Dergiler / Bilig / 2026 / Sayı: 85

Metinlerarasılık Görüngüsünde Gerçeklik ya da Metnin Göndergeselliği

Kubilay Aktulum(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)
Dergi
Bilig
Sayfa
233–256
Yayın Tarihi
2018-04-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada metinlerarasılığın bildik tanımlamalarından ayrı olarak metnin dış gerçeklikle bağları irdelenerek göndergeselliğinin nasıl gerçekleştiği konusunda saptamalar yapmak, böylelikle metinlerarasılık kavramını salt metinsel bir etki olmakla kalmayıp aynı zamanda gerçeklikle nasıl ilişkilendirilebileceği üzerinde durulmaktadır. 

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yapısalcıların yaptıkları gibi, metinlerarasılığı yalnızca metinsel bir etki olarak görmek yeterli midir?
📊
Temel Bulgular & Veri:Buna göre, açıklığı sağlamanın en etkili yolu metinlerarasılıktır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada metinlerarasılığın bildik tanımlamalarından ayrı olarak metnin dış gerçeklikle bağları irdelenerek göndergeselliğinin nasıl gerçekleştiği konusunda saptamalar yapmak, böylelikle metinlerarasılık kavramını salt metinsel bir etki olmakla kalmayıp aynı zamanda gerçeklikle nasıl ilişkilendirilebileceği üzerinde durulmaktadır. 
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Metinlerarasılık · metin · göndergesellik

Özet

Yapısalcıların yaptıkları gibi, metinlerarasılığı yalnızca metinsel bir etki olarak görmek yeterli midir? Bir metin yalnızca başka metinlere gönderme yapan, anlamını onlara göre ortaya koyan kapalı bir dizge midir? Özellikle Pierre V. Zima’nın bir metin toplumbilimi bağlamında yaptığı kimi tanımlamalara bakılırsa yazınsal bir metin içerik olduğu kadar yapı düzleminde kapalı bir yapı olmakla sınırlı kalmamaktadır; aynı zamanda “açık bir yapı” olarak görülmelidir. Buna göre, açıklığı sağlamanın en etkili yolu metinlerarasılıktır. Ancak metinlerarasılık kapalı bir dizge anlayışına uygun olarak, yazınsallığın bir ölçütü olarak görülmesine karşın gitgide gerçeklikle ilişkileri içerisinde de tanımlanmıştır. Bir başka anlatımla, yazınsal bir metin aynı zamanda gerçeklikten beslenerek, göndergeselliğini dış gerçekliğe göndererek de somutlaştırmaktadır. Bu çalışmada metinlerarasılığın bildik tanımlamalarından ayrı olarak metnin dış gerçeklikle bağları irdelenerek göndergeselliğinin nasıl gerçekleştiği konusunda saptamalar yapmak, böylelikle metinlerarasılık kavramını salt metinsel bir etki olmakla kalmayıp aynı zamanda gerçeklikle nasıl ilişkilendirilebileceği üzerinde durulmaktadır. 

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aktulum, K. (2018). Metinlerarasılık Görüngüsünde Gerçeklik ya da Metnin Göndergeselliği. Bilig, Sayı: 85, 233–256. https://ajindex.com/articles/13250

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Adam, Jean-Michel (2011). La linguistique textuelle: Introduction à l’analyse textuelle des discours. Paris: Armand Colin.
  2. Adam, Jean-Michel (1988). Linguistique et discours littéraire. Paris: Larousse.
  3. Aragon, Louis (1986). Kibar Semtler. Çev. A. Tokatlı ve R. Hakmen. İstanbul: Can Yayınları.
  4. Aristoteles (1995). Poetika. Çev. İsmail Tunalı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  5. Bakhtine, Mikhaïl (1998). La poétique de Dostoïevski. Paris: Seuil.
  6. Barthes, Roland (1968). l’Effet de reel. Communications. no 11.
  7. Barthes, Roland (1968). “Théorie du texte”. Encyclopedia Universalis. T. XV.
  8. Barthes, Roland (1982). le Plaisir du texte. Paris: Seuil.
  9. Chateaubriand (1968). Itinéraire de Paris à Jérusalem. Paris: Garnier-Flammarion.
  10. Compagnon, Antoine (2014). le Démon de la théorie. Paris: Poche.
  11. Derrida, Jacques (2014). l’Ecriture et la différence. Paris: Poche.
  12. Eco, Umberto (2001). Açık Yapıt. Çev. Pınar Savaş. İstanbul: Can Yayınları.
  13. Genette, Gérard (1982). Palimpsestes. Paris: Seuil.
  14. Genette, Gérard (1969). Figures II. Paris, Seuil: Points Essais.
  15. Genette, Gérard (1972). Figures III. Seuil: coll. Poétique.
  16. Genette, Gérard (1991). Fiction et Diction. Paris, Seuil.
  17. Goldmann, Lucien (2005). Roman Sosyolojisi. Çev. Ayberk Erkay. Ankara: Birleşik Yayınevi.
  18. Günay, Doğan (2004). Dil ve İletişim. İstanbul: Multilingual.
  19. Kristeva, Julia (1978). Séméiôtiké. Paris, Seuil.
  20. Lyotard, Jean-François (1990). Postmodern Durum. Çev. Ahmet Çiğdem. İstanbul: Ara Yayınları.
  21. Samoyault, Tiphaine (2001). l’Intertextualité. Paris: Nathan.
  22. Sarup, Madan (1997). Postyapısalcılık ve Postmodernizm. Çev. A. Baki Güçlü. Ankara: Ark Yayınları.
  23. Saussure, Ferdinand de (1998). Genel Dilbilim Dersleri. Çev. Berke Vardar. İstanbul: Multilingual.
  24. Zima, Pierre V. (2000). Manuel de Sociocritique. Paris: l’Harmattan.