklik, reaksiyon süresi ve bazı psikolojik beceriler üzerinde olumlu etki yaratmış; HR ve esneklik üzerinde ise etkili olmamıştır. Bu bulgular, zihinsel antrenmanın sporcu performansını artırmada önemli bir katkı sağladığını göstermektedir.

Abstract

This study investigates the effects of mental training on football players' heart rate (HR), heart rate variability (HRV), flexibility, agility, reaction time, and psychological skills. The originality of the research lies in its holistic approach, combining psychophysiological, physical, and psychological measurements. The study assumes that integrating mental training with physical exercises enhances athletic performance and ensures its stability. Using a convenience sampling method, 30 football players were divided equally into experimental and control groups. The experimental group participated in a 40-minute mental training program twice a week for 12 weeks alongside their regular physical training, while the control group continued only with physical training. Statistical analyses revealed no significant differences between the groups in HR and flexibility. However, the experimental group showed significant improvements in HRV, heart-mind coherence (including its maximum value), agility, reaction time, and scores on the Athletic Psychological Skills Inventory (APSI) (p<0.01). Within the control group, pre-posttest comparisons showed limited improvements in flexibility and two APSI sub-dimensions—being open to learning and performing under pressure (p<0.05)—but no changes in other measures. In conclusion, the mental training program positively influenced HRV, heart-mind coherence, agility, reaction time, and key psychological skills, although it had no effect on HR or flexibility. These findings suggest that mental training can significantly contribute to enhancing athletic performance.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yüce, Ü. E., Saygın, Ö., Ekmekçi, R. (2025). Futbolcularda Zihinsel Antrenmanın Psikofizyolojik Tepki, Seçilmiş Fiziksel Uygunluk ve Psikolojik Beceriler Üzerine Etkisi. Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 1, 28–41. https://doi.org/10.51538/intjourexerpsyc.1688212

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (62)

  1. Aktop, A. (2008). Biyolojik geribildirimle zihinsel antrenman yönteminin dart performansına etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
  2. Andrade, A., Bevilacqua, G. G., Coimbra, D. R., Pereira, F. S., & Brandt, R. (2016). Sleep quality, mood and performance: A study of elite Brazilian volleyball athletes. Journal of Sports Science & Medicine, 15(4), 601–605. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5131213
  3. Andrade, A., Dominski, F. H., & Andreato, L. V. (2021). Many medals, but few interventions: The paradox of sports psychology research and Olympic combat sports. Sport Science & Health, 17, 481–485. https://doi.org/10.1007/s11332-021-00733-y
  4. Aritzeta, A., Soroa, G., Balluerka, N., Muela, A., Gorostiaga, A., & Aliri, J. (2017). Reducing anxiety and improving academic performance through a biofeedback relaxation training program. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 42, 93–202. https://doi.org/10.1007/s10484-017-9367-z
  5. Aslan, Ö., & Küçük, V. (2015). Golfe yeni başlayanlarda (13–15 yaş), zihinsel antrenman uygulamalarının pata vuruş becerisini öğrenme sürecine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
  6. Azboy, O., Erer, O., Oymak, Ö., & Tunç, Ö. (2012). Spor psikolojisi. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  7. Baltzell, A., & Akhtar, V. L. (2014). Mindfulness meditation training for sport (MMTS) intervention: Impact of MMTS with Division I female athletes. The Journal of Happiness & Well-Being, 2(2), 160–173. https://jhwbjournal.com/uploads/files/81eb63e51ffcb425eb1c0a22a78a509d.pdf
  8. Bar-Eli, M., & Blumenstein, B. (2004). Performance enhancement in swimming: The effect of mental training with biofeedback. Journal of Science and Medicine in Sport, 7(4), 454–464. https://doi.org/10.1016/S1440-2440(04)80269-0
  9. Batar, A., & Erşen, E. (2003). Zihinsel antrenman programının ulusal literatürde 12–14 yaş erkek çocuklarda hız performansına etkisinin araştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
  10. Beam, C., & Gene, A. (2013). Egzersiz fizyolojisi: Laboratuvar el kitabı / Exercise physiology: Laboratory manual (K. Özer, Çev., 6. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
  11. Behncke, L. (2004). Mental skills training for sports: A brief review. The Online Journal of Sport Psychology, 6(1), 1–19. https://www.peterliljedahl.com/wp-content/uploads/SkillsPDF.pdf
  12. Bernier, F., Bauchard, S., Robillard, G., Morin, B., & Forget, H. (2011). Enhancing stress management skills in military personnel using biofeedback and immersion in a stressful videogame: A randomized control trial. Journal of CyberTherapy and Rehabilitation, 4(2), 209. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0036169
  13. Beswick, B. (2001). Focused for soccer: Developing a winning mental approach. Human Kinetics.
  14. Blumenstein, B., Bar-Eli, M., & Tenenbaum, G. (2002). Brain and body in sport and exercise: Biofeedback applications in performance enhancement. Wiley-Blackwell.
  15. Bomba, T., & Haff, G. (2009). Periodization: Theory and methodology of training (5th ed.). Human Kinetics.
  16. Cankurtaran, Z. (2020). Okçuların rekabet ortamında kullandıkları zihinsel antrenman becerilerinin sıralama atış skorlarına etkisi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 13–29. https://dergipark.org.tr/en/pub/intjces/issue/55238/738271
  17. Cantón, E., Pérez-Córdoba, E., Estrada, O., Díaz-Rodríguez, C., & Peris-Delcampo, D. (2022). Effect of biofeedback on the anxiety of amateur athletes: Biofeedback sobre la ansiedad de los deportistas. Revista De Psicología Del Deporte / Journal of Sport Psychology, 31(2), 220–228. https://rpd-online.com/manuscript/index.php/rpd/article/view/677
  18. Carrera, M., & Bompa, T. (2007). Theory and methodology of training: General perspectives. In B. Blumenstein, R. Lidor, & G. Tenenbaum (Eds.), Psychology of sport training (pp. 19–39). Meyer & Meyer Sport Publication.
  19. Crust, L., & Azadi, K. (2010). Mental toughness and athletes’ use of psychological strategies. European Journal of Sport Science, 10(1), 43–51. https://doi.org/10.1080/17461390903049972
  20. Demirci, Ş. (2018). Giyilebilir teknolojilerinin sağlık hizmetlerine ve sağlık hizmet kullanıcılarına etkileri. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(6), 385–992. https://dergipark.org.tr/tr/pub/anemon/issue/39085/377427
  21. Dillon, A., Kelly, M., Robertson, I. H., & Robertson, D. A. (2016). Smartphone applications utilizing biofeedback can aid stress reduction. Frontiers in Psychology, 7, 832. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.00832
  22. Dosil, J. (2006). The sport psychologist’s handbook: A guide for sport-specific performance enhancement. John Wiley & Sons.
  23. Eklund, R. C., & Tenenbaum, G. (Eds.). (2014). Encyclopedia of sport and exercise psychology. Sage Publications.
  24. Ekmekçi, R. (2022). Sporda zihinsel antrenman (Bir adım önde) (3. baskı). Detay Yayıncılık.
  25. Ekstrand, J., Karlsson, J., & Hodson, A. (2003). Football medicine. Taylor & Francis.
  26. Erhan, S. E., Bedir, D., Güler, M. Ş., & Ağduman, F. (2015). Sporcuların psikolojik becerilerini değerlendirme ölçeğinin Türkçe geçerlilik güvenirlik çalışması. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 59–71. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/666240
  27. Golby, J., & Wood, P. (2016). The effect of psychological skills training on mental toughness and psychological well-being of student-athletes. Psychology, 7, 901–913. https://doi.org/10.4236/psych.2016.76092
  28. Gould, D., & Maynard, I. (2009). Psychological preparation for the Olympic Games. Journal of Sports Sciences, 27(13), 1393–1408. https://doi.org/10.1080/02640410903081845
  29. Griffin, M., Campos, H. C., Khramtsova, I., & Pearce, A. (2020). Stress and anxiety reduction in college students through biofeedback. College Student Journal, 54(2), 258–268. https://www.ingentaconnect.com/content/prin/csj/2020/00000054/00000002/art00010
  30. Hazır, T., Mahir, Ö. F., & Açıkada, C. (2010). Genç futbolcularda çeviklik ile vücut kompozisyonu ve anaerobik güç arasındaki ilişki. Hacettepe Journal of Sport Sciences, 21(4), 146–153. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbd/issue/16387/171399
  31. HeartMath. (n.d.). Inner Balance Coherence: Sensor scientific foundation of the HeartMath system. https://www.heartmath.org/store/products/inner-balance/
  32. Karaca, R., & Gündüz, N. (2021). Oryantiring sporcularında zihinsel antrenman ve performans ilişkisinin incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19(1), 99–115. https://doi.org/10.33689/spormetre.719991
  33. Kaufman, K. A., Glass, C. R., & Pineau, T. R. (2018). Mindful sport performance enhancement: Mental training for athletes and coaches. American Psychological Association. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0000048-000
  34. Kondo, K., Noonan, K. M., Freeman, M., Ayers, C., Morasco, B. J., & Kansagara, D. (2019). Efficacy of biofeedback for medical conditions: An evidence map. Journal of General Internal Medicine, 34(12), 2883–2893. https://doi.org/10.1007/s11606-019-05215-z
  35. Lawless, J., & Grobbelaar, H. (2015). Sport psychological skills profile of track and field athletes and comparisons between successful and less successful track athletes. South African Journal for Research in Sport, Physical Education and Recreation, 37, 1213–142. https://journals.co.za/doi/abs/10.10520/EJC181043
  36. Lehrer, P. M., & Woolfolk, R. L. (2007). Research on clinical issues in stress management. In P. M. Lehrer, R. L. Woolfolk, & W. E. Sime (Eds.), Principles and practice of stress management (3rd ed., pp. 703–721). The Guilford Press.
  37. Levy, J. J., & Baldwin, D. R. (2019). Psychophysiology and biofeedback of sport performance. In M. H. Anshel, T. A. Petrie, & J. A. Steinfeldt (Eds.), APA handbook of sport and exercise psychology (Vol. 1, pp. 745–758). American Psychological Association.
  38. Mahoney, J. W., Gucciardi, D. F., Ntoumanis, N., & Mallett, C. J. (2014). Mental toughness in sport: Motivational antecedents and associations with performance and psychological health. Journal of Sport and Exercise Psychology, 36, 281–292. https://doi.org/10.1123/jsep.2013-0260
  39. Mancevska, S., Gligoroska, J. P., Todorovska, L., Dejanova, B., & Petrovska, S. (2016). Psychophysiology and the sport science. Research in Physical Education, Sport and Health, 5(2), 101–105. https://pesh.mk/wp-content/uploads/2021/05/vol-5-no-2.pdf
  40. McArdle, S., & Moore, P. (2019). Applying evidence-based principles from CBT to sport psychology. The Sport Psychologist, 26(2), 299–310. https://doi.org/10.1123/tsp.26.2.299
  41. McHenry, L. K., Beasky, L., Zakrajsek, R. A., & Hardin, R. (2022). Mental performance and mental health services in sport: A call for interprofessional competence and collaboration. Journal of Interprofessional Care, 36(6), 1–9. https://doi.org/10.1080/13561820.2021.1963218
  42. Miller, M. G., Herniman, J. J., Ricard, M. D., Cheatham, C. C., & Michael, T. J. (2006). The effects of a 6-week plyometric training program on agility. Journal of Sports Science & Medicine, 5(3), 459–465. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3842147/
  43. Morris, T., Spittle, M., & Watt, A. P. (2005). Imagery in sport. Human Kinetics.
  44. Moss, D., & Andrasik, F. (2008). Evidence-based practice in biofeedback and neurofeedback. In C. B. Yucha & D. Montgomery (Eds.), Biofeedback and neurofeedback. Association for Applied Psychophysiology and Biofeedback.
  45. Olmedilla, A., & Dominguez-Igual, J. J. (2016). Entrenamiento psicológico para la mejora de la atención y la autoconfianza en un futbolista. Revista de Psicología Aplicada al Deporte y al Ejercicio Físico, 1(1), 1–11. https://www.redalyc.org/pdf/6138/613868610005.pdf
  46. Özdal, M., Akcan, F., Abakay, U., & Dağlıoğlu, Ö. (2013). Video destekli zihinsel antrenman programının futbolda şut becerisi üzerine etkisi. Journal of Sport and Performance, 4(2). https://dergipark.org.tr/en/pub/omuspd/issue/20456/217843
  47. Paul, M., Gorg, K., & Sandhu, J. S. (2012). Role of biofeedback in optimizing psychomotor performance in sports. Asian Journal of Sports Medicine, 3(1), 29. https://doi.org/10.5812/asjsm.34722
  48. Raalte, J., & Petitpas, A. (2009). Sport psychology service provision at elite international competitions. In T. Hung, R. Lidor, & D. Hackfort (Eds.), Psychology of sport excellence (pp. 45–52). Morgantown, WV: Fitness Information Technology.
  49. Robin, N., Toussaint, L., Charles-Charlery, C., & Coudevylle, G. R. (2019). Free throw performance in non-expert basketball players: The effect of dynamic motor imagery combined with action observation. Learning and Motivation, 68, 101595. https://doi.org/10.1016/j.lmot.2019.101595
  50. Saygın, Ö., & Bayraktar, A. (2012). Evaluation of body mass index and basal metabolic rate, step number of days in boys children. International Journal of Human Sciences, 9(1), 372-384. https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/2181/853
  51. Scanlan, A., Humphries, B., Tucker, P. S., & Dalbo, V. (2013). The influence of physical and cognitive factors on reactive agility performance in men basketball players. Journal of Sports Sciences, 32(4), 367–374. https://doi.org/10.1080/02640414.2013.825730
  52. Sheard, M., & Golby, J. (2006). Effect of a psychological skills training program on swimming performance and positive psychological development. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 4(2), 149–169. https://doi.org/10.1080/1612197X.2006.9671790
  53. Smith, R. E., Schutz, R. W., Smoll, F. L., & Ptacek, J. T. (1995). Development and validation of a multidimensional measure of sport-specific psychological skills: The Athletic Coping Skills Inventory-28. Journal of Sport and Exercise Psychology, 17, 379–398. https://doi.org/10.1123/jsep.17.4.379
  54. Tamer, K. (2000). Sporda fiziksel-fizyolojik performansın ölçülmesi ve değerlendirilmesi (s. 27–154). Bağırgan Yayınevi.
  55. Tehrani, K., & Michael, A. (2014). Wearable technology and wearable devices: Everything you need to know. Wearable Devices Magazine, 26. https://www.scirp.org/
  56. Thapliyal, H., Khalus, V., & Labrado, C. (2017). Stress detection and management: A survey of wearable smart health devices. IEEE Consumer Electronics Magazine, 6(4), 64–69. https://doi.org/10.1109/MCE.2017.2715578
  57. Tuna, N., & Koruç, Z. (2018). Biyolojik geribildirimle zihinsel antrenman programının sporcuların performansına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  58. Ungerleider, S. (2005). Mental training for peak performance: Top athletes reveal the mind exercises they use to excel. Emmaus, PA: Rodale.
  59. Urfa, O., & Aşçı, F. H. (2018). 10 haftalık psikolojik beceri antrenman programının genç futbolcuların kaygı, özsaygı, güdülenme, dikkat ve şut isabet oranı üzerine etkisi. Hacettepe Journal of Sport Sciences, 29(3), 131–146. https://doi.org/10.17644/sbd.313892
  60. Vealey, R. S. (2007). Mental skills training in sport. In G. Tenenbaum & R. C. Eklund (Eds.), Handbook of sport psychology (3rd ed., pp. 287–309). John Wiley & Sons.
  61. Williams, J. M. (Ed.). (2001). Applied sport psychology: Personal growth to peak performance (4th ed.). Mayfield Publishing.
  62. Wolframm, I. A., & Micklewright, D. (2011). Pre-competitive levels of arousal and self-confidence among elite and non-elite equestrian riders. Journal of Veterinary Behavior, 6(5), 267–275. https://doi.org/10.1017/S1478061509356133