Dergiler / Türkbilig / 2024 / Cilt: 2024 Sayı: 48

ESKİ TÜRKÇE İYELİK EKLERİNİN KAZAKÇA VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ DURUMU

THE STATUS OF OLD TURKIC POSSESSIVE SUFFIXES IN KAZAKH AND TURKISH LANGUAGES

Alina Andirova(L.N. Gumilyov Avrasya Milli Üniversitesi)0000-0002-7887-423X
Sayfa
127–140
Yayın Tarihi
2024-12-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın amacına ulaşmak için, artzamanlı yaklaşımla karşılaştırmalı-tarihsel, karşılaştırmalı ve bağlam-tipolojik yöntemlerin yanı sıra yorumlama ve genelleme yöntemleri kullanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede, Kazakça ve Türkiye Türkçesindeki iyelik eklerinin kökeni konusu ele alınmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türk dilleri, aidiyet de dahil olmak üzere çeşitli dilbilgisel anlamları ifade etmek için kullanılan zengin ek sistemleriyle bilinir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın amacına ulaşmak için, artzamanlı yaklaşımla karşılaştırmalı-tarihsel, karşılaştırmalı ve bağlam-tipolojik yöntemlerin yanı sıra yorumlama ve genelleme yöntemleri kullanılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İyelik kategorisi · Kazakça · Türkiye Türkçesi

Özet

Bu makalede, Kazakça ve Türkiye Türkçesindeki iyelik eklerinin kökeni konusu ele alınmıştır. Türk dilleri, aidiyet de dahil olmak üzere çeşitli dilbilgisel anlamları ifade etmek için kullanılan zengin ek sistemleriyle bilinir. Türk dillerinde iyelik eki, sahiplik öznesinin şahıs ve sayısını ifade eder. Sahiplik ve aidiyet anlamlarının dışında Türk dillerine özgü iyelik ekleri, isimlerin birleştirici anlamsal gruplarına bağlı olarak, bir dizi başka ilişkiyi de ifade edebilir. Makalenin amacı, Kazakça ve Türkiye Türkçesi iyelik eklerinin kökenini, evrimini ve şimdiki hâlini analiz etmektir. Çalışmanın amacına ulaşmak için, artzamanlı yaklaşımla karşılaştırmalı-tarihsel, karşılaştırmalı ve bağlam-tipolojik yöntemlerin yanı sıra yorumlama ve genelleme yöntemleri kullanılmıştır.

Abstract

This article deals with the origin of possessive suffixes in Kazakh and Turkish languages. Turkic languages are known for their rich system of affixes used to express various grammatical meanings, including possession. In Turkic languages, the possessive suffix expresses the person and number of the possessive subject. Apart from the meanings of possession and belonging, possessive suffixes specific to Turkic languages can also express a number of other relations, depending on the unifying semantic groups of nouns. The aim of the article is to analyze the origin, evolution and current status of Kazakh and Turkish possessive suffixes. In order to achieve the aim of the study, the diachronic approach, comparative-historical, comparative and context-typological methods, as well as the methods of interpretation and generalization were used.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Andirova, A. (2024). ESKİ TÜRKÇE İYELİK EKLERİNİN KAZAKÇA VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ DURUMU. Türkbilig, Cilt: 2024 Sayı: 48, 127–140. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1604245

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Akbaev, Ş. (1976). K voprosu o proiskhozhdenii posessivnyh affiksov v tyurkskih yazykah. Tyurkologicheskie issledovaniya. Moscow: Nauka.
  2. Bang, W. (1916). Studien zur vergleichenden Grammatik der Türksprachen. Berlin: G. Reimer.
  3. Bang, W., & Gabain, A. (1929). Türkische Turfan-Texte I. Berlin: ABAW.
  4. Baskakov, N. (1979). Istoriko-tipologicheskaya harakteristika struktury tyurkskih yazykov: Slovosochetanie i predlozhenie. Moscow: Nauka.
  5. Deny, J. (1941). Türk Dili grameri (Osmanlı Lehçesi) (Ali Ulvi Elöve, Çev.). İstanbul: Maarif Matbaası.
  6. Dmitriev, N. (1956). Kategoriya prinadlezhnosti. Issledovaniya po sravnitel'noj grammatike tyurkskih yazykov. Chast 2. Moscow: Nauka.
  7. Ercilasun, A. (2004). Başlangıçtan yirminci yüzyıla Türk dili tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları.
  8. Erdal, M. (2004). A grammar of old Turkic. Leiden: Brill.
  9. Ergin, M. (1962). Türk dil bilgisi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  10. Ergin, M. (2009). Türk dil bilgisi. İstanbul: Bayrak Yayınları.
  11. Gabain, A. (2000). Eski Türkçenin grameri (Mehmet Akalın, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  12. Johanson, L. (2021). Turkic. Cambridge: Cambridge University Press.
  13. Kerimoğlu, C. (2014). Genel dilbilime giriş. Ankara: Pegem Akademi.
  14. Korkmaz, Z. (2003). Türkiye Türkçesi grameri (Şekil bilgisi). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  15. Kuznetsov, P. (1997). Türkiye Türkçesinin morfoetimolojisine dair. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 43(1995), s.193-262. Erişim adresi: https://tdkbelleten.gov.tr/ozet/534/tur
  16. Le Coq, A. (1922). Türkische Manichaica aus Chotacho III. Berlin: APAW.
  17. Levi-Bruhl, L. (1994). Vyrazhenie prinadlezhnosti v melanezijskih yazykah. Ergativnaya konstrukciya predlozheniya. Moscow: Nauka.
  18. Mukhamedova, R. (2015). Kazakh: A comprehensive grammar. London: Routledge.
  19. Nevskaya, I. & Tazhibaeva, S. (2014). Sovremennaya tyurkologiya i mezhdunarodnoe sotrudnichestvo na Evrazijskom prostranstve. Global-Turk. International Journal for Information and Analytics. Turkic Academy, (1), s. 19-34. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/269276636_SOVREMENNAA_TURKOLOGIA_I_MEZDUNARODNOE_SOTRUDNICESTVO_NA_EVRAZIJSKOM_PROSTRANSTVE_MODERN_TURKOLOGY_AND_EURASION_INTERNATIONAL_COOPERATION
  20. Özkan, A. (2023). Kıpçak grubu türk dillerinde -gan ekiyle oluşturulan yan cümleler. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  21. Sevortyan, E. (1956). Kategoriya prinadlezhnosti. Issledovaniya po sravnitel'noj grammatike tyurkskih yazykov. Moscow: Nauka.
  22. Serebrennikov, B. & Gadjieva, N. (2011). Türk yazı dillerinin karşılaştırmalı tarihi grameri (M. Öner & T. Haciyev, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  23. Şçerbak, A. (1970). Sravnitelnaya fonetika tyurkskih yazıkov. Leningrad: Nauka.
  24. Tekin, T. (1998). Orhon Yazıtları. İstanbul: Simurg Yayınları.
  25. Tekin, T. (2003). Orhon Türkçesi grameri. İstanbul: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi.
  26. Tekin, T. (2013). Makaleler I: Altayistik (E. Yılmaz & N. Demir, Haz.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  27. Tenişev, E. (1988). Sravnitel'no-istoricheskaya grammatika tyurkskih yazykov: morfologiya. Moscow: Nauka.