KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2025 / Sayı: 51

KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ

POVERTY TRENDS IN CRISIS PERIODS: STRUCTURAL BREAKS AND CAUSALITY ANALYSIS ON TURKEY

Nurcan Temiz(MERSİN ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0001-9143-3845
Kerem Berkman(Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi)0000-0001-8766-2733
Sayfa
909–944
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapısal kırılma testleri, 2008 ve 2018 krizlerinin yoksulluk dinamiklerinde kalıcı değişimlere yol açtığını, COVID-19 pandemisinin ise geçici etkiler yarattığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye'de 2006-2024 döneminde gelir yoksulluğu ile maddi yoksunluk arasındaki nedensellik ilişkilerini yapısal kırılmalar ve ekonomik krizler bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Analiz dönemi, 2008 Küresel Finans Krizi, 2018 Döviz Krizi ve 2020 COVID-19 pandemisini kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Yapısal kırılma testleri, 2008 ve 2018 krizlerinin yoksulluk dinamiklerinde kalıcı değişimlere yol açtığını, COVID-19 pandemisinin ise geçici etkiler yarattığını göstermektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2006-2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Yoksulluk · Maddi Yoksunluk · Yapısal Kırılma

Özet

Bu çalışma, Türkiye'de 2006-2024 döneminde gelir yoksulluğu ile maddi yoksunluk arasındaki nedensellik ilişkilerini yapısal kırılmalar ve ekonomik krizler bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması verilerinden yararlanılarak, Lee-Strazicich yapısal kırılma testi, Granger nedensellik analizi ve Vektör Otoregresif (VAR) modeli uygulanmıştır. Analiz dönemi, 2008 Küresel Finans Krizi, 2018 Döviz Krizi ve 2020 COVID-19 pandemisini kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Analiz sonuçları, gelir yoksulluğundan maddi yoksunluğa doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır. 18 yıllık dönemde gelir yoksulluğu oranı %11,6 azalırken, maddi yoksunluk oranı %55,1 düşmüş; ancak 2024 yılında maddi yoksunluk %44,7 oranında dramatik bir artış göstermiştir. Yapısal kırılma testleri, 2008 ve 2018 krizlerinin yoksulluk dinamiklerinde kalıcı değişimlere yol açtığını, COVID-19 pandemisinin ise geçici etkiler yarattığını göstermektedir. VAR analizi, gelir yoksulluğu şoklarının maddi yoksunluğu 3-4 çeyrek boyunca etkilediğini ortaya koymaktadır. Türkiye'de yoksullukla mücadele politikalarının, özellikle kriz dönemlerinde gelir desteği ile birlikte maddi yoksunluğun azaltılmasına yönelik yapısal tedbirleri içermesi gerekmektedir. Bulgular, sosyal güvenlik ağlarının güçlendirilmesi ve dayanıklılık mekanizmalarının geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır.

Abstract

This study aims to examine the causal relationships between income poverty and material deprivation in Türkiye between 2006 and 2024, in the context of structural breaks and economic crises. Using data from the TurkStat Income and Living Conditions Survey, the Lee-Strazicich structural break test, Granger causality analysis, and Vector Autoregressive (VAR) model were applied. The analysis period was structured to include the 2008 Global Financial Crisis, the 2018 Foreign Exchange Crisis, and the 2020 COVID-19 pandemic. The analysis results reveal a unidirectional causal relationship running from income poverty to material deprivation. Over the 18-year period, the income poverty rate decreased by 11.6%, while the material deprivation rate fell by 55.1%; however, material deprivation increased dramatically by 44.7% in 2024. Structural break tests indicate that the 2008 and 2018 crises led to permanent changes in poverty dynamics, while the COVID-19 pandemic had temporary effects. VAR analysis reveals that income poverty shocks affect material deprivation for three to four quarters. Anti-poverty policies in Türkiye should include structural measures to reduce material deprivation, along with income support, particularly during crisis periods. The findings highlight the importance of strengthening social safety nets and developing resilience mechanisms.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Temiz, N., Berkman, K. (2025). KRİZ DÖNEMLERİNDE YOKSULLUK EĞİLİMLERİ: TÜRKİYE ÜZERİNE YAPISAL KIRILMA ve NEDENSELLİK ANALİZİ. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 51, 909–944. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1786860

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (57)

  1. Acemoğlu, D., Üçer, M. (2015). The ups and downs of Turkish growth, 2002-2015: Political dynamics, the European Union and the institutional slide. Economic Policy, 30(84), 225-271.
  2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2017). Sosyal yardımlar genel müdürlüğü faaliyet raporu 2016. https://www.aile.gov.tr/media/8347/sygm-2016-yili-faaliyet-raporu.pdf
  3. Akarçay-Gürbüz, A., & Polat, S. (2020). Income inequality and financial dollarization: Evidence from Turkey. Journal of Economic Studies, 47(6), 1269-1289. https://doi.org/10.1108/JES-10-2018-0364
  4. Alper, C. E., Fendoğlu, S., Saltoglu, B. (2019). Turkey's current account deficit: Determinants and sustainability. Emerging Markets Finance and Trade, 55(8), 1760-1775.
  5. Alper, K., Hobza, A., & Uppal, R. (2019). Channels of monetary policy transmission in Turkey. Economic Modelling, 78, 369-381. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2018.09.035
  6. Andrews, M., Pritchett, L., Woolcock, M. (2017). Building State Capability: Evidence, Analysis, Action. Oxford University Press.
  7. Atkinson, A. B., Cantillon, B., Marlier, E., Nolan, B. (2002). Social Indicators: The EU and Social Inclusion. Oxford University Press.
  8. Ayalon, L., Chasteen, A., Diehl, M., Levy, B. R., Neupert, S. D., Rothermund, K., Tesch-Römer, C., & Wahl, H. W. (2021). Aging in times of the COVID-19 pandemic: Avoiding ageism and fostering intergenerational solidarity. The
  9. Journals of Gerontology: Series B, 76(2), e49-e52. https://doi.org/10.1093/geronb/gbaa051
  10. Baez, J., Fuchs, A., Rodríguez-Castelán, C. (2010). Earthquakes, Poverty and Aggregate Development: The Long-Term Effects of Natural Disasters. World Bank Policy Research Working Paper 5370.
  11. Baulch, B., Hoddinott, J. (2000). Economic mobility and poverty dynamics in developing countries. Journal of Development Studies, 36(6), 1-24.
  12. Buğra, A., Keyder, Ç. (2006). The Turkish welfare regime in transformation. Journal of European Social Policy, 16(3), 211-228.
  13. Buğra, A., & Adar, S. (2008). Social policy change in countries without mature welfare states: The case of Turkey. New Perspectives on Turkey, 38, 83-106. https://doi.org/10.1017/S0896634600005057
  14. Cantillon, B., Marx, I., Van den Bosch, K. (2004). The puzzle of egalitarianism: About the relationships between employment, wage inequality, social expenditures and poverty. European Journal of Social Security, 6(1), 3-42.
  15. Clarke, D., Dercon, S. (2016). Dull Disasters? How Planning Ahead Will Make a Difference. Oxford University Press.
  16. Cord, L., Verhoeven, M., Blomquist, C., Rijkers, B. (2017). The puzzle of the great recession and reduced poverty in Mexico. Oxford Development Studies, 45(3), 269-295.
  17. Dayıoğlu, M., Kasnakoğlu, Z. (2008). Poverty dynamics in Turkey. In Social Policy and Labor Markets in Turkey (s. 120-148). World Bank Publications.
  18. Drazen, A., & Easterly, W. (2001). Do crises induce reform? Simple empirical tests of conventional wisdom. Economics & Politics, 13(2), 129-157.
  19. Dünya Bankası (2016). Poverty and Shared Prosperity 2016: Taking on Inequality. World Bank Publications.
  20. Dünya Bankası. (2018). Turkey economic monitor: Adjusting the sails. World BankGroup.https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/30273
  21. Ferreira, F. H., Schady, N. (2009). Aggregate economic shocks, child schooling, and child health. The World Bank Research Observer, 24(2), 147-181.
  22. Ferreira, F. H., Fruttero, A., Leite, P., Lucchetti, L. R. (2013). Rising food prices and household welfare: Evidence from Brazil in 2008. Journal of Agricultural Economics, 64(1), 42-65.
  23. Gentilini, U., Honorati, M., & Yemtsov, R. (2014). The state of social safety nets 2014. World Bank Publications.
  24. Grütjen, D. (2008). The Turkish welfare regime: An example of the southern European model? The role of the family in welfare provision. Turkish Policy Quarterly, 7(1), 111-129.
  25. Haggard, S., Kaufman, R. R. (2008). Development, Democracy, and Welfare States: Latin America, East Asia, and Eastern Europe. Princeton University Press.
  26. Hallegatte, S., Vogt-Schilb, A., Rozenberg, J., Bangalore, M., & Beaudet, C. (2020). From poverty to disaster and back: A review of the literature. Economics of Disasters and Climate Change, 4(1), 223-247.
  27. Haltiwanger, J., & Schuh, S. (1999). Gross job flows between plants and industries. New England Economic Review, (March/April), 41-64.
  28. HelpAge International. (2020). Older people in COVID-19: Policy briefs on the highly affected and vulnerable. HelpAge International. https://www.helpage.org/what-we-do/covid19/
  29. Heltberg, R., Hossain, N., Reva, A., & Turk, C. (2012). Anatomy of coping: Evidence from people living through the crises of 2008-11. World Bank Policy Research Working Paper, (6190), 1-46.
  30. Heltberg, R., Hossain, N., Reva, A. (2013). Living Through Crises: How the Food, Fuel, and Financial Shocks Affect the Poor. World Bank Publications.
  31. ILO (2016). Women at work: Trends 2016. InternationalLabourOffice.https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---dgreports/---dcomm/---publ/documents/publication/wcms_457317.pdf
  32. Jenkins, S. P., Van Kerm, P. (2016). Assessing individual income growth. Economica, 83(332), 679-703.
  33. Levy, B. (2006). Working with the Grain: Integrating Governance and Growth in Development Strategies. Oxford University Press.
  34. Lustig, N. (2000). Crises and the poor: Socially responsible macroeconomics. Economía, 1(1), 1-30.
  35. Martin, R. (2012). Regional economic resilience, hysteresis and recessionary shocks. Journal of Economic Geography, 12(1), 1-32.
  36. OECD (2018). OECD Economic Surveys: Turkey 2018. OECD Publishing.
  37. OECD. (2015). OECD economic surveys: Turkey 2015. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eco_surveys-tur-2015-en
  38. OECD. (2020). Digital transformation in the age of COVID-19: Building resilience and bridging divides. OECD Digital Economy Papers, No. 290. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/d6eb5674-en
  39. OECD (2021). OECD Employment Outlook 2021: Navigating the COVID-19 Crisis and Recovery. OECD Publishing.
  40. Özel, H. (2019). Currency crisis and policy responses in Turkey. Turkish Economic Review, 6(3), 230-245.
  41. Özel, Ö. (2019). 2018 Türkiye ekonomik krizi: Nedenler ve sonuçlar. İktisat ve Toplum Dergisi, 9(14), 1-13.
  42. Özler, B. (2007). Not separate, not equal: Poverty and inequality in post-apartheid South Africa. Economic Development and Cultural Change, 55(3), 487-529.
  43. Ravallion, M. (2009). The developing world's bulging (but vulnerable) middle class. World Development, 38(4), 445-454.
  44. Ravallion, M., Lokshin, M. (2006). Testing poverty lines. Review of Economics and Statistics, 88(4), 529-542.
  45. Rodrik, D. (2014). When ideas trump interests: Preferences, worldviews, and policy innovations. Journal of Economic Perspectives, 28(1), 189-208.
  46. Stiglitz, J. E. (2016). The Euro: How a Common Currency Threatens the Future of Europe. W. W. Norton & Company.
  47. Şeker, S. D., Jenkins, S. P. (2015). Poverty trends in Turkey. Journal of Economic Inequality, 13(3), 401-424.
  48. TCMB (2019). Enflasyon raporu 2019-I. https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Yayinlar/Raporlar/Enflasyon+Raporu/
  49. TÜİK (2019). Tüketici fiyat endeksi, Aralık 2019. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Tuketici-Fiyat-Endeksi-Aralik-2019-33869
  50. TÜİK (2020). İşgücü istatistikleri,2019. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-2019-
  51. TÜİK (2021). Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması,2021. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-BilisimTeknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2021-3743733784
  52. TÜİK (2023). Gelir ve yaşam koşulları araştırması, 2022.https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Gelir-ve-Yasam-Kosullari-Arastirmasi-2022-49672
  53. Türkiye Sağlık Bakanlığı (2021). COVID-19 Pandemi Tepkisi ve Sağlık Sistemi Dayanıklılığı Raporu. Ankara: Bakanlık Yayınları.
  54. Weyland, K. (2004). Learning from foreign models in Latin American policy reform: An introduction. Woodrow Wilson Center Press.
  55. World Bank (2020). Poverty and Shared Prosperity 2020: Reversals of Fortune. World Bank Publications.
  56. World Bank (2021). Turkey economic monitor: Navigating the waves. World BankGroup.https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/35821
  57. Yeldan, E. (2009). The economics of Turkish transformation. Routledge Studies in the Modern World Economy, 15(2), 234-267.