Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, Tanzimat ve Cumhuriyet dönemleri arasında dilde sadeleşme ve modernleşme yönünde bir eğilim olduğunu göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Tanzimat döneminden 1950’ye kadar Türk romanlarında dil değişimlerini nicel yöntemlerle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, döneme özgü dil özelliklerinin analizini yaparak bu değişimlerin kelime zenginliği, kelime çeşitliliği, cümle uzunluğu ve tamlama kullanımına etkisini araştırmıştır. Çalışmada Tanzimat’tan 1950’ye kadar yazılmış 29 roman analiz edilmiştir. Metinler, dijitalleştirilerek metin madenciliği ve stilometrik yöntemlerle değerlendirilmiş, kelime frekansları, türleri ve tamlamalar arasındaki farklılıklar incelenmiştir. Tanzimat dönemine özgü 23237 kelimenin %56’sı sonraki dönemlerde de kullanılmış, özellikle Cumhuriyet dönemine aktarılan kelimeler dikkati çekmiştir. Cumhuriyet dönemi, kelime çeşitliliği açısından en zengin dönem olmuştur (44454 özgün kelime). Buna karşın Servet-i Fünûn döneminde ortalamada eser uzunluğundan dolayı daha düşük çeşitlilik gözlenmiştir. Osmanlı Türkçesine özgü nazar-ı, hüsn-i, suret-i gibi tamlama yapımında kullanılan kelimelerin kullanımı Cumhuriyet döneminde belirgin şekilde azalmıştır. Ayrıca, Cumhuriyet döneminde Türkçe kökenli duygu, evlenmek, yaşam gibi kelimelerin kullanımı artarken, Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin kullanımı azalmıştır. Bulgular, Tanzimat ve Cumhuriyet dönemleri arasında dilde sadeleşme ve modernleşme yönünde bir eğilim olduğunu göstermektedir. Bu hareketlere muhalefetin en önemli sebeplerinden olan dilin yoksullaşması ise söz konusu değildir. Cumhuriyet dönemindeki söz varlığının yüksek çeşitlilik oranı bunun göstergesidir. Bu, Yeni Lisan hareketi ve Dil Devrimi’nin etkilerini yansıtmaktadır. Türkçenin söz varlığında meydana gelen değişimlere rağmen, kelime türlerinin dağılımının dönemler boyunca büyük ölçüde tutarlı olduğu tespit edilmiştir.
Abstract
This study aims to examine language changes in Turkish novels from the Tanzimat period to 1950 using quantitative methods. By analyzing the linguistic features specific to each period, the study investigates the effects of these changes on lexical richness, word diversity, sentence length, and the use of nominal phrases. A total of 29 novels written between the Tanzimat period and 1950 were analyzed. The texts were digitized and evaluated using text mining and stylometric methods, examining differences in word frequencies, types, and nominal phrases. 56% of the words of Tanzimat period continued to be used in later periods, with a notable transfer of words into the Republican era. The usage of Ottoman Turkish words that are used to form nominal phrases such as nazar-ı, hüsn-i, and suret-i significantly declined during the Republican era. Additionally, while the use of Turkish-origin words like duygu (emotion), evlenmek (to marry), and yaşam (life) increased in the Republican period, the usage of Arabic and Persian-origin words decreased. The findings indicate a trend toward simplification and modernization of the language between the Tanzimat and Republican periods. However, concerns about the impoverishment of the language, which formed one of the main oppositions to these movements, proved unfounded. The vocabulary richness of the Republican period attests to this. These findings reflect the impact of the New Language movement and the Language Reform. Despite the changes in the Turkish lexicon, the distribution of word types remained largely consistent across periods.