Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2016 / Sayı: 80

ŞEYH İBRAHİM SAFEVÎ DÖNEMİNDE ERDEBİL TEKKESİ

ARDABIL DARVISH LODGE UNDER SHEIKH IBRAHIM SAFAVI

Sayfa
9–30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca, Şeyh İbrahim'in vasiyetinin metnini ve Timurlu hükümdarı Mirza Şahruh'un Erdebil'le ilgili bir fermanını Türkçeye çevirdik.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Gerek Azerbaycan ve Anadolu Türkleri üzerindeki derin etkileri, gerekse de Yakın ve Orta Doğu'nun politik, sosyal ve kültürel hayatında üstlendiği mühim roller göz önünde bulundurulduğu zaman Erdebil Tekkesi'nin Türk-İslâm tarihinde özel bir yere sahip olduğu görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:XV. yüzyılın ikinci çeyreğinde bu tekkenin başında bulunan Şeyh İbrahim'in mürşidlik yaptığı yıllar, tarikat içindeki radikal değişim ve ayrışma sürecine öncülük yapmış olan çok kritik bir döneme denk gelmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca, Şeyh İbrahim'in vasiyetinin metnini ve Timurlu hükümdarı Mirza Şahruh'un Erdebil'le ilgili bir fermanını Türkçeye çevirdik.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Gerek Azerbaycan ve Anadolu Türkleri üzerindeki derin etkileri, gerekse de Yakın ve Orta Doğu'nun politik, sosyal ve kültürel hayatında üstlendiği mühim roller göz önünde bulundurulduğu zaman Erdebil Tekkesi'nin Türk-İslâm tarihinde özel bir yere sahip olduğu görülmektedir. XV. yüzyılın ikinci çeyreğinde bu tekkenin başında bulunan Şeyh İbrahim'in mürşidlik yaptığı yıllar, tarikat içindeki radikal değişim ve ayrışma sürecine öncülük yapmış olan çok kritik bir döneme denk gelmiştir. Sözünü ettiğimiz tarikat lideri dönemin olayları içinde aktif yer almış, tekkenin ideolojik propagandasını artırmış ve siyasî yöneticilerle münasebetlerde denge politikaları izlemiştir. Fakat tüm bunlara rağmen onun hayatı ve faaliyeti yeterince araştırılmamıştır. Bu makale çerçevesinde Şeyh İbrahim'in doğumundan vefatına kadar yaşamı ve uygulamalarıyla ilgili kapsamlı bilgi sunmayı ve bu dönemde Erdebil Tekkesi'nin durumunu ele almayı amaçladık. Konuyla ilgili çeşitli belgelerden, kroniklerden ve şiirlerden oluşan ana kaynakların yanı sıra modern araştırmacıların çalışmalarına da başvurduk. Ayrıca, Şeyh İbrahim'in vasiyetinin metnini ve Timurlu hükümdarı Mirza Şahruh'un Erdebil'le ilgili bir fermanını Türkçeye çevirdik.

Abstract

It seems that Ardabil Lodge had deep influences on Azerbaijani and Anatolian Turks when taking into consideration of its significant part in the political, social and cultural life of Near and Middle East. Therefore, it occupies a special place in Turkish-Islamic history. The years of spiritual headship of Sheikh Ibrahim, the leader of this lodge in the second quarter of XV century, coincided with a very critical period on the eve of radical change and decomposition process in the sect. The spiritual leader took active part in the events of that epoch, he increased the propaganda of order and conducted a balanced policy in the relations with political rulers. But despite all these, his biography and activities have not been studied adequately yet. In this paper, we aimed to provide comprehensive information about Sheikh Ibrahim's life and actions from his birth to his death and to research the situation of Ardabil Lodge in this period. Besides the primary sources wich consist from various documents, cronicles and poems, we also used investigations of modern scholars on the subject. Furthermore we translated to Turkish the text of Sheikh İbrahim's testament and a decree of Timurid ruler Mirza Shahrukh about Ardabil.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

MUSALI, N. (2016). ŞEYH İBRAHİM SAFEVÎ DÖNEMİNDE ERDEBİL TEKKESİ. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı: 80, 9–30. https://ajindex.com/articles/132226

Kaynakça (10)

  1. Aka, İsmail. (1994). Mirza Şahruh ve Zamanı. Ankara:
  2. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  3. Aksüt, Hamza. (2014). "Dede Garkın'ın Kimliği ve Dedegarkın Ocağı", Ortaçağ Anadolu- su'nda Bir Tükmen Şeyhi Dede Garkın. Ed. Ahmet Taşğın, Mehmet Salih Erpolat, Sadul- lah Gülten. İstanbul: Önsöz Yayıncılık, s.55-82. Anonim. (1380). "Târîhçe-yi Safeviyân ez Nüsha-yı Kitâbhâne-yi Asgar Mehdevî", Defter-i Târîh: Mecmua-yı Esnâd u Menâbe-yi Târîhî (be kûşiş-i Îrec Afşâr). II c. Tahrân: Bünyâd-ı Mevkûfât-ı Dr. Mahmûd Afşâr, s.1-147.
  4. Arayancan, Ayşe Atıcı. (2014). "Karakoyunlu Döneminde Faaliyet Gösteren Şiî Hareketler", Ortaçağ Anadolusu'nda Bir Tükmen Şeyhi Dede Garkın. Ed. Ahmet Taşğın, Mehmet Salih Erpolat, Sadullah Gülten. İstanbul: Önsöz Yayıncılık, s.239-259.
  5. Aydoğmuşoğlu, Cihat. (2011). "Şah Abbas ve Zamanı". Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  6. Aytaş, Gıyasettin (ed). (2011). Belgeler Işığında Şah İbrahim Veli Ocağı. Ankara: Gazi Üniver- sitesi Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Merkezi Yayınları.
  7. Azamat, Nihat. (1995). "Erdebîlî, Alaeddin". TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 11, İstanbul: Türki- ye Diyanet Vakfı Yayınları, s.279. Bicen. (1986). Cihângüşâ-yi Hâkân-ı Sâhib-Kırân (Târîh-i Şâh İsmâ'îl). Mukaddime ve pey- vesthâ: Allahditta Muztarr. İslamabad: Merkez-i Tahkîkât-ı Fârsî-yi Îrân ve Pâkistân Boz, Erdoğan. (2011). Yusuf Hakîkî Baba Dîvânı'ndan Seçmeler. Aksaray Belediyesi Yayınları.
  8. Browne, Edward Granville. (1921): "Note on an Apparently Unique Manuscript History of the Safawi Dynasty of Persia". The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, No. 3, p.395-418. Cunâbedî, Mirzâ Bey. (1378). Ravzatü's-Safeviyye. Be kûşiş-i Gulâm Rıza Tabâtabâyî Mecd. Tahrân: İntişârât-ı Dânişgâh-ı Tahrân. Doğan, Esra. (2014). "Safevîler Döneminde Osmanlı Ülkesine Seyahat (Safevîlerin Hac Yol- culukları)". Safevîler ve Şah İsmail. Ed. Ahmet Taşğın, Ali Yaman, Namiq Musalı. İstanbul:
  9. Önsöz Yayıncılık. Efendiyev, Oktay. (1961). Obrazovaniye Azerbaydjanskogo Gosudarstva Sefevidov v Naçale XVI Veka. Baku: İzdatelstvo Akademii Nauk. --. (2000). "Safevîler ve Kızılbaşlar XV. Asırda". Orta Asırlar Şarkı (Akademik Z. M. Bünya- dov'un Hatırasına Hasr Olunmuş Makaleler Toplusu). Bakü: Azerbaycan İlimler Akade- misi Şarkşinaslık Enstitüsü, s.115-131.
  10. Ekinci, Mustafa. (2010). "Safeviyye Tarikatı ve Türkmenler Üzerindeki Rolü". Anadolu'da Aleviliğin Dünü ve Bugünü. Ed. Halil İbrahim Bulut. Sakarya Üniversitesi Yayınları, s.143- 174. Emîr