Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightSonuçlar; çocuk ve ergenlerde bağımlılıklarla ilgili yapılan müdahale çalışmalarının ağırlıklı olarak ergenlerle yürütüldüğünü, davranışsal bağımlılıklarla ilgili daha fazla çalışma yapıldığını, madde bağımlılığı ile ilgili çalışmalarda tütün ve alkol bağımlılığıyla; davranışsal bağımlılıklarla ilgili çalışmalarda ise internet ve oyun bağımlılığıyla ilgili çalışmaların göze çarptığı, çalışmaların psikoterapotik ve eğitsel ağırlıklı olduğunu ve oldukça büyük bir kısmında bağımlılıkların azaldığını ortaya koymuştur.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bağımlılık, içinde bulunduğumuz çağın en büyük problemlerinden biridir. İnsan yaşamını, önceleri zararlı maddelerle etkileyen bağımlılıklara günümüzde davranışsal bağımlılıklar da eklenmiştir. Bağımlılıkların zararı her yaştan insanı etkilese de çocuk ve ergenler, bağımlılıklara karşı daha korumasızdır. Bu yüzden bağımlılıkta koruma ve önleme çalışmalarında çocukluk ve ergenlik dönemleri oldukça kritiktir. Bu çalışmada, çocuk ve ergenlerde madde bağımlılığı ve davranışsal bağımlılıklara yönelik müdahaleler incelenmiş, yapılan müdahalelerin sonuçları ve tedavide öne çıkan eğilimler, literatür eşliğinde tartışılmıştır. Çalışmada, çocuk ve ergenlerde madde bağımlılığı ve davranışsal bağımlılıklara yönelik olarak son yirmi yılda yapılan müdahaleler incelenmiştir. Bu amaçla Web of Science, Scopus, EBSCO, PubMed, TR Dizin ve YÖK Tez veri tabanları taranmıştır. Anahtar kelime olarak “tedavi, “psikososyal”, “psikoterapi” “terapi”, “eğitim”, “program”, “bağımlılık”, “madde bağımlılığı”, “davranışsal bağımlılıklar”, “çocuklar” “ergenler” “ilkokul öğrencileri”, “ortaokul öğrencileri” ve “lise öğrencileri” belirlenmiştir. Çalışmaya dâhil etme kriterleri; çalışmaların koruyucu, önleyici ve müdahale edici bir kapsamda olması ve çocuk ve ergenlerle ilgili olması olarak belirlenmiştir. Dışlama kriterleri olarak ise; yetişkinleri ilgilendiren çalışmalar ve müdahale içermeyen çalışmalar olarak belirlenmiştir. Yapılan tarama sonucunda ölçütleri karşılayan 46 çalışma araştırma kapsamında incelenmiştir. İncelenen 46 çalışmanın 8’inin (%17) çocuklarla, 36’sının ergenlerle (%78), 2’sinin ise çocuk ve ergenlerle (%5) yürütüldüğü, 13 çalışmanın (%28) madde bağımlılığı ve 33 çalışmanın (%72) ise davranışsal bağımlılıklarla ilgili olduğu, madde bağımlılığında en fazla tütün bağımlılığı (n=3; %23) ve alkol bağımlılığı (n=2; %15); davranışsal bağımlılıklarda ise internet bağımlılığı (n=13; %39) ve oyun bağımlılığının (n=12; %36) çalışıldığı, müdahalelerin ağırlıklı olarak geleneksel psikoterapiler (n=22; %48) ve eğitsel müdahaleler temelli (n=16; %35) olarak yürütüldüğü, çalışmaların büyük bir bölümünde (n=44; %96) bağımlılıkların azaldığı ve oldukça küçük bir bölümünde (n=2; %4) ise bağımlılıkların azalmadığı saptanmıştır. Sonuçlar; çocuk ve ergenlerde bağımlılıklarla ilgili yapılan müdahale çalışmalarının ağırlıklı olarak ergenlerle yürütüldüğünü, davranışsal bağımlılıklarla ilgili daha fazla çalışma yapıldığını, madde bağımlılığı ile ilgili çalışmalarda tütün ve alkol bağımlılığıyla; davranışsal bağımlılıklarla ilgili çalışmalarda ise internet ve oyun bağımlılığıyla ilgili çalışmaların göze çarptığı, çalışmaların psikoterapotik ve eğitsel ağırlıklı olduğunu ve oldukça büyük bir kısmında bağımlılıkların azaldığını ortaya koymuştur. Bağımlılıklarla ilgili müdahale çalışmalarında, çocukluk çağındaki yaş gruplarına yönelik çalışmalar artırılmalıdır. Davranışsal bağımlılıklara ilaveten madde bağımlılığına müdahale çalışmalarına da önem verilmelidir. Hem madde bağımlılığı hem de davranışsal bağımlılıklarda yeterince çalışma yapılmayan alanlara önem verilmelidir. Müdahale çalışmaları sadece ruh sağlığı profesyonellerinin ve eğitimcilerin görevi olarak görülmeyip diğer paydaşların katılımı da teşvik edilmelidir.
Abstract
Addiction is one of the greatest problems of our time. While addictions that once affected human life through harmful substances have now been joined by behavioral addictions. Although the harm caused by addictions affects people of all ages, children and adolescents are more vulnerable to them. For this reason, the childhood and adolescent periods are particularly critical in addiction prevention and intervention efforts. In this study, interventions targeting substance use and behavioral addictions in children and adolescents were examined, and the results of these interventions, along with emerging trends in treatment, were discussed in light of the literature. This study examined interventions targeting substance abuse and behavioral addictions in children and adolescents over the past twenty years. To this end, the Web of Science, Scopus, EBSCO, PubMed, TR Dizin, and YÖK Thesis databases were searched. The following keywords were used: “treatment,” “psychosocial,” “psychotherapy,” “therapy,” “education,” “program,” “addiction,” “substance addiction,” “behavioral addictions,” “children,” “adolescents,” “elementary school students,” “middle school students,” and “high school students” were identified. The inclusion criteria for the study were defined as studies having a protective, preventive, or intervention-based scope and being related to children and adolescents. The exclusion criteria were defined as studies involving adults and studies that did not include interventions. As a result of the screening, 46 studies that met the criteria were examined within the scope of the research. Of the 46 studies examined, 8 (17%) were conducted with children, 36 (78%) with adolescents, and 2 (5%) with both children and adolescents. Thirteen studies (28%) focused on substance addiction, and 33 (72%) on behavioral addictions. Tobacco addiction (n=3; 23%) and alcohol addiction (n=2; 15%) were the most frequently studied substance addictions, while internet addiction (n=13; 39%) and gaming addiction (n=12; 36%) were the most common behavioral addictions. Interventions were predominantly based on traditional psychotherapies (n=22; 48%) and educational interventions (n=16; 35%). A significant portion of the studies (n=44; 96%) showed a reduction in addictions, while a small percentage (n=2; 4%) did not. The results show that intervention studies on addictions in children and adolescents are predominantly conducted with adolescents, that more studies focus on behavioral addictions, that studies on substance addiction are prominent in tobacco and alcohol addiction, while studies on behavioral addictions are prominent in internet and gaming addiction. The studies are primarily psychotherapeutic and educational, and a significant portion of them show a reduction in addictions. Studies targeting childhood age groups should be increased in addiction intervention programs. In addition to behavioral addictions, substance addiction interventions should also be given importance. Attention should be paid to areas where insufficient research has been conducted in both substance and behavioral addictions. Intervention studies should not be seen as solely the responsibility of mental health professionals and educators; the participation of other stakeholders should also be encouraged.