Dergiler / Türkbilig / 2026 / Cilt: 2026 Sayı: 52

Memleketçiliğin Heveskârca Yeniden Üretimi: Anafarta Dergisinde (1934-1943) Edebî Metinler

The Amateurish Reproduction of Patriotism: Literary Texts in Anafarta Magazine (1934-1943)

Bilgin Güngör(ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7702-1668
Sayfa
36–57
Yayın Tarihi
2026-07-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İçerik düzleminde edebî metinlerin çoğunlukla -dönemin siyasi/ideolojik atmosferine ve memleket edebiyatının genel eğilimlerine uygun olarak- toplumsal/millî konularla somutluk kazandığı gözlemlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Anafarta dergisi, 1932-1951 yılları arasında faaliyet gösteren Çanakkale Halkevi’nin yayın organıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlk sayısı Temmuz 1934, son sayısı ise Ocak 1943 tarihli olmak üzere toplamda 9 sayı yayımlanan Anafarta’da, yurt çapında başka Halkevlerinin çıkardığı dergilerdeki gibi, sosyal hayat, siyaset, ekonomi, tarım, edebiyat gibi çeşitli alanlara ait metinler yayımlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:İçerik düzleminde edebî metinlerin çoğunlukla -dönemin siyasi/ideolojik atmosferine ve memleket edebiyatının genel eğilimlerine uygun olarak- toplumsal/millî konularla somutluk kazandığı gözlemlenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anafarta · heveskâr edebiyatı · memleket edebiyatı

Özet

Anafarta dergisi, 1932-1951 yılları arasında faaliyet gösteren Çanakkale Halkevi’nin yayın organıdır. İlk sayısı Temmuz 1934, son sayısı ise Ocak 1943 tarihli olmak üzere toplamda 9 sayı yayımlanan Anafarta’da, yurt çapında başka Halkevlerinin çıkardığı dergilerdeki gibi, sosyal hayat, siyaset, ekonomi, tarım, edebiyat gibi çeşitli alanlara ait metinler yayımlanmıştır. Erken Cumhuriyet’in ideolojik değerler dizisinden belirgin izler barındıran bu metinler, Çanakkale Halkevi veya genel olarak Halkevlerindeki yayıncılık faaliyetleri üzerine yapılan çalışmalarda kısa değinilerle anılmış olmakla birlikte başlı başına bir incelemenin konusu hâline gelmemiş, sistemli ve görece ayrıntılı bir “okuma”ya tâbi tutulmamıştır. Bu çalışmada, söz konusu boşluğu kısmen, daha doğrusu belli bir yönden de olsa doldurmak adına, Anafarta dergisinde yayımlanan edebî metinler üzerinde durulmuştur. Büyük çoğunluğu şiir türünde kaleme alınmış olan bu metinler, öncelikle, temel estetik yönsemeleri bakımından “heveskâr edebiyatı” ve “memleket edebiyatı” kavramları çerçevesinde değerlendirilmiş, metinlerin memleket edebiyatının heveskârca yeniden üretimini temsil ettikleri saptanmıştır. Ardından metinlere içerik ve biçim düzlemlerinde yaklaşılmıştır. İçerik düzleminde edebî metinlerin çoğunlukla -dönemin siyasi/ideolojik atmosferine ve memleket edebiyatının genel eğilimlerine uygun olarak- toplumsal/millî konularla somutluk kazandığı gözlemlenmiştir. Biçim açısından bakıldığında metinlerin -yine memleket edebiyatının genel eğilimleri doğrultusunda- sade ve halkçı bir dile sahip olduğu saptanmış; şiirlerde mutlak şekilde hece vezninin kullanıldığı, şiirsel söylemde birtakım acemice öykünmelerin ve nesir dili lehine ihlallerin söz konusu olduğu, hikâyelerin de olayörgüsel ve gerçekçi bir yönelimle ortaya konulduğu belirtilmiştir.

Abstract

Anafarta magazine was the publication organ of the Çanakkale Halkevi (Çanakkale Folkhouse), which operated between 1932 and 1951. A total of nine issues were published, with the first issue released in July 1934 and the last in January 1943. Like the journals published by other Folkhouses across the country, Anafarta featured texts on various subjects such as social life, politics, economy, agriculture, and literature. These texts, which contain clear traces of the ideological paradigms of the early Republic, have been briefly mentioned in studies on the Çanakkale Halkevi or the general publishing activities of the Folkhouses but have not been the subject of an independent study or a systematic and relatively detailed “reading.” This study focuses on the literary texts published in Anafarta in an attempt to partially fill this gap, at least from a certain perspective. The overwhelming majority of these texts are poetry, which are evaluated primarily in terms of their fundamental aesthetic tendencies within the framework of the concepts of “amateur literature” and “homeland literature.” It has been determined that these texts represent an amateurish reproduction of homeland literature. Subsequently, the texts are analyzed in terms of content and form. On the content level, it is observed that most texts concretize social/national themes, in accordance with the political/ideological atmosphere of the period and the general tendencies of Homeland Literature. In terms of form, the texts are found to have a simple and populist language, again in line with the general tendencies of homeland literature. It is noted that the poems strictly adhere to the syllabic meter, featuring some clumsy imitations and violations of poetic discourse in favor of prose-like language, while the short stories exhibit a plot-driven and realistic orientation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güngör, B. (2026). Memleketçiliğin Heveskârca Yeniden Üretimi: Anafarta Dergisinde (1934-1943) Edebî Metinler. Türkbilig, Cilt: 2026 Sayı: 52, 36–57. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1664440

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (50)

  1. Altan, L. (1934a). Çanakkale. Anafarta, 2, 5.
  2. Altan, L. (1934b). Ulu gün. Anafarta, 3, 11.
  3. Altan, L. (1935). Anafartalar. Anafarta, 4, 7.
  4. Ansen, S. (1937a). Türk oğlu Türk’üm. Anafarta, 5, 11.
  5. Ansen, S. (1937b). Hâmid. Anafarta, 6, 11.
  6. Ansen, S. (1939). Göçtü atam. Anafarta, 7, 8.
  7. Ateş, İ. (1943). Boğuntu. Anafarta, 9, 14-16.
  8. Baştürk, E. (2020). Kemalist estetiğin sanatsal politikası. Amme İdaresi Dergisi, 53(2), 19-51. https://library.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php?pdf=0022762&lng=1
  9. Bloom, H. (2014). Batı kanonu: çağların ekolleri ve kitapları (Çev. Ç. P. Mull). İstanbul: İthaki Yayınları.
  10. Çamlıbel, F. N. (1969). Han duvarları. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  11. Çeçen, A. (1990). Atatürk’ün kültür kurumu Halkevleri. Ankara: Gündoğan Yayınları.
  12. Çıkla, S. (2004). İnkılâp edebiyatı. Hece, 90/91/92, 435-441.
  13. Erol, H. (1935). Türk’üm ben. Anafarta, 4, 13.
  14. Ersoy, M.Â. (2011). Safahat (Haz. M. E. Düzdağ) (5. bs.). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  15. Eskin, Ş. (2023). İnkılâp edebiyatı: Türkiye’de uluslaşma, kültürel inşa seferberliği ve edebiyat. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  16. Gültekin, A.S. (2020). Ahmet Kutsi Tecer’in hayatı, sanatı ve eserleri (Yüksek lisans tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi.
  17. Günalp, R. (1943). Nöbetçi. Anafarta, 9, 12-13.
  18. Güner, P. (1939). Halkevleri. Anafarta, 7, 17.
  19. Harmancı, A. (2008, 20 Aralık). Kötü yazar ne yazar? Erişim adresi: https://www.40ikindi.com/yazarlar/oku.php?id=3317&kategori=51
  20. Karataş, M. (2014). Çanakkale Halkevi (1932-1951). Ankara: Grafiker Yayınevi.
  21. Karataş, M. (2021). Erken Cumhuriyet Dönemi’nde Çanakkale’nin kentsel gelişimi (1923-1950). Tarih ve Günce, 8, 39-56. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1539116
  22. Karataş, E. (2023). Erken Cumhuriyet döneminde Çanakkale Halkevlerinin ve Halkodalarının kütüphane faaliyetleri (1932-1951). History Studies, 15(1), 225-256. https://dx.doi.org/10.9737/hist.2023.1124
  23. Kızılok, N. (1934a). Anafarta. Anafarta, 2, 8.
  24. Kızılok, N. (1934b). Gazi’nin bakışları. Anafarta, 3, 6.
  25. Kızılok, N. (1935a). Mehmetçik. Anafarta, 4, 9.
  26. Kızılok, N. (1935b). Biz Türkleriz. Anafarta, 4, 11.
  27. Kızılok, N. (1935c). Türk kadını. Anafarta, 4, 12.
  28. Kızılok, N. (1937). Bayrağımız inerken. Anafarta, 6, 14.
  29. Kızılok, N. (1939). Gurupta mısralar. Anafarta, 7, 5.
  30. Kızılok, N. (1940). Nerdesin Atam. Anafarta, 8, 12.
  31. Moran, B. (2002). Edebiyat kuramları ve eleştiri (7. bs.). İstanbul: İletişim Yayınları.
  32. Ozan, F. (1934). Yurdum. Anafarta, 3, 11.
  33. Öktem, K. (1935). Yirmi Üç Nisan. Anafarta, 4, 14.
  34. Öktem, L. (1937a). Öz dil. Anafarta, 5, 14.
  35. Öktem, L. (1937b). Atamız. Anafarta, 6, 10.
  36. Öktem, L. (1939). İsmet İnönü. Anafarta, 7, 11.
  37. Özbek, O. (1940). Anafarta’da Mehmet’in zekâsı. Anafarta, 8, 15-16.
  38. Öztürk, O. (1940). Felaket dolayısıyla. Anafarta, 8, 17.
  39. Safa, P. (1990). Türk inkılâbına bakışlar. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  40. Solak, Ö. (2011). Bir “heveskâr edebiyatı” örneği olarak Gördüm. Turkish Studies, 6(3), 1169-1181. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.2317
  41. Somuncu, H. (2022). Halkevlerinin yayın ve kütüphanecilik faaliyetleri (1932-1951). (Yüksek lisans tezi). Kastamonu: Kastamonu Üniversitesi.
  42. Tansel, F. A. (1989). Mehmed Emin Yurdakul’un eserleri-1: şiirler (2. bs.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  43. Todorov, T. (2008). Poetikaya giriş (Çev. K. Şahin). (2. bs.). İstanbul: Metis Yayınları.
  44. Ünal, Ş. (1934a). Çölün derdi. Anafarta, 2, 7.
  45. Ünal, Ş. (1934b). İnancım. Anafarta, 3, 3.
  46. Yetkin, T. (1937). Büyük Atamın heykeli önünde. Anafarta, 6, 8.
  47. Yetkin, T. (1939). Köylü kardeşlerime. Anafarta, 7, 12.
  48. Yetkin, T. (1940). Oğluma. Anafarta, 8, 9.
  49. Ziya Emin (1934a). Deniz ve çocuk. Anafarta, 1, 8.
  50. Ziya Emin (1934b). Surlar. Anafarta, 1, 14.