Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2026 / Sayı: 73

Makedonya'nın islamlaşmasında Bektaşi ve halvetiliğin ktkısına bir örnek: Kırçova'da Bektaşi ve halveti tekkeleri

An example for the contribution of Bektashi and halveti on islamisation of Macedonia: Bektashi and halveti dervish tekkes in Kircova

Sayfa
129–151
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamızın amacı, Balkanlarda İslam’ın yayılması ve geniş halk toplulukları tarafından özümsenerek benimsenmesinde tasavvuf ve bu eksende hareket eden tarikatlar ile tekke kültürünün etkisini, Kırçova şehri özelinde ortaya koymaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Balkan Yarımadasının merkezini teşkil eden Makedonya, bu konumu sayesinde doğu ve batı istikametinde gelişen inanç ve bu bağlamda oluşan bir sosyo-kültürel etki alanında kalmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Temelinde insan, sabır ve hoşgörü olan tarikatlarla birlikte, Balkanlarda etkisi çok belirgin bir şekilde görülen ve uzun yıllar boyunca varlığını sürdüren bir İslam kültürü de oluşmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızın amacı, Balkanlarda İslam’ın yayılması ve geniş halk toplulukları tarafından özümsenerek benimsenmesinde tasavvuf ve bu eksende hareket eden tarikatlar ile tekke kültürünün etkisini, Kırçova şehri özelinde ortaya koymaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Balkan Yarımadasının merkezini teşkil eden Makedonya, bu konumu sayesinde doğu ve batı istikametinde gelişen inanç ve bu bağlamda oluşan bir sosyo-kültürel etki alanında kalmıştır. İki zıt kutup arasında harmanlanan Makedonya toprakları ve halkları, özellikle Osmanlıların bölgeyi fethi ile birlikte İslamiyet ile kaynaşmıştır. Anadolu’dan bölgeye getirilip belirli bir iskân politikasıyla yerleştirilen Türkler ve onların İslam anlayışlarıyla da, Balkanlarda sınırları üst düzeyde bir hoşgörü ortamı kurulmuştur. Balkanlara sonradan gelen Müslümanlar ile uzun süredir burada yaşayan Hristiyan yerli halk arasında gelişen kaynaşma zemininin sağlanmasında ise, tasavvuf ve bu anlayışının temelindeki insan sevgisi yer almıştır. Temelinde insan, sabır ve hoşgörü olan tarikatlarla birlikte, Balkanlarda etkisi çok belirgin bir şekilde görülen ve uzun yıllar boyunca varlığını sürdüren bir İslam kültürü de oluşmuştur. Çalışmamızın amacı, Balkanlarda İslam’ın yayılması ve geniş halk toplulukları tarafından özümsenerek benimsenmesinde tasavvuf ve bu eksende hareket eden tarikatlar ile tekke kültürünün etkisini, Kırçova şehri özelinde ortaya koymaktır.

Abstract

Macedonia, which constitutes the centre of the Balkan Peninsula, remained under the belief developed in the direction of east and west and socio-cultural sphere of the infuence which formed within this context thanks to its position. Blended between two opposite poles, Macedonian lands and communities merged with Islam notably afer the Otoman conquest of the region. A high level atmosphere of tolerance was established in the Balkans, with Turks brought from Anatolia to the region and relocated with a specific setlement policy and with their understanding of Islam. Te provision of the merging ground, which developed between the Christians who lived there for a very long time and the Muslims who came to the Balkans aferwards, came from Islamic mysticism and humanity which lies within the foundations of this understanding. An Islamic culture also emanated in the Balkans whose infuence was clearly seen and continued its presence for long years along with the religious orders founded in humanity, patience and tolerance. Te purpose of our study is to present the infuence of mysticism and religious orders with lodge culture moving in this direction, in the difusion of Islam in the Balkans and its embracement and assimilation by wide communities, particularly over the city of Kırcova.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

URL, S. (2026). Makedonya'nın islamlaşmasında Bektaşi ve halvetiliğin ktkısına bir örnek: Kırçova'da Bektaşi ve halveti tekkeleri. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı: 73, 129–151. https://ajindex.com/articles/132247

Kaynakça (21)

  1. ACAROĞLU, T. (2006). Balkanlarda Türkçe Yer Adları Kılavuzu. İstanbul:
  2. IQ Kültür Sanat Yayıncılık. AKMAN, H. (2006). Paylaşılamayan Balkanlar. İstanbul:
  3. IQ Kültür Sanat Yayıncılık. AKTAŞ, A.-DEMİR, T. (2010). “Gazi Üniversitesi Hacı Bektaş Veli Araştırma Merkezi Arşivinde Yer Alan Bektaşilik Bibliyografyası”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırmaları Dergisi 55, 483-520.
  4. ARSLAN, Ç. (2001). Türk Akıncı Beylerinin Balkanların İmarına Katkıları. Ankara:
  5. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  6. AHMED, D. (2013). Tevarih-i Ali Osman: Aşıkpaşazade Tarihi, Yayına Haz. Nejdet Öztürk, İstanbul:
  7. Bilge Kültür Sanat Yayınları.
  8. AYDIN, A. (2004). “Makedonya Gezi Notları”, Serçeşme Dergisi 3, 28-29.
  9. AYVERDİ, E. H. (2000). Avrupa Osmanlı Mimari Eserleri Yugoslavya III. İstanbul:
  10. Fetih Ce- miyeti Yayınları.
  11. BAKIRCI, N. ve TÜRKN, H. K. (2013). “Tekke ve Zaviyelerin Balkanlardaki Rolü ve Önemi”, TÜRÜK Dil, Edebiyat Ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 1: 1, 145-160.
  12. BARKN, Ö. L. (1942). “İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri Ve Zaviyeler”, Va- kıfar Dergisi II, 279-304.
  13. BAŞBAKNLIK OSMANLI ARŞİVİ, A. A. DFE. ( Bab-ı Asafi Deferhane-i Amire, Tahrir Deferleri), 4, 1477 (881). BAŞBAKNLIK OSMANLI ARŞİVİ, A.DFE. ( Bab-ı Asafi Deferhane-i Amire, Tahrir Defer- leri), 232, 1545 (951). BAŞBAKNLIK OSMANLI ARŞİVİ, A.DFE. ( Bab-ı Asafi Deferhane-i Amire, Tahrir Deferleri), 367, 1521 (927). BİRDOĞAN, N. (1995). Anadolu ve Balkanlarda Alevi Yerleşmesi. İstanbul:
  14. Mozaik Yayınları.
  15. BİRGE, J. K. (1991). Bektaşilik Tarihi. (Çeviren: R. Çamuroğlu), İstanbul:
  16. Ant Yayınları.
  17. BOJİÇ, M. (2001). Historija Bosne i Bosnjaka. Bosna: TKD Şahinpasiç Yayınları.
  18. DOĞRU, H. (2012). “Osmanlı Devletinin Rumeli’de Fetih ve İskân Siyaseti”, Türkler Ansik- lopedisi IX, 165-176.
  19. EFE, A. (2013). “Balkanların İslamlaşmasında Tekkelerin Rolü ve Kosova Prizren Şeyh Osman Efendi Tekkesi”, Balkan Savaşlarının 100. Yılında Uluslararası Balkan Sempozyumu Bildirileri (5-7 Ekim 2012, Isparta), Editör: Süleyman Seydi, Vedat Kartalcık, Murat Kılıç, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları, 457-466.
  20. ERCAN, E. H. (2006). Makedonya’da Adak Ve Ziyaret Yerleri, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir, 2006.
  21. FİLİPOVİÇ, N. (2005). İslamizacija u Bosni Hecegovini. Teşanj: Centar za Kulturu Obrazovance Publikacije. FİNE, J. V.A. (1987). Te Late Medieval Balkans. Mighigan: Mighigan Universty Pres. GÜLÇİÇEK, A. D. (2000). “Anadolu Ve Balkanlardaki Alevi Bektaşi Dergâhları”, Türk Kü