KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türkbilig / 2026 / Cilt: 2026 Sayı: 51

Şiirden Romana: Attila İlhan’ın Kurtlar Sofrası Romanında Metafora Dayalı Ad Verme

From Poetry to Novel: Metaphor-Based Naming in Attila İlhan’s Novel Kurtlar Sofrası

Ahmet Demir(Başkent University, Ankara, Turkey)0000-0002-7857-5598
Sayfa
109–125
Yayın Tarihi
2026-04-03
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, romanda kurtlar sofrası metaforunun, kullanım açısından ‘Metaforlar ideolojiktir.’ önermesinin ikna edici bir örneği olduğu ve yazarın ideolojik yönsemelerini aktarmak için bir araç işlevi gördüğünü göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Metaforlar, figüratif dilin temel dilsel birimleridir ve edebî eserlerde çokça karşımıza çıkar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Attila İlhan da şiirsel imgeleminin üretkenliğiyle Ben Sana Mecburum (1960) adlı şiir kitabına adını verdiği “Ben Sana Mecburum” şiiri ile Kurtlar Sofrası (1963) romanında ‘kurtlar sofrası’ metaforunu çok işlevli bir biçimde kullanır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, romanda kurtlar sofrası metaforunun, kullanım açısından ‘Metaforlar ideolojiktir.’ önermesinin ikna edici bir örneği olduğu ve yazarın ideolojik yönsemelerini aktarmak için bir araç işlevi gördüğünü göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Attila İlhan · Ben Sana Mecburum · Kurtlar Sofrası

Özet

Metaforlar, figüratif dilin temel dilsel birimleridir ve edebî eserlerde çokça karşımıza çıkar. Attila İlhan da şiirsel imgeleminin üretkenliğiyle Ben Sana Mecburum (1960) adlı şiir kitabına adını verdiği “Ben Sana Mecburum” şiiri ile Kurtlar Sofrası (1963) romanında ‘kurtlar sofrası’ metaforunu çok işlevli bir biçimde kullanır. Hatta bu metafor, Kurtlar Sofrası’nda, yapılandırıcı bir öge olarak romana ad olur. Romanda kurtlar sofrası metaforunun çerçevelediği alanda karakterler, mekân, zaman, mekân-insan ilişkisi, özne-özne ilişkisi, atmosfer yaratma vb. ögelerle ilişkili olarak ideolojik yönsemeler, metnin önemli bir yönünü teşkil eder. Romanda ‘kurtlar sofrası’ yalnızca doğrudan göndermede bulunduğu mekân ve zaman ögesi ile değil, kişiler ve aralarındaki ilişkiler itibarıyla da yapılandırıcı bir işlev görür. ‘Kurtlar sofrası’, yazma amacına bağlı olarak ideolojik yönsemelerin belirleyiciliğinde, çeşitli kesim ve sınıflarıyla gösterilmeye çalışılan Demokrat Parti döneminin (1950’ler Türkiye’si) ve İstanbul merkezli olarak memleketin içinde bulunduğu durumun anlatımı için kullanılır. Dönem/memleket ile ‘kurtlar sofrası’ arasında kurulan benzerlik ilişkisi ve bu ilişkide figüratif dilin imkânlarıyla ‘kurtlar sofrası’na ait anlam ve çağrışımların döneme/mekâna aktarılması romanda inşa edilen kurmaca dünyanın dayandığı temel ögedir. Bu çalışmada, romandaki kurtlar sofrası metaforu odağa alınmış ve bu metaforun dilsel ve düşünsel işlevleri incelenmiş, ideolojik temelleri irdelenmiştir. Çalışma, romanda kurtlar sofrası metaforunun, kullanım açısından ‘Metaforlar ideolojiktir.’ önermesinin ikna edici bir örneği olduğu ve yazarın ideolojik yönsemelerini aktarmak için bir araç işlevi gördüğünü göstermektedir.

Abstract

Metaphors are fundamental linguistic units of figurative language and frequently appear in literary works. Attila İlhan, with the productivity of his poetic imagination, employs the metaphor of the ‘kurtlar sofrası (wolves’ table)’ in a highly functional manner in both his poem Ben Sana Mecburum (I’m Bound to You, 1960), which gives its name to his poetry collection, and his novel Kurtlar Sofrası (The Wolves’ Table, 1963). This metaphor serves as a structuring element in Kurtlar Sofrası, even becoming the title of the novel. Within the framework created by the kurtlar sofrası (wolves’ table) metaphor, the novel’s characters, setting, time, spatial-human relations, subject-subject relations, and atmospheric construction are all closely connected to ideological orientations, which form a significant aspect of the text. In the novel, the ‘wolves’ table’ functions as a structuring element not only through its direct reference to space and time but also in terms of the characters and their relationships. The ‘wolves’ table’ is used to portray the Democratic Party era (1950s Turkey) and the socio-political landscape of the country, particularly centered around İstanbul, in line with the ideological orientations that shape the novel’s purpose. Through this metaphor, various social groups and classes are represented within the broader ideological framework. The analogy established between the Democratic Party era/country and the ‘wolves’ table,’ along with the transfer of meanings and connotations associated with the metaphor to the era/setting through the possibilities of figurative language, constitutes the foundational element of the fictional world constructed in the novel. In this study, the metaphor of the wolves’ table in the novel has been taken as the focal point, and its linguistic and cognitive functions have been examined, alongside an analysis of its ideological foundations. This study demonstrates that the use of this metaphor in the novel serves as a compelling example of the proposition that “metaphors are ideological” and functions as a vehicle for conveying the author’s ideological orientations.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demir, A. (2026). Şiirden Romana: Attila İlhan’ın Kurtlar Sofrası Romanında Metafora Dayalı Ad Verme. Türkbilig, Cilt: 2026 Sayı: 51, 109–125. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1655528

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (44)

  1. Aliye, Z. (2001). Mavi adam: Attila İlhan’la söyleşiler. Ankara: Bilgi Yayınevi.
  2. Barcelona, A. (2003). Introduction: The cognitive theory of metaphor and metonymy. A. Barcelona (Ed.), Metaphor and metonymy at the crossroads: A cognitive perspective içinde (ss.1-28). Berlin-New York: Mouton de Gruyter.
  3. Bartsch, R. (2003). Generating polysemy: Metaphor and metonymy. R. Dirven & R. Pörings (Ed.), Metaphor and metonymy in comparison and contrast içinde (ss. 49-74). Berlin-New York: Mouton de Gruyter.
  4. Bourdieu P. (1991). Language and symbolic power (Çev. J. B. Thompson, Ed.; G. Raymond & M. Adamson). Cambridge: Polity Press.
  5. Cebeci, O. (2019). Metafor ve şiir dilinin yapısal özellikleri. İstanbul: İthaki Yayınları.
  6. Charteris-Black, J. (2011). Politicians and rhetoric: The persuasive power of metaphor. Hampshire: Palgrave Mcmillan.
  7. Chilton, P. (2004). Analysing political discourse: Theory and practice. London-New York: Routledge.
  8. Çelik, Y. (1998). Şubat yolcusu: Attila İlhan’ın şiiri. Ankara: Akçağ Yayınları.
  9. Çelik, Y. (2006). ‘Duvar’dan ‘Kimi Sevsem Sensin’e Attila İlhan şiiri. Y. Çelik (Ed.), Attila İlhan armağanı: Kaptan’a saygı ile. içinde (ss. 73-193). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  10. Dancygier, B. & Sweetser, E. (2014). Figurative language. New York: Cambridge University Press.
  11. Daşcıoğlu, Y. (2015). Dilin içinde dil, doğanın içinde perde: Şiirde metafor ve imge. Türk Dili, Kasım-Aralık 2015, CIX(767-768), 167-173.
  12. Deignan, A. (2005). Metaphor and corpus linguistics. Amsterdam-Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
  13. Demirci, K. (2016). Metafor: Bir anlatım ve üretim mekanizması. M. Sarıca & B. Sarıca (Ed.), Dil bilimleri kültür ve edebiyat içinde (ss. 330-343). Ankara: Padam Yayınları.
  14. DiYanni, R. (2016). Critical and creative thinking: A brief guide for teachers. UK: Wiley Blacwell.
  15. Forceville, C. (2009). Non-verbal and multimodal metaphor in a cognitivist framework: Agendas for research. C. J. Forceville & E. Urios-Aparisi (Ed.), Multimodal metaphor içinde (ss. 19-42). Berlin-New York: Mouton de Gruyter.
  16. Foucault, M. (2019). Hapishanenin doğuşu (Çev. M. A. Kılıçbay). Ankara: İmge Kitabevi.
  17. Freeman, M. H. (2003). Poetry and the scope of metaphor: Toward a cognitive theory of literature. A. Barcelona (Ed.), Metaphor and metonymy at the crossroads: A cognitive perspective içinde (ss. 253-281). Berlin-New York: Mouton de Gruyter.
  18. Gemuhluoğlu, Z. (2008). Metaforların kognitif içeriklerinin felsefe ve şiir dili açısından incelenmesi: Farabi, İbn Sina ve İbn Rüşd örnekleri. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 34, 121-144. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruifd/issue/17572/184019
  19. Gibbs, R. W. Jr. (1994). The Poetics of mind: Figurative thought, language, and understanding. Cambridge: Cambridge University Press.
  20. Goatly, A. (1997). The language of metaphors. London-New York: Routledge.
  21. Goatly, A. (2007). Washing the brain: Metaphor and hidden ideology. Amsterdam-Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
  22. Hawkes, T. (2018). Metaphor. London-New York: Routledge.
  23. Hızlan, D. (2006). Bir muhalif olarak Attila İlhan portresi. Y. Çelik (Ed.), Attila İlhan armağanı: Kaptan’a saygı ile. içinde (ss. 355-372). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  24. İleri, S. (2002). Nâm-ı diğer kaptan: “Attila İlhan’ı dinledim”. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
  25. İlhan, A. (1963a). Kurtlar sofrası: 1. cilt. İstanbul: Ataç Kitabevi.
  26. İlhan, A. (1963b). Kurtlar sofrası: 2. cilt. İstanbul: Ataç Kitabevi.
  27. İlhan, A. (1980). Gerçekçilik savaşı. İstanbul: Yazko Yayınları.
  28. İlhan, A. (1993). Ben sana mecburum: Bütün şiirleri-4. Ankara: Bilgi Yayınevi.
  29. İlhan, A. (2002). Hangi edebiyat. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
  30. İlhan, A. (2004a). Aydınlar savaşı. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
  31. İlhan, A. (2004b). Hangi Atatürk. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
  32. Jakobson, R. (2003). The Metaphoric and metonymic poles. R. Dirven & R. Pörings (Ed.), Metaphor and metonymy in comparison and contrast içinde (ss. 41-47). Berlin-New York: Mouton de Gruyter.
  33. Kövecses, Z. (2003). The scope of metaphor. A. Barcelona (Ed.), Metaphor and metonymy at the crossroads: A cognitive perspective içinde (ss. 79-92). Berlin-New York: Mouton de Gruyter.
  34. Lakoff, G. & Johnson, M. (2005). Metaforlar: Hayat, anlam ve dil (Çev. G. Y. Demir). İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
  35. Naci, F. (2000). Attila İlhan/Kurtlar Sofrası. Yüz yılın 100 romanı içinde (ss. 435-439). İstanbul: Adam Yayınları.
  36. Ritchie, L. D. (2013). Metaphor. Cambridge: Cambridge University Press.
  37. Semino, E.; Steen, G. (2008). Metaphor in literature. W. G., Jr. Raymond (Ed.), The Cambridge handbook of metaphor and thought içinde (ss. 232-246). New York: Cambridge University Press.
  38. Thompson, J. B. (1984). Studies in the theory of ideology. Berkeley-Los Angeles: University of California Press.
  39. Tunç, G. (2020). Şiir ve bellek: Modern Türk şiirinde bellek metaforları. İstanbul: Ötüken Yayınları.
  40. Tunç, G. (2022). Kavramlar ve kuramlarla modern Türk şiiri okumaları. İstanbul: Ötüken Yayınları.
  41. Uçan Eke, N. (2019). Edebiyatın metaforik gücü. Söylem: Filoloji Dergisi, 4(2), 238-253. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.617460
  42. Uğur, N. (2014). Anlamın bulanık sularında: Düzanlam, yananlam, düzdeğişmece, eğretileme. Ankara: Kurgu Kültür Merkezi Yayınları.
  43. Çelik, Y. (2006). ‘Duvar’dan ‘Kimi Sevsem Sensin’e Attila İlhan şiiri. Y. Çelik (Ed.), Attila İlhan armağanı: Kaptan’a saygı ile. içinde (ss. 73-193). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  44. Hızlan, D. (2006). Bir muhalif olarak Attila İlhan portresi. Y. Çelik (Ed.), Attila İlhan armağanı: Kaptan’a saygı ile. içinde (ss. 355-372). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.