KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türkbilig / 2025 / Cilt: 2025 Sayı: 50

BİLGÄ KAĞAN YAZITINDAKİ "[…] QAΓAN ATÏSÏ YOLLÏΓ TEGİN” İFADESİ ÜZERİNE

ON THE PHRASE "[…] QAΓAN ATÏSÏ YOLLÏΓ TEGIN" IN THE BİLGÄ QAΓAN INSCRIPTION

Erhan Taşbaş(National Chengchi University)0000-0003-2107-7931
Sayfa
94–105
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca, bu ifadenin öncesindeki yer alan, ancak tahrif olduğu için okunamayan kısım için bir rekonstrüksiyon önerilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Orhun yazıtlarında geçen Yollïγ Tegin'in kimliği, daha önceki çalışmalarda farklı şekillerde yorumlanmış; onun Bilge Kağan ve Kül Tegin’in oğlu, torunu, akrabası, yeğeni veya kuzeni olabileceği ileri sürülmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Konu günümüzde Türkoloji çevrelerinde tartışmalı özelliğini sürdürmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca, bu ifadenin öncesindeki yer alan, ancak tahrif olduğu için okunamayan kısım için bir rekonstrüksiyon önerilmektedir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:atï · akrabalık · Eski Türkçe

Özet

Orhun yazıtlarında geçen Yollïγ Tegin'in kimliği, daha önceki çalışmalarda farklı şekillerde yorumlanmış; onun Bilge Kağan ve Kül Tegin’in oğlu, torunu, akrabası, yeğeni veya kuzeni olabileceği ileri sürülmüştür. Konu günümüzde Türkoloji çevrelerinde tartışmalı özelliğini sürdürmektedir. Makale, Bilge Kağan yazıtında geçen “[...] Qaγan atïsï Yollïγ Tegin 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰃𐰾𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰃𐰏𐰤 [...]” ifadesinden hareketle Yollug Tigin’in kimliğini Türk akrabalık terminolojisi ve ilgili tarihî kayıtlar çerçevesinde yeniden yeniden yorumlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, bu ifadenin öncesindeki yer alan, ancak tahrif olduğu için okunamayan kısım için bir rekonstrüksiyon önerilmektedir.

Abstract

The identity of Yollïγ Tegin, mentioned in the Orkhon inscriptions, has been interpreted in various ways in previous studies, suggesting that he could be the son, grandson, relative, nephew, or cousin of Bilge Qaγan and Kül Tegin. This topic remains a subject of debate in contemporary Turcology circles. This article aims to reinterpret the identity of Yollïγ Tegin based on the phrase '[...] Qaγan atïsï Yollïγ Tegin 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰃𐰾𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰃𐰏𐰤 [...]' from the Bilge Qaγan inscription, within the framework of Turkic kinship terminology and relevant historical records. Additionally, a reconstruction is proposed for the unreadable section preceding this phrase, which is damaged.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Taşbaş, E. (2025). BİLGÄ KAĞAN YAZITINDAKİ "[…] QAΓAN ATÏSÏ YOLLÏΓ TEGİN” İFADESİ ÜZERİNE. Türkbilig, Cilt: 2025 Sayı: 50, 94–105. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1576656

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Aydın, E. (2007). Eski Türk yazıtlarının yazılışı ve dikilişi üzerine. Gazi Türkiyat, 1, 149-158.
  2. Bernshtam, A. N. (1946). Sotsial'no-ekonomicheskiy stroy orkhono-yeniseyskikh tyurok VI-VIII vv [Социально-экономический строй орхоно-енисейских тюрок VI-VIII веков]. Moskva: Akademiya nauk.
  3. Cen, Z. (1958). Tujue ji shi 突厥集史. Beijing: Zhonghua shuju.
  4. Chen, H. (2020). On the authorship of the Old Turkic inscriptions. Journal of the Royal Asiatic Society, 30(4), 707-719.
  5. Chen, H. (2021). A history of the Second Türk Empire (ca. 682-745 AD). Leiden: Brill.
  6. Clauson, G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford: Oxford University Press.
  7. Dmitriyev, S. V. (2003). Atyzy Yollyg-tegin. Etyud iz oblasti tyurko-mongol'skoy traditsionnoy politicheskoy kul'tury [Атызы Йоллыг-тегин. Этюд из области тюрко-монгольской традиционной политической культуры]. In S. G. Klyashtornyi (Ed.), Mongolica VI. Posvyashchayetsya 150-letiyu so dnya rozhdeniya A. M. Pozdneyeva (pp. 48-55). Sankt-Peterburg: Peterburgskoye vostokovedeniye.
  8. Doerfer, G. (1965). Turkische und Mongolische elemente im Neupersischen. Band II. Wiesbaden: Franz Steiner Verlag.
  9. Ekrem, E. (2020). II. Gök Türkler devrinde Sarı Baş (Gök) Türk 黃頭突 meselesi. Belleten, 84, 959-982.
  10. Gumilyov, L. N. (1967). Drevniye tyurki [Древние тюрки] II. Moskva: Nauka.
  11. Klyashtornyi, S. G. (1964). Drevnetyurkskiye runicheskiye pamyatniki kak istochnik po istorii Srednei Azii [Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии]. Moskva: Nauka.
  12. Kochkunov, A. (2013). Etnicheskiye traditsii kyrgyzskogo naroda (Cotsiokul’turnyie aspekty i nekotoryie voprosy genezisa) [Этнические традиции кыргызского народа (социокультурные аспекты и некоторые вопросы генезиса)]. Bishkek: НАН КР.
  13. Koz'min, N. N. (1934). Klassovoye litso atysy Yollyg-tegina, avtora orkhonskikh pamyatnikov [Классовое лицо «Атысы» Йоллыл-тегина, автора орхонских памятников]. In İ. Y. Krachkovskiy (Ed.), Sergeyu Fedorovichu Ol'denburgu: k pyatidesyatiletiyu nauchno-obshchestvennoy deyatel'nosti. 1882-1932. Sbornik statey. [Сергею Федоровичу Ольденбургу: к пятидесятилетию научно-общественной деятельности. 1882-1932. Сборник статей] (pp. 259-279). Leningrad: Akademiya nauk SSSR.
  14. Li, Y.-s. (1999). Türk dillerinde akrabalık adları. Istanbul: Simurg.
  15. Li, Y.-s., & Park, W. K. (2020). On ulug oglum agrïp yok bolča in the Bilgä Kagan Inscription. Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, 73(4), 539-550.
  16. Liu, X. (1975). Jiu Tangshu 舊唐書. Beijing: Zhejiang shuju.
  17. Malov, S. Y. (1951). Pamyatniki drevnetyurkskoy pis'mennosti [Памятники древнетюркской письменности]. Moskva: Akademiya nauk SSSR.
  18. Malov, S. Y. (1959). Pamyatniki drevnetyurkskoy pis’mennosti Mongolii i Kirgizii [Памятники древнетюркской письменности Монголии и Киргизии]. Moskva: Akademiya nauk SSSR.
  19. Mongush, B. K.-L. (1997). Shamanic songs and myths of Tuva. Budapest: Akademiai Kiado.
  20. Ōsawa, T. (2010). Türk Bilge Kağan tahta oturduğu zaman kim Tölis Şad idi? In Ü. Ç. Şavk (Ed.), 3. Uluslararası Türkiyat araştırmaları sempozyumu: Orhon Yazıtlarının bulunuşundan 120 yıl sonra Türklük bilimi ve 21. yüzyıl [The 3rd international Turkish studies symposium on the state of Turkology after the discovery of Orkhon Inscriptions and at the 21st Century] (Vol. 2, pp. 611–628). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
  21. Ouyang, X. (1975). Xin Tangshu 新唐書. Beijing: Zhonghua shuju.
  22. Pelliot, P. (1929). Neuf notes sur des questions d'Asie centrale. T'oung Pao, 26(4/5), 201-266.
  23. Poppe, N. (1974). Remarks on comparative study of the vocabulary of the Altaic languages. Ural-altaische Jahrbücher, 46, 120-134.
  24. Radloff, W. (1895). Die alttürkischen Inschriften der Mongolei St. Petersburg: Commissionnaires de l'Académie Impériale des Sciences.
  25. Radlov, V. V., & Melioranskiy, P. M. (1897). Drevne-tyurkskiye pamyatniki v Kosho-Tsaydame [Древне-тюркские памятники въ Кошо-Цайдамѣ]. Sankt-Peterburg: Tipografiya imperatorskoy akademii nauk.
  26. Seregin, N. N., & Tishin, V. V. (2017). Sotsial'naya istoriya tyurkov Tsentral'noy Azii (vtoraya polovina I tys. n. e.): monografiya. Ch. 1. Ocherki sotsial'noy struktury (po pis'mennym i arkheologicheskim istochnikam) [Социальная история тюрков Центральной Азии (вторая половина I тыс. н. э.): монография. Ч. 1. Очерки социальной структуры (по письменным и археологическим источникам)]. Barnaul: Altayskiy gosudarstvennyy universitet.
  27. Sertkaya, O. F. (1995). Göktürk imparatorluğu, 2. Tonga Tigin olayı; 3. İnel Kağan kimdir?; 4. Yulug Tigin kimdir? In Göktürk tarihinin meseleleri = Some problems of Köktürk history = Probleme der köktürkischen Geschichte (pp. 10-14). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
  28. Sevortyan, E. V. (1974). Etimologicheskiy slovar' tyurkskih yazykov. Obshchetyurkskiye i mezhtyurkskiye osnovy na glasnyye [Этимологический словарь тюркских языков. Общетюркские и межтюркские основы на гласные]. Moskva: Nauka.
  29. Taşağıl, A. (1999). Gök-Türklerin sonu ve belgeleri. Belleten, 63, 23-42.
  30. Taşbaş, E. (2019). The Turkic kinship system. Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, 72(2), 245-258.
  31. Tekin, T. (1968). A grammar of Orkhon Turkic. Bloomington: Indiana University.
  32. Thomsen, V. (1896). Inscriptions de l'Orkhon déchiffrées. Helsingfors: La Société de Littérature Finnoise.
  33. Wang, P. (1935). Tang Huiyao 唐會要. Shanghai: Taiwan Shangwu yinshuguan.
  34. Xue, Z. (1992). Tujue shi 突厥史. Beijing: Zhongguo shehui kexue chubanshe.
  35. Yao, Q. (2017). Hanyu guan “cong” qinshu chengwei de tixi ji qi cihui fenxi 汉语冠“从”亲属称谓的体系及其词汇分析. Zhongguo yuyan wenxue yanjiu 中国语言文学研究, 21, 44-52.
  36. Seregin, N. N., & Tishin, V. V. (2017). Sotsial'naya istoriya tyurkov Tsentral'noy Azii (vtoraya polovina I tys. n. e.): monografiya. Ch. 1. Ocherki sotsial'noy struktury (po pis'mennym i arkheologicheskim istochnikam) [Социальная история тюрков Центральной Азии (вторая половина I тыс. н. э.): монография. Ч. 1. Очерки социальной структуры (по письменным и археологическим источникам)]. Barnaul: Altayskiy gosudarstvennyy universitet.