Dergiler / Türkbilig / 2026 / Cilt: 2026 Sayı: 52

Dramatik Monolog Türü ve Sezai Karakoç’un Hızırla Kırk Saat Şiirinde Türün Yansımaları

The Genre of Dramatic Monologue and Its Reflections in Sezai Karakoç’s Poem Hızırla Kırk Saat

Ali Kurt(KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI PR.)0000-0003-0435-1185
Sayfa
159–170
Yayın Tarihi
2026-09-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada lirik şiirle benzer ve farklı yönleri de ele alınarak dramatik monolog türü tanıtılacak ve dramatik monolog türünde yazılan Sezai Karakoç’un “dizi-şiir” diyebileceğimiz “Hızırla Kırk Saat” şiirinde bu türün özellikleri gösterilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Birinci tekil şahıs ağzından yazılmış olması yönüyle lirik şiirle benzerlik gösteren “dramatik monolog”; lirik şiirden farklı olarak mutlaka şairden başkası olan bir söyleyicinin ağzından, belirli bir durum ve bağlam içinde, bir dinleyiciye yöneltilerek yazılan bir şiir türüdür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kökü çok daha geçmişe dayandırılsa da Viktorya dönemi İngiltere’sinde bir tür olarak ortaya çıkan ve gelişen “dramatik monolog” şiir türü; Türk edebiyatında özellikle Batı şiir geleneğine en bilinçli ve estetik düzeyde yaslanan bir hareket olan İkinci Yeni şiirinde belirgin şekilde kendini gösterir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada lirik şiirle benzer ve farklı yönleri de ele alınarak dramatik monolog türü tanıtılacak ve dramatik monolog türünde yazılan Sezai Karakoç’un “dizi-şiir” diyebileceğimiz “Hızırla Kırk Saat” şiirinde bu türün özellikleri gösterilecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:dramatik monolog · lirik şiir · Sezai Karakoç

Özet

Birinci tekil şahıs ağzından yazılmış olması yönüyle lirik şiirle benzerlik gösteren “dramatik monolog”; lirik şiirden farklı olarak mutlaka şairden başkası olan bir söyleyicinin ağzından, belirli bir durum ve bağlam içinde, bir dinleyiciye yöneltilerek yazılan bir şiir türüdür. Kökü çok daha geçmişe dayandırılsa da Viktorya dönemi İngiltere’sinde bir tür olarak ortaya çıkan ve gelişen “dramatik monolog” şiir türü; Türk edebiyatında özellikle Batı şiir geleneğine en bilinçli ve estetik düzeyde yaslanan bir hareket olan İkinci Yeni şiirinde belirgin şekilde kendini gösterir. İkinci Yeni şairlerinin şiirlerinde önceki dönemlere nispeten bilinçli bir tercih olarak dramatik monologa ilgilerinin “dizi-şiir” veya “nehir şiir” diyebileceğimiz uzun şiirler dolayısıyla olduğu ve bu şairlere dramatik monolog türünün; imge yoğunluğu olan bir düzyazının imkânlarından da yararlanarak geliştirdikleri şiir dili için elverişli bir zemin sunduğu söylenebilir. Şiirinde kullandığı ses, imaj ve yeni formların kullanım yönüyle İkinci Yeni şiiriyle ortak noktaları bakımından bu hareketin içinde gösterilen; ancak geleneksel temaları yeni bir ses, imaj ve yeni formlarla kendisinin “Diriliş” adını verdiği bir edebî hareket içinde tanımlayan Seza Karakoç’un da “dizi-şiir” kategorisinde olan dramatik monolog türüne diğer İkinci Yeni şairleri gibi ilgi gösterdiği görülmektedir. Bu çalışmada lirik şiirle benzer ve farklı yönleri de ele alınarak dramatik monolog türü tanıtılacak ve dramatik monolog türünde yazılan Sezai Karakoç’un “dizi-şiir” diyebileceğimiz “Hızırla Kırk Saat” şiirinde bu türün özellikleri gösterilecektir.

Abstract

The “dramatic monologue,” which shares a similarity with lyric poetry in that it is written from the first-person perspective, is a genre of poetry that, unlike lyric poetry, is always written from the perspective of a speaker who is someone other than the poet, directed towards an audience within a specific situation and context. Although its roots date back much further, the “dramatic monologue,” which emerged and developed as a genre in Victorian England, notably manifested itself in Turkish literature, especially in the İkinci Yeni poetry movement, which was the most conscious and aesthetically sophisticated movement leaning on the Western poetic tradition. It can be argued that the Second New poets' interest in the dramatic monologue, as a conscious choice compared to previous periods, stemmed from their production of long poems, which we can call “series-poems” or “river-poems,” and that this genre provided a favorable ground for the poetic language they developed by also utilizing the possibilities of prose dense with imagery. Sezai Karakoç, who is often included within this movement due to the common features he shares with Second New poetry in terms of the voice, imagery, and new forms used in his poetry, but who defines traditional themes with a new voice, imagery, and forms within a literary movement he named “Diriliş”, is also seen to have shown interest in the dramatic monologue genre, which falls under the “series-poem” category, just like the other Second New poets. This study will introduce the dramatic monologue genre by addressing its similarities and differences with lyric poetry, and demonstrate the characteristics of this genre in Sezai Karakoç’s “Hızırla Kırk Saat”, which can be categorized as a “series-poem,” written in the form of a dramatic monologue.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kurt, A. (2026). Dramatik Monolog Türü ve Sezai Karakoç’un Hızırla Kırk Saat Şiirinde Türün Yansımaları. Türkbilig, Cilt: 2026 Sayı: 52, 159–170. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1814795

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Abrams, M. (2005). Dramatic monologue. A glossary of literary terms. (8th ed.) Boston: Thomsan Wadsworth, pp. 70-71.
  2. Byron, G. (2003) Dramatic monologue. London & New York: Routledge.
  3. Çelebi, İ. (1998). “Hızır”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı. Cilt 17, 406- 409.
  4. Cuddon, J. A. (2013). Dramatic monologue. In M. A. R. Habib (Ed.), A Dictionary of Literary Terms and Literary Theory (pp. 216–217). Chichester: Wiley-Blackwell. https://gurukulmahilacollege.com/wp-content/uploads/2019/03/J.A.Cuddon.ADictionaryofLiteraryTermsandLiteraryTheory2013-1.pdf
  5. Dirlikyapan, D. (2013). Ölümü gömdüm, geliyorum, Edip Cansever şiirinde varolma biçimleri. İstanbul: Metis Yayınları.
  6. Dirlikyapan, M. D. (2007). Phonex’in evrimi: Edip Cansever’de dramatik monolog. (Doktora Tezi). Ankara: Bilkent Üniversitesi.
  7. Eliot, T. S. (1995). Şiirin üç farklı sesi. Haz. H. Salihoğlu, 20. yüzyıl edebiyat sanatı içinde. (Çev. M. Ergüven). Ankara: İmge Kitabevi Yayınları. Enser, R. K. (2023). Sezai Karakoç’un şiirinde geleneğin dönüştürülme biçimi açısından hızır imgesi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı (1), 50-68.
  8. Garrett, J. (2002). Reconceptualising the dramatic monologue: The interlocutory dynamics of Carol Ann Duffy's poetry (Doctoral dissertation). Lancaster University. https://eprints.lancs.ac.uk/id/eprint/133577/1/11003793.pdf (16.10.2025)
  9. Hobsbaum, P. (1975). The rise of the dramatic monologue. The Hudson Review, 28 (2), 227-245.
  10. Howard, C. (1910). The dramatic monologue: Its origin and development. Studies in Philology, (4), 31-88.
  11. Howe, E. A. (1996). The dramatic monologue. New York: Twayne Publishers.
  12. Karakoç, S. (2007). Edebiyat yazıları II. İstanbul: Diriliş Yayınları.
  13. Karakoç, S. (2010). Gün doğmadan. İstanbul: Diriliş Yayınları.
  14. Karakoç, S. (2011)., Edebiyat yazıları III: Eğik Ehramlar. İstanbul: Diriliş Yayınları.
  15. Karakoç, Sezai (2015). Gün Saati Günlük Yazılar IV. İstanbul: Diriliş Yayınları.
  16. Kurt, A. (2019). “Söyleyici” kavramı ve “Nûrusiyâh” şiirinden hareketle şiir çözümleme yöntemlerinde “Söyleyici”nin tespitinin şiiri anlamaya katkısı. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (14), 174-182. DOI: 10.29000/rumelide.541008
  17. Sessions, I. B. (1947). The dramatic monologue. PMLA, 62(2), 503-516. Retrieved from: https://www.jstor.org/stable/459275.
  18. Sinfield, A. (1977). Dramatic monologue. London: Methuenand.
  19. Tucker, Herbert F. (1985). Dramatic monologue and the overhearing of lyric. In C. Hosek and P. Parker (Eds), Lyric poetry: Beyond the new criticism (pp. 226-243). Ithaca, N. Y.: Cornell U. P.
  20. Wazzan, S. A. (2023). Dramatic monologue in Bidart’s work “Half-Light” (2017). Al-Adab Journal, (144), 97–116.
  21. Garrett, J. (2002). Reconceptualising the dramatic monologue: The interlocutory dynamics of Carol Ann Duffy's poetry (Doctoral dissertation). Lancaster University. https://eprints.lancs.ac.uk/id/eprint/133577/1/11003793.pdf (16.10.2025)