Dergiler / Türkbilig / 2024 / Cilt: 2024 Sayı: 47

HZ. ALİ-KAHKAHA SULTAN CENK-NÂMESİ’NDE RÜYA

Dream Vision in Hz. Ali-Kahkaha Sultan Cenk-nâmesi

Erdem Sarıkaya(YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ, ESKİ TÜRK EDEBİYATI ANABİLİM DALI)0000-0001-8402-5085
Sayfa
274–286
Yayın Tarihi
2024-06-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ali-Kahkaha Sultan Cenk-nâmesi’nde de bir edebî rüya metni tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ali’nin tarihî ve menkıbevi kişiliği etrafında teşekkül eden cenk-nâmeler, Anadolu sahası Türk edebiyatında 13-14. yüzyıllardan itibaren görülen edebî türlerdendir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu metinlerde rüyalar, edebî öge olarak kullanılmaktadır. 14. yüzyıla ait müellifi bilinmeyen mesnevilerden Hz.
💡
Sonuç & Katkı:Ali-Kahkaha Sultan Cenk-nâmesi’nde de bir edebî rüya metni tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:klâsik Türk edebiyatı · cenk-nâme · rüya

Özet

Hz. Ali’nin tarihî ve menkıbevi kişiliği etrafında teşekkül eden cenk-nâmeler, Anadolu sahası Türk edebiyatında 13-14. yüzyıllardan itibaren görülen edebî türlerdendir. Bu eserlerde, Anadolu insanının belleğinde Hz. Ali tasavvuru somutlaşır. Bugün müellifi belli Hz. Ali cenk-nâmelerinin yanı sıra müellifi belli olmayan pek çok cenk-nâmenin varlığı da bilinmektedir. Bu metinlerde rüyalar, edebî öge olarak kullanılmaktadır. 14. yüzyıla ait müellifi bilinmeyen mesnevilerden Hz. Ali-Kahkaha Sultan Cenk-nâmesi’nde de bir edebî rüya metni tespit edilmiştir. Hz. Ali’nin askerlerinin gördüğü bu rüya, daha önce nitelikleri bakımından incelenmemiştir. Bu makalede tespit edilen bu rüyanın motif yapısı, masallarla benzerlik tarafları, tasnif gruplarındaki yeri, yapısı, edebî nitelikleri, sembolü, tabir-tabirci ilişkisi ve sonuçları üzerinde durulacaktır.

Abstract

The cenk-names formed around Hz. Ali's historical and legendary personality are visible in Anatolian Turkish literature in the 13th-14th centuries. It is one of the literary genres that have been seen since centuries. In these works, the image of Hz. Ali becomes concrete in the memory of the Anatolian people. Today, in addition to the Hz. Ali cenk-names whose authors are known, it is also known that there are many cenk-names whose authors are unknown. In these texts, dreams are used as literary elements. A literary dream text was also identified in Hz. Ali-Kahkaha Sultan Cenk-nâmesi, one of the masnavis by an unknown author dating back to the 14th century. This dream seen by Hz. Ali's soldiers has not been examined before in terms of its qualities. This article will focus on the motif structure of this dream identified, its similarities with fairy tales, its place in classification groups, its structure, literary qualities, symbol, interpreter-interpreter relationship and its results.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sarıkaya, E. (2024). HZ. ALİ-KAHKAHA SULTAN CENK-NÂMESİ’NDE RÜYA. Türkbilig, Cilt: 2024 Sayı: 47, 274–286. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1506781

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Ahmed-i Dâʻî. (2020). Kitâbü’t-taʻbîr-nâme tercümesi vefât-ı Mûsâ peygambar ʻaleyhi’s-selâm el-benâtü’t-tâsî ʻaşerâ ve hazâ kitâb-ı ihtilâc-nâme (E. Sarıkaya Haz.). Ankara: Gece Kitaplığı.
  2. Akot, B. (2011). Tasavvufi terbiyede rüyanın değeri. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 10 (19), 93-113.
  3. Buluç, S. (2007). XIII-XIV. asır Anadolu Türkçesine giriş. (Z. Korkmaz Haz.). Makaleler içinde (s. 52-56). Ankara: TDK Yayınları.
  4. Çelebioğlu, Â. (1999). Türk edebiyatında mesnevi (XV. yy’a kadar). İstanbul: Kitabevi.
  5. Çetin, İ. (1997). Türk edebiyatında Hz. Ali cenk-nâmeleri. Ankara: KTB Yayınları.
  6. Çetin, İ. (2002). Tursun Fakih hayatı-edebî şahsiyeti-mesnevileri. Ankara: İlesam Yayınları.
  7. Çetin, İ. (2013). Türk tarih yazıcılığı: cenk-nâme/ gazâvât-nâme türü eser yazıcıları. (B. Gül-F. Ağca-F. Gökçe Ed.), Bengü Bitig: Dursun Yıldırım Armağanı içinde (s. 213-221). Ankara: Öncü Kitap.
  8. Er-Rudânî. (2009). Cemi’u’l-fevâid min câmi’i’l-usûl ve mecmâ’i’z-zevâid: büyük hadis külliyatı. (2. baskı). (N. Erdoğan, Çev.). İstanbul: İz Yayıncılık.
  9. Güneş, Ö. (2010). Fahrî’nin Husrev ü Şîrîn’i (metin ve tahlil), Nizâmî ve Şeyhî’nin eserleriyle karşılaştırılması. (Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
  10. Kocaer, A. F. (2005). Sahih-i Müslim muhtasarı. Konya: Hüner Yayınevi.
  11. Köprülü, F. (1990). Köprülü’den seçmeler (O. F. Köprülü Haz.). İstanbul: MEB Basımevi.
  12. Ocak, A. Y. (1992). Kültür tarihi kaynağı olarak menâkıbnâmeler. Ankara: TTK Basımevi.
  13. Özarslan, S. (2009). İslami kaynaklar ışığında rüya konusuna kelamî bir bakış. Diyanet İlmi Dergi, 45 (4), 89-108.
  14. Öztürk, Y. N. (2018). Kur’ân-ı Kerim meali (Türkçe çeviri). (146. baskı). İstanbul: Yeni Boyut Yayıncılık.
  15. Öztürk, Z. (2003). Eğitim tarihimizde okuma toplantılarının yeri ve okunan kitaplar. Değerler Eğitimi Dergisi, 1 (4), 131-155.
  16. Sarıkaya, E. (2016). Eski Türk edebiyatında ilk rüya: Odgurmış’ın rüyası. Türkiyat Mecmuası, 26 (2), 345-370.
  17. Sarıkaya, E. (2017). Eski Türk edebiyatında rüya (başlangıçtan XV. asra kadar). Ankara: Gece Kitaplığı.
  18. Sarıkaya, E. (2019). Hz. Ali-Kahkaha sultan cenk-nâmesi. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
  19. Sarıkaya, E. (2022). XV. asır mevlidlerinde rüya. Divan Edebiyatı Vakfı Dergisi, (29), 1156-1230.
  20. Tanpınar, A. H. (1977). Edebiyat üzerine makaleler. (2. baskı). İstanbul: Dergâh Yayınları.
  21. Tekin, M. (2002). Roman sanatı I (romanın unsurları). İstanbul: Ötüken Neşriyât.
  22. Toprak, İ. (2016). Hazret-i Ali cenkleri. (2. baskı). İstanbul: Büyüyenay Yayınları.
  23. Türkoğlu, B. (2001). Rüyaların gizli dili. İstanbul: Sınır Ötesi Yayınları.
  24. Yıldırım, N. (2016). Kahramanlık anlatıları, efsane ve mitoloji. İran kültürü (Zerdüşt’ten Firdevsî’ye Sadî’den Şamlu’ya İran’ın sözlü ve yazılı kaynakları içinde (s. 423-442). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  25. Yücesoy, S. (2001). Uykudaki bilgelik rüyalar. İstanbul: Ruh ve Madde Yayınları.