Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightSıfat tamlaması yapısındaki özel adlar ve kalıplaşmış kullanımlar ile delikanlı, karasevda gibi mecaz anlam kazanmış sıfat tamlamalarının belirtili ad tamlamalarıyla nöbetleşmediği anlaşılmaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışmada, Türkçenin dilbilgisini ele alan bütün kaynaklarda kendine anlatım bulan sıfat be belirtili ad tamlamalarının birbirleriyle nöbetleşebildiği durumlar ele alınmıştır. Bir sıfat tamlamasının belirtili ad tamlamasıyla nöbetleşmesi durumunda belirtili ad tamlamasının ikinci unsurunun 3. Tekil kişi iyelik eki alarak tamlanan oluşturduğu görülmektedir. Özellikle yaşam, yaradılış özellikleri, vücuda ait belirgin anlatımlar, vücut kusur ve rahatsızlıklarını gösteren sıfat tamlamalarının belirtili ad tamlamasıyla nöbetleşmesinin daha yaygın olduğu anlaşılmaktadır. Nitelenen ada atıfta bulunarak o adın özelleşmesi yönünde anlatım veren sıfat tamlamaları, belirtili ad tamlamasına dönüştüğünde genel geçer bir duruma yönelik anlatım kazanmaktadır. Nitelediği adın düşmesi sonucu adlaşmış olan sıfatlar, belirtili ad tamlamasına dönüşürken insan, adam, kadın gibi yitirdikleri sözcükleri geri almakta ve nitelenenleriyle birlikte belirtili ad tamlamasına dönüşmektedir. Buradan sıfat tamlaması biçiminin, belirtili ad tamlamasından daha önce oluştuğu sonucuna varılabilir. Genel olarak yapı malzemesini ya da nitelenen adın neden yapıldığını gösteren sıfat işlevli sözcüklerle; renk adlarıyla, sayı adlarıyla oluşmuş sıfat tamlamalarının belirtili ad tamlamasıyla nöbetleşemediği görülmektedir. Sıfat tamlaması yapısındaki özel adlar ve kalıplaşmış kullanımlar ile delikanlı, karasevda gibi mecaz anlam kazanmış sıfat tamlamalarının belirtili ad tamlamalarıyla nöbetleşmediği anlaşılmaktadır.
Abstract
In this study, the situations in which adjectives and specified noun phrases that find expression in all sources dealing with the grammar of Turkish can overlap with each other have been considered. If an adjective completion is combined with a specified noun completion, the second element of the specified noun completion is 3. It is seen that the noun phrase is formed by taking a singular person possessive suffix. It is understood that especially the noun phrases that indicate life, creation characteristics, distinctive expressions of the body, and body defects and disorders are more common in alternating with the definite noun phrase. When adjective phrases that give an expression by referring to the named island and making that name specific become definite noun phrases, they gain an expression for a general situation. As a result of the noun they qualify being dropped, the adjectives that have become nominalized turn into a definite noun phrase, while they take back the words they have lost such as man, woman and turn into a definite noun phrase together with their qualifiers. From this, it can be concluded that the form of the adjective phrase was formed earlier than the definite noun phrase. In general, it is seen that adjective-functioning words that indicate the building material or the reason why the name is given, and adjective combinations formed with color names and number names, cannot alternate with the definite noun phrase. It is understood that proper names in the adjective phrase structure and stereotyped usages and adjective phrases that have gained metaphorical meanings such as young man and infatuation do not alternate with definite noun phrases.