Dergiler / Türkbilig / 2025 / Cilt: 2025 Sayı: 50

İKİNCİ YENİ ŞAİRLERİNİN ATATÜRK ŞİİRİ YAZILMASINA KARŞI TAVIRLARI VE BİR İSTİSNA OLARAK TURGUT UYAR

The Attitudes of the İkinci Yeni’s Poets Against Writing Atatürk Poems and Turgut Uyar as an Exception

Veli Kılıçarslan(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-7733-3960
Sayfa
458–480
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca Turgut Uyar’ın yine Atatürkçü yönüyle ilişkilendirilebilecek Türk Dil Kurumu üyeliği ve bu kurum tarafından hakkında başlatılan soruşturma da Turgut Uyar’ın Atatürkçülüğü açısından değerlendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Her şair, şiire başladığı andan bir şair olarak kendini bulduğu ana kadar süreçte poetik düzlemde birtakım gelişmeler yaşar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Turgut Uyar’ın şairlik serüveninde başladığı nokta ile geldiği nokta arasında derin bir fark bulunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca Turgut Uyar’ın yine Atatürkçü yönüyle ilişkilendirilebilecek Türk Dil Kurumu üyeliği ve bu kurum tarafından hakkında başlatılan soruşturma da Turgut Uyar’ın Atatürkçülüğü açısından değerlendirilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Turgut Uyar · İkinci Yeni · Atatürk

Özet

Her şair, şiire başladığı andan bir şair olarak kendini bulduğu ana kadar süreçte poetik düzlemde birtakım gelişmeler yaşar. Kimi şairler ilk dönem şiirlerini reddederken kimisi de ilk şiirlerinin bir kısmına ya da tamamına sahip çıkabilmektedirler. Turgut Uyar’ın şairlik serüveninde başladığı nokta ile geldiği nokta arasında derin bir fark bulunmaktadır. Turgut Uyar’ın ulusçu/halkçı bir şiir anlayışından İkinci Yeni’nin şiir estetiğine ulaşması dikkat çekicidir. Her ne kadar İkinci Yeni şairi olmanın kriterleri resmî olarak ortaya konulmamış olsa da söz konusu hareketin içindeki şairler kendi aralarında yazılı olmayan bir anlaşma yapmışlardır. Bu şairlerden biri olan Cemal Süreya, kendisinin Atatürkçülüğe karşı olduğunu vurgularken çevresinde bulunanların da Atatürk şiiri yazmadığını övgüyle söyler. Ece Ayhan’ın Cemal Süreya’nın sözlerini destekleyecek ifadelerde bulunması, İkinci Yeni içerisinde Atatürk şiiri yazmamanın bir kural olduğunu doğrular niteliktedir. İlk iki şiir kitabı Arz-ı Hâl ve Türkiyem’den sonra İkinci Yeni çizgisinde şiirler yazan Turgut Uyar, ilk dönem şiirlerindeki ulusçu/halkçı şiirin bir gereği olarak Atatürk şiirleri yazmış bulunur. İkinci Yeni şiiri içerisinde kabul görmek adına veya bu hareket içindeki anlayıştan etkilenerek önceden yazmış olduğu Atatürk şiirlerini bütün şiirlerini topladığı Büyük Saat kitabına almaz. Turgut Uyar’ın siyasi görüşlerinin de çerçevesinin çizildiği bu çalışmada, onun Atatürk şiirleri yazmasının yanı sıra nesirlerinde Atatürk ile ilgili düşünceleri irdelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca Turgut Uyar’ın yine Atatürkçü yönüyle ilişkilendirilebilecek Türk Dil Kurumu üyeliği ve bu kurum tarafından hakkında başlatılan soruşturma da Turgut Uyar’ın Atatürkçülüğü açısından değerlendirilmiştir.

Abstract

Every poet experiences certain developments on a poetic level, from the moment he starts writing poetry until he finds himself as a poet. While some poets reject their early poems, others may claim some or all of their early poems. There is a deep difference between the point where Turgut Uyar started his poetic adventure and the point he has reached. It is noteworthy that Turgut Uyar reached the Ikinci Yeni's poetic aesthetics from a nationalist/populist understanding of poetry. Although the criteria for being a Ikınci Yeni poet were not officially stated, the poets in the movement made an unwritten agreement among themselves. Cemal Süreya, one of these poets, emphasizes that he is against Atatürkism and praises those around him for not writing Atatürk poems. Ece Ayhan's statements supporting Cemal Süreya's words confirm that it was a rule not to write Atatürk poems within the Ikınci Yeni. Turgut Uyar, who wrote poems in the Ikınci Yeni line after his first two poetry books, Arz-ı Hâl and Türkiyem, wrote poems about Atatürk as a requirement of the nationalist/populist poetry in his early poetry. In order to be accepted within the Ikınci Yeni poetry or because he was influenced by the understanding within this movement, he did not include Atatürk poems that he had previously written in his book Büyük Saat, in which he collected all his poems. In this study, in which Turgut Uyar's political views are outlined, his thoughts about Atatürk in his prose as well as his poems about Atatürk are tried to be examined. In addition, Turgut Uyar's membership in the Turkish Language Association, which can be associated with his Atatürkism side, and the investigation launched against him by this institution were also evaluated in terms of Turgut Uyar's Atatürkism.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kılıçarslan, V. (2025). İKİNCİ YENİ ŞAİRLERİNİN ATATÜRK ŞİİRİ YAZILMASINA KARŞI TAVIRLARI VE BİR İSTİSNA OLARAK TURGUT UYAR. Türkbilig, Cilt: 2025 Sayı: 50, 458–480. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1658627

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (52)

  1. Akın, G. (2001). Şiiri düzde kuşatmak (2. bs.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  2. Akkoç, D. A. (2014). Turgut Uyar’ın çocuklarıyız. İstanbul: İletişim Yayınları.
  3. Alpay, N. (1999). Üç düzlem. Tomris Uyar (Ed.), Şiirde Dün Yok mu?: Turgut Uyar Üzerine içinde (240-253). İstanbul: Can Yayınları.
  4. Altan, E. (2022). Ben koşarım aşağlara, koşarım: Turgut Uyar üzerine Tomris Uyar’la söyleşi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  5. Asiltürk, B. (2018). Hilesiz Terazi (4. bs.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  6. Ataç, N. (1952). Ön söz. Türkiyem içinde (s. 3-6). İstanbul: Varlık Yayınları.
  7. Ataç, N. (2012). Dergilerde. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  8. Ataç, N. (2013). Günce. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  9. Aydoğdu, Y. ve İspirli, S. A. (2015). Turgut Uyar’ın “kurtarmak bütün kaygıları” adlı şiirinde politik söylem: düzenden kaçış ve direniş. Turkish Studies, 10(16), 193-206. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8785
  10. Ayhan E. (2014). Sivil denemeler kara (4. bs.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  11. Ayhan, E. (2016). Bir şiirin bakır çağı (4. bs.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  12. Ayhan, E. (2018). Başıbozuk günceler (5. bs.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  13. Batuk, M. (2014). Bir etikçi: Ece Ayhan. Sivil denemeler kara içinde (59-64). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  14. Bayrak, M. O. (2005). Atatürk ve Atatürk. İstanbul: Birharf Yayınları.
  15. Belge, M. (2018). Şairaneden şiirsele: Türkiye’de modern şiir. İstanbul: İletişim Yayınları.
  16. Bezirci, A. (1987). İkinci yeni olayı. İstanbul: Gözlem Yayıncılık.
  17. Cöntürk, H. (1961). Turgut Uyar. İstanbul: De Yayınevi.
  18. Doğan, M. C. (2010). Sunuş. Yitiksiz içinde (7-13). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  19. Doğan, M. C. (2019). Şair sözü. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  20. Ercan, E. (1985). Tavrım, bilinçli biçimde taraf tutan gözlemci tavrıdır. Sonsuz ve Öbürü içinde (112-116). İstanbul: Broy Yayınları.
  21. Erdost, M. İ. (2015). İkinci yeni: kuzunun ağzındaki tilki. Ankara: Onur Yayınları.
  22. Gider B., Köksal, A. ve Saba, Ş. (1962). Atatürk için: şiir antolojisi (3. bs.). İstanbul: Yeditepe Yayınları.
  23. İlhan, A. (1996). İkinci yeni savaşı. İstanbul: Bilgi Yayınları.
  24. Kacıroğlu, M. (2024). İlkelliğin ihtişamı: modernlik, modernizm ve Turgut Uyar’ın şiirinde modern hayatın eleştirisi. Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları.
  25. Kaplan, M. ve Birinci, N. (1992). Atatürk şiirleri antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  26. Karaca, A. (2013). İkinci yeni poetikası (3. bs.). Ankara: Hece Yayınları.
  27. Kekeç, İ. (2018). Düzyazılarından hareketle Turgut Uyar’ın şiir anlayışı ve bir eleştirmen olarak Turgut Uyar. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 2(2), 212-229. https://doi.org/10.34083/akaded.448740
  28. Koçak, O. (2009). 1920’lerden 1970’lere kültür politikaları. Ahmet İnsel (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Kemalizm içinde (370-418). İstanbul: İletişim Yayınları.
  29. Koçak, O. (2011). Bahisleri yükseltmek: Turgut Uyar şiirinde kendini yaratma deneyimi. İstanbul: Metis Yayınları. Kurtuluş, N. (1981). Atatürk şiirleri. Ankara: Kurtuluş Yayınları.
  30. Oy, A. (1989). Şiir dünyamızda Atatürk. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  31. Perinçek F. ve Duruel N. (1995). Cemal Süreya: şairin hayatı şiire dahil. İstanbul: Kaynak Yayınları.
  32. Seber, C. S. (2015). Papirüs’ten başyazılar. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  33. Seber, C. S. (2016). Günler. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  34. Soydaş, H. (2024). Türk gençliğinin Atatürk’ün vefatı üzerine yazdığı mektuplar ve şiirler. Servet Tiken, Özlem Sürücü (Ed.), Türk Edebiyatında Atatürk içinde (45-59). Ankara: İksad Yayınevi.
  35. Sönmez, I. (2011). Verdiğim özgürlükten kendime de isterim. Kitapla direniş: yazılar, söyleşiler, soruşturmalar içinde (496-501). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  36. Sümer, M. (2015). Büyük saat’in vuruşu: Turgut Uyar şiirinde anlatısallık. Ankara: Hece Yayınları.
  37. Şahin, V. (2017). Turgut Uyar’ın şiirlerinde “ben ve öteki”nin görüntü düzeyleri (Turgut Uyar’ın şiirleri üzerine tematik bir inceleme). Ankara: Akçağ Yayınları.
  38. Şenderin, Z. (2012). Turgut Uyar: sanat hayatı ve eserleri. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 143-162. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/181037.
  39. Timuroğlu, V. (1993). Atatürk şiirleri: inceleme-araştırma. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  40. Tuğluk, A. (2018). Turgut Uyar’ın şiirlerinde garip etkisi, Sosyal Bilimler Dergisi, (32), 404-426. Doi: http://dx.doi.org/10.16990/SOBIDER.4714
  41. Turan. G. (1985). Bir çekişmenin anatomisi: Turgut Uyar - dünya - şiir. Sonsuz ve Öbürü içinde ( 65-72). İstanbul: Broy Yayınları.
  42. Uyar, T. (1952). Türkiyem. İstanbul: Varlık Yayınları.
  43. Uyar, T. (1967). Şimal rüzgârı. Papirüs, (19), 38-40.
  44. Uyar, T. (1981). Toplu şiirler 1. İstanbul: Karacan Yayınları.
  45. Uyar, T. (1984). Büyük saat. İstanbul: Can Yayınları.
  46. Uyar, T. (2010). Yitiksiz. Mehmet Can Doğan (Haz.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  47. Uyar, T. (2011). Kitapla direniş: yazılar, söyleşiler, soruşturmalar. Handan İnci (Haz.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  48. Uyar, T. (2017). Bir şiirden. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  49. Uyar, T. (2018a). Elele okuyalım. Özge Şahin (Haz). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  50. Uyar, T. (2018b). Korkulu ustalık. Alaattin Karaca (Haz.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  51. Uyar, T. (2020). Büyük saat. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  52. Üstün, K. (2021). Turgut Uyar’ın mekânlarını Henri Lefebvre ile okumak. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 5(4), 2738-2756. https://doi.org/10.34083/akaded.1009223