KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türk Psikoloji Dergisi / 2024 / Cilt: 39 Sayı: Özel Sayı Kasım 2024

Koronavirüs Pandemisinde Kaygının Yordayıcıları: Sağlık Çalışanları ve Diğer Meslek Gruplarının Karşılaştırılması

Duygu Kaba(BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0000-0002-4261-8509
Zulal Törenli Kaya(BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1428-0739
Burcu Akın Sarı(BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9730-7206
Hande Ayraler Taner(BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2106-7928
Gamze Özçürümez(BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3548-5517
Sayfa
83–101
Yayın Tarihi
2024-11-11
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulguların, salgının başından itibaren kaygının risk faktörlerinin belirlenmesi ve koruyucu ve/veya tedavi edici psikolojik sağlık hizmetlerinin gelişmesine katkı sağlaması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Koronavirüs 2019 (COVID-19) pandemisi, yalnızca virüsün değil, beraberinde korku, endişe ve depresyonun da salgınına neden olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Farklı meslek gruplarından toplam 1541 katılımcıya ulaşılmış; bu kişilerin 1389’u analize dahil edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulguların, salgının başından itibaren kaygının risk faktörlerinin belirlenmesi ve koruyucu ve/veya tedavi edici psikolojik sağlık hizmetlerinin gelişmesine katkı sağlaması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2019 · 1541 katılımcı
⚙️Değişkenler:Koronavirüs · COVID-19 · kaygı

Özet

Koronavirüs 2019 (COVID-19) pandemisi, yalnızca virüsün değil, beraberinde korku, endişe ve depresyonun da salgınına neden olmuştur. Bu süreçte, yoğun stres altında ve yüksek riskli koşullarda, çalışmaya devam eden sağlık çalışanları, koronavirüsün kendilerine ve yakınlarına bulaşma olasılığı nedeniyle fazladan bir zihinsel yük hissetmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’de koronavirüs salgınının erken evresinde sağlık çalışanlarının kaygı düzeylerinin belirlenmesi, sağlık çalışanı olan ve olmayan meslek gruplarının kaygı düzeylerinin karşılaştırılması ve kaygının ve hastalığı önleyici davranışlara uyumun yordayıcılarının araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, üniversite mezunlarına e-posta ve sosyal medya grupları aracılığıyla ulaşılarak çevrimiçi anket linki paylaşılmıştır. Farklı meslek gruplarından toplam 1541 katılımcıya ulaşılmış; bu kişilerin 1389’u analize dahil edilmiştir. Analiz sonucunda; yaş, cinsiyet, çocuk sahibi olma, aile üyelerine COVID-19’u bulaştırma kaygısı ve COVID-19’a ilişkin çaresizlik hissi kaygının yordayıcıları olarak bulunurken; çaresizlik hissinin kaygının en güçlü yordayıcısı olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, sağlık çalışanı olmanın, salgının erken evresinde kaygı için bir risk faktörü olmadığı; ancak işe devam durumunun, aileye COVID-19’u bulaştırma kaygısının ve COVID-19’a ilişkin bilgi düzeyinin hastalığa karşı koruyucu tedbirlere uyumu yordadığı belirlenmiştir. Bulguların, salgının başından itibaren kaygının risk faktörlerinin belirlenmesi ve koruyucu ve/veya tedavi edici psikolojik sağlık hizmetlerinin gelişmesine katkı sağlaması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaba, D., Kaya, Z. T., Sarı, B. A., Taner, H. A., Özçürümez, G. (2024). Koronavirüs Pandemisinde Kaygının Yordayıcıları: Sağlık Çalışanları ve Diğer Meslek Gruplarının Karşılaştırılması. Türk Psikoloji Dergisi, Cilt: 39 Sayı: Özel Sayı Kasım 2024, 83–101. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1539014

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (63)

  1. Abdulah, D. M. ve Musa, D. H. (2020). Insomnia and stress of physicians during COVID-19 outbreak. Sleep Medicine: X, 2, 100017. https://doi.org/10.1016/j.sleepx.2020.100017
  2. Akel, M., Berro, J., Rahme, C., Haddad, C., Obeid, S. ve Hallit, S. (2021). Violence Against Women During COVID-19 Pandemic. Journal of Interpersonal Violence, 37(13-14). https://doi.org/10.1177/0886260521997953
  3. Badahdah, A., Khamis, F., Al Mahyijari, N., Al Balushi, M., Al Hatmi, H., Al Salmi, I.,. ve Al Noomani, J. (2020). The mental health of health care workers in Oman during the COVID-19 pandemic. International Journal of Social Psychiatry, 8, 20764020939596. doi: 10.1177/0020764020939596.
  4. Bozdağ, F. ve Ergün, N. (2020). Psychological Resilience of Healthcare Professionals During COVID-19 Pandemic. Psychological Reports, 124(6), 2567–2586. doi: 10.1177/0033294120965477
  5. Centers for Disease Control and Prevention- CDC (2020). Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) How to protect yourself. (21.03.2020 tarihinde https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prepare/prevention.html adresinden alınmıştır.)
  6. Ceri, V. ve Cicek, I. (2021). Psychological Well-Being, Depression and Stress During COVID-19 Pandemic in Turkey: A Comparative Study of Healthcare Professionals and Non-Healthcare Professionals. Psychology, Health and Medicine, 26(1), 85–97. doi: 10.1080/13548506.2020.1859566.
  7. Chatzittofis, A., Karanikola, M., Michailidou, K. ve Constantinidou, A. (2021). Impact of the COVID-19 Pandemic on the Mental Health of Healthcare Workers. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(4), 1435. doi: 10.3390/ijerph18041435
  8. Chen, J., Liu, X., Wang, D., Jin, Y., He, M., Ma, Y. ve Hou, X. (2021). Risk factors for depression and anxiety in healthcare workers deployed during the COVID-19 outbreak in China. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 56, 47–55. doi: 10.1007/s00127-020-01954-1
  9. Cheung, Y. T., Chau, P. H. ve Yip, P. S. (2008). A revisit on older adults suicides and Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) epidemic in Hong Kong. International Journal of Geriatric Psychiatry, 23(12), 1231–1238. doi: 10.1002/gps.2056.
  10. Clopper, C. J. ve Pearson, E. S. (1934). The use of confidence or fiducial limits illustrated in the case of the binomial. Biometrika, 26(4), 404–413.
  11. Di Tella, M., Romeo, A., Benfante, A. ve Castelli, L. (2020). Mental health of healthcare workers during the COVID-19 pandemic in Italy. Journal of Evolution in Clinical Practice, 26(6), 1583–1587. doi: 10.1111/jep.13444.
  12. Duran, S. ve Erkin, Ö. (2021). Psychologic distress and sleep quality among adults in Turkey during the COVID-19 pandemic. Progress in Neuro-Psychopharmacology & Biological Psychiatry, 107, 110254. doi: 10.1016/j.pnpbp.2021.110254.
  13. ECDC (2020). European Centre for Disease Prevention and Control COVID-19 guidelines. (02.09.2020 tarihinde https//www.ecdc.europa.eu/en/COVID-19-pandemic adresinden alınmıştır).
  14. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A. ve Lang, A.G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160. doi: 10.3758/BRM.41.4.1149
  15. Fiorillo, A. ve Gorwood, P. (2020). The consequences of the COVID-19 pandemic on mental health and implications for clinical practice. European Psychiatry, 63(1), e32, 1–2 https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2020.35
  16. Garlow, S. J., Rosenberg, J., Moore, J. D., Haas, A. P., Koestner, B., Hendin, H., Nemeroff, C. B. (2008). Depression, desperation, and suicidal ideation in college students: Results from the American Foundation for Suicide Prevention College screening project at Emory University. Depression and Anxiety, 25(6), 482–488. doi: 10.1002/da.20321
  17. Gunnell, D., Appleby, L., Arensman, E., Hawton, K., John, A., Kapur, N., … ve Pirkis, J. (2020). Suicide risk and prevention during the COVID-19 pandemic. The Lancet Psychiatry, 7(6), 468–471. doi:10.1016/s2215-0366(20)30171-1
  18. Hacimusalar, Y., Kahve, A. C., Yasar, A. B. ve Aydin, M. S. (2020). Anxiety and hopelessness levels in COVID-19 pandemic: A comparative study of healthcare professionals and other community sample in Turkey. Journal of Psychiatric Research, 129, 181–188. doi: 10.1016/j.jpsychires.2020.07.024.
  19. Hatfield, E., Cacioppo, J. T. ve Rapson, R. L. (1993). Emotional contagion. Current Directions in Psychological Science, 2(3), 96–99. doi:10.1111/1467-8721.ep10770953.
  20. Hendin, H., Maltsberger J. T., Haas, A. P., Szanto, K. ve Rabinowicz, H. (2004). Desperation and Other Affective States in Suicidal Patients. Suicide & Life-Threatening Behavior, 34(4), 386–394. doi: 10.1521/suli.34.4.386.53734
  21. Hiçdurmaz, D. ve Üzar-Özçetin, Y. S. (2020). COVID-19 Pandemisinde Ön Safta Çalışan Hemşirelerin Ruhsal Sağlığının Korunması ve Ruhsal Travmanın Önlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 7(Özel Sayı), 1–7.
  22. Holmes, B. J. (2008). Communicating about emerging infectious disease: The importance of research. Health, Risk & Society, 10(4), 349–360.
  23. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü (2021). Koronavirus Pandemisinde Online Ruhsal Destek (11.3.2021 tarihinde https://istanbulism.saglik.gov.tr/TR,180686/korona-virus-pandemisinde-online- ruhsal-destek.html adresinden alınmıştır).
  24. Johnson, S. U., Ulvenes, P. G., Øktedalen, T. ve Hoffart, A. (2019). Psychometric properties of the general anxiety disorder 7-item (GAD-7) scale in a heterogeneous psychiatric sample. Frontiers in Psychology, 10, 1713.
  25. Kaniasty, K. (2019). Social support, interpersonal, and community dynamics following disasters caused by natural hazards. Current Opinion in Psychology, 32, 105–109. doi: 10.1016/j.copsyc.2019.07.026.
  26. Kang, L., Li, Y., Hu, S., Chen, M., Yang, C., Yang, B. X.,. ve Liu, Z. (2020) The mental health of medical workers in Wuhan, China dealing with the 2019 novel coronavirus. The Lancet Psychiatry, 7(3), e14. doi: 10.1016/S2215-0366(20)30047-X
  27. Khan, S. ve Huremović, D. (2019). Psychology of the pandemics. D. Huremović (Ed.), Psychiatry of Pandemics: A Mental Health Response to Infection Outbreak içinde (37-44). Switzerland: Springer.
  28. Klomek, A. B. (2020). Suicide prevention during the COVID-19 outbreak. The Lancet Psychiatry, 7(5), 390. doi: 10.1016/S2215-0366(20)30142-5
  29. Koçak, O., Koçak, Ö. E. ve Younis, M. Z. (2021). The psychological consequences of COVID-19 fear and the moderator effects of individuals’ underlying illness and witnessing infected friends and family. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(4), 1836.
  30. Konkan, R., Şenormanci, Ö., Güçlü, O., Aydin, E. ve Sungur, M. Z. (2013). Validity and reliability study for the Turkish adaptation of the generalized anxiety disorder-7 (GAD-7) scale. Nöropsikiyatri Arşivi, 50(1), 53–58. doi: 10.4274/npa.y6308
  31. Lai, J., Ma, S., Wang, Y., Cai, Z., Hu, J., Wei, N.,.ve Hu, S. (2020). Factors associated with mental health outcomes among health care workers exposed to coronavirus disease 2019. JAMA, 3(3), e203976. doi:10.1001/jamanetworkopen.2020.3976
  32. Lenzo, V., Quattropani, M. C., Sardella, A., Martino, G. ve Bonanno, G. A. (2021). Depression, anxiety, and stress among healthcare workers during the COVID-19 outbreak and relationships with expressive flexibility and context sensitivity. Frontiers in Psychology, 12, 623033. doi: 10.3389/fpsyg.2021.623033.
  33. Luceño-Moreno, L., Talavera-Velasco, B., García-Albuerne, Y. ve Martín-García, J. (2020). Symptoms of Posttraumatic Stress, Anxiety, Depression, Levels of Resilience and Burnout in Spanish Health Personnel during the COVID-19 Pandemic. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(15), 5514. doi: 10.3390/ijerph17155514
  34. MacDonald, P. L. ve Gardner, R. C. (2000). Type I error rate comparisons of post hoc procedures for I × J chi-square tables. Educational and Psychological Measurement, 60(5), 735–754. https://doi.org/10.1177/00131640021970871
  35. Maunder, R., Hunter, J., Vincent, L., Bennett, J., Peladeau, N., Leszcz, M.,. ve Mazzulli, T. (2003). The immediate psychological and occupational impact of the 2003 SARS outbreak in a teaching hospital. CMAJ, 168(10), 1245–1251.
  36. O’Brien, R. M. (2007). A caution regarding rules of thumb for variance inflation factors. Quality & Quantity, 41(5), 673–690. doi:10.1007/s11135-006-9018-6
  37. Özdin, S. ve Bayrak Özdin, Ş. (2020). Levels and predictors of anxiety, depression and health anxiety during COVID-19 pandemic in Turkish society: The importance of gender. International Journal of Social Psychiatry, 66(5), 504–511.
  38. Robinson, A., Cook, R. D. ve Weisberg, S. (1984). Residuals and influence in regression. Journal of the Royal Statistical Society, 147(1), 108.
  39. Roesch, E., Amin, A., Gupta, J. ve Garcia-Moreno, C. (2020). Violence against women during COVID-19 pandemic restrictions. BMJ, 369, m1712. doi:10.1136/bmj.m1712
  40. Park, M., Thwaites, R. S. ve Openshaw, P. J. M. (2020). COVID-19: Lessons from SARS and MERS. European Journal of Immunology, 50(3), 308–311. doi:10.1002/eji.202070035
  41. Power, K. (2020). The COVID-19 pandemic has increased the care burden of women and families. Sustainability: Science, Practice and Policy, 16(1), 67–73.
  42. Spitzer, R. L., Kroenke, K., Williams, J. B. W. ve Löwe, B. (2006). A brief measure for assessing generalized anxiety disorder: The GAD-7. Archives of International Medicine, 166(10), 1092–1097. doi: 10.1001/archinte.166.10.1092
  43. Şahin, M. K., Aker, S., Şahin, G. ve Karabekiroğlu, A. (2020). Prevalence of depression, anxiety, distress and insomnia and related factors in healthcare workers during COVID-19 pandemic in Turkey. Journal of Community Health, 45(6), 1168–1177. https://doi.org/10.1007/s10900-020-00921-w
  44. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2012). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson.
  45. Tam, C. W. C., Pang, E. P. F., Lam, L. C. W. ve Chiu, H. F. K. (2004). Severe acute respiratory syndrome (SARS) in Hongkong in 2003: Stress and psychological impact among frontline healthcare workers. Psychological Medicine, 34(7), 1197–1204. doi: 10.1017/s0033291704002247
  46. Vaughan, E. ve Tinker, T. (2009). Effective health risk communication about pandemic influenza for vulnerable populations. American Journal of Public Health, 99(2), 324–332. doi:10.2105/AJPH.2009.162537
  47. Wang, C., Pan, R., Wan, X., Tan, Y., Xu, L., Ho, C. S. ve Ho, R. C. (2020). Immediate psychological responses and associated factors during the initial stage of the 2019 coronavirus disease (COVID-19) epidemic among the general population in China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(5), 1729.
  48. Wheeler, L. (2005). Toward a theory of behavioral. Psychological Review, 73(2), 179–192. doi:10.1037/h0023023.
  49. Wilson, W., Raj, J. P., Rao, S., Ghiya, M., Nedungalaparambil, N. M., Mundra, H. ve Mathew, R. (2020). Prevalence and predictors of stress, anxiety, and depression among healthcare workers managing COVID-19 pandemic in India: A nationwide observational study. Indian Journal of Psychological Medicine, 42(4), 353–358. https://doi.org/10.1177/0253717620933992
  50. World Health Organization - WHO (2020). Timeline: WHO’s COVID-19 response. (11.3.2021 tarihinde https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/interactive-timeline#! adresinden alınmıştır.)
  51. Xiong, J., Lipsitz, O., Nasri, F., Lui, L. M. W., Gill, H., Phan, L., … ve McIntyre, R. S. (2020). Impact of COVID-19 pandemic on mental health in the general population: A systematic review. Journal of Affective Disorders, 277, 55–64. doi: 10.1016/j.jad.2020.08.001.
  52. Yalçıntaş, A. ve Marakoğlu, K. (2020). Pandemide Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarının Ruh Sağlığı ve Desteği. Klinik Tıp Aile Hekimliği, 12(2), 54–57.
  53. Yıldırım, M. ve Arslan, G. (2020). Exploring the associations between resilience, dispositional hope, subjective well-being, and psychological health among adults during early stage of COVID-19. Current Psychology, 41(8), 5712-5722. doi: 10.1007/s12144-020-01177-2.
  54. Yıldırım, M., Geçer, E. ve Akgül, Ö. (2021). The impacts of vulnerability, perceived risk, and fear on preventive behaviours against COVID-19. Psychology, Health & Medicine, 26(1), 35–43. doi: 10.1080/13548506.2020.1776891
  55. Yıldırım, M. ve Güler, A. (2020). COVID-19 severity, self-efficacy, knowledge, preventive behaviors, and mental health in Turkey. Death Studies, 16, 1–8. doi: 10.1080/07481187.2020.1793434.
  56. Zhang, H., Shi, Y., Jing, P., Zhan, P., Fang, Y., Wang, F. (2020). Posttraumatic stress disorder symptoms in healthcare workers after the peak of the COVID-19 outbreak: A survey of a large tertiary care hospital in Wuhan. Psychiatry Research, 294, 113541. doi: 10.1016/j.psychres.2020.113541.
  57. Zhu, J., Sun, L., Zhang, L., Wang, H., Fan, A., Yang, B.,. ve Xiao, S. (2020). Prevalence and influencing factors of anxiety and depression symptoms in the first-line medical staff fighting against COVID-19 in Gansu. Frontiers in psychiatry, 11, 386.
  58. Badahdah, A., Khamis, F., Al Mahyijari, N., Al Balushi, M., Al Hatmi, H., Al Salmi, I.,. ve Al Noomani, J. (2020). The mental health of health care workers in Oman during the COVID-19 pandemic. International Journal of Social Psychiatry, 8, 20764020939596. doi: 10.1177/0020764020939596.
  59. Chen, J., Liu, X., Wang, D., Jin, Y., He, M., Ma, Y. ve Hou, X. (2021). Risk factors for depression and anxiety in healthcare workers deployed during the COVID-19 outbreak in China. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 56, 47–55. doi: 10.1007/s00127-020-01954-1
  60. Kang, L., Li, Y., Hu, S., Chen, M., Yang, C., Yang, B. X.,. ve Liu, Z. (2020) The mental health of medical workers in Wuhan, China dealing with the 2019 novel coronavirus. The Lancet Psychiatry, 7(3), e14. doi: 10.1016/S2215-0366(20)30047-X
  61. Lai, J., Ma, S., Wang, Y., Cai, Z., Hu, J., Wei, N.,.ve Hu, S. (2020). Factors associated with mental health outcomes among health care workers exposed to coronavirus disease 2019. JAMA, 3(3), e203976. doi:10.1001/jamanetworkopen.2020.3976
  62. Maunder, R., Hunter, J., Vincent, L., Bennett, J., Peladeau, N., Leszcz, M.,. ve Mazzulli, T. (2003). The immediate psychological and occupational impact of the 2003 SARS outbreak in a teaching hospital. CMAJ, 168(10), 1245–1251.
  63. Zhu, J., Sun, L., Zhang, L., Wang, H., Fan, A., Yang, B.,. ve Xiao, S. (2020). Prevalence and influencing factors of anxiety and depression symptoms in the first-line medical staff fighting against COVID-19 in Gansu. Frontiers in psychiatry, 11, 386.