KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 2

Tüketici Davranışı ve Satın Alma Niyetinin Dönüşümünde Yapay Zekânın Rolü: Sistematik Bir Bibliyometrik İnceleme

Uncovering the Role of Artificial Intelligence in Transforming Consumer Behavior and Purchase Intention: A Systematic Bibliometric Review

Şeyda Ok(OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1157-1701
Sayfa
513–533
Yayın Tarihi
2026-10-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, 2018 sonrasında akademik ilginin belirgin biçimde arttığını ve bunun dijital pazarlamada yapay zekâ kullanımının yaygınlaşmasıyla ilişkili olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dijital teknolojiler, çağdaş iş ekosistemlerinin temel unsurlarından biri hâline gelmiş ve dijital dönüşüm süreci modern pazarlama stratejilerini önemli ölçüde yeniden şekillendirmiştir. fieldsalma kararlarını verme süreçlerini etkileyen başlıca teknolojik itici güçlerden biri olarak öne çıkmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:YZ tabanlı uygulamaların tüketici–marka etkileşimlerinde artan rolü, bu teknolojilerin tüketici davranışı ve satın alma niyeti üzerindeki etkilerinin akademik açıdan incelenmesini gerekli kılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, 2018 sonrasında akademik ilginin belirgin biçimde arttığını ve bunun dijital pazarlamada yapay zekâ kullanımının yaygınlaşmasıyla ilişkili olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2018 Verileri
⚙️Değişkenler:Dijital dönüşüm · Yapay zekâ · Tüketici davranışı

Özet

Dijital teknolojiler, çağdaş iş ekosistemlerinin temel unsurlarından biri hâline gelmiş ve dijital dönüşüm süreci modern pazarlama stratejilerini önemli ölçüde yeniden şekillendirmiştir. fieldsalma kararlarını verme süreçlerini etkileyen başlıca teknolojik itici güçlerden biri olarak öne çıkmaktadır. YZ tabanlı uygulamaların tüketici–marka etkileşimlerinde artan rolü, bu teknolojilerin tüketici davranışı ve satın alma niyeti üzerindeki etkilerinin akademik açıdan incelenmesini gerekli kılmıştır. Bu çalışma, yapay zekâ, tüketici davranışı ve satın alma niyeti arasındaki ilişkiyi ele alan literatürün son 33 yıldaki gelişimini bibliyometrik analiz yoluyla incelemektedir. “Yapay zekâ”, “dijital dönüşüm”, “tüketici davranışı”, “pazarlama” ve “satın alma niyeti” anahtar kelimeleri kullanılarak Scopus ve Web of Science veri tabanlarından elde edilen çalışmalar analiz edilmiş ve 45 hakemli makale değerlendirmeye dâhil edilmiştir. Bulgular, 2018 sonrasında akademik ilginin belirgin biçimde arttığını ve bunun dijital pazarlamada yapay zekâ kullanımının yaygınlaşmasıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Genel olarak sonuçlar, yapay zekânın tüketici tutumları, etkileşim düzeyi ve satın alma niyeti üzerinde olumlu etkiler yarattığını ortaya koymakta ve yapay zekâ destekli pazarlamanın stratejik önemine dikkat çekmektedir.

Abstract

Digital technologies have become an essential component of contemporary business ecosystems, and digital transformation continues to reshape modern marketing strategies. In this environment, Artificial Intelligence (AI) has emerged as a key technological driver, significantly influencing how consumers search for information, evaluate alternatives, and make purchasing decisions. As AI-based applications increasingly mediate consumer–brand interactions, understanding their effects on consumer behavior and purchase intention has become an important research topic. This study conducts a bibliometric analysis to examine the evolution of academic research on AI, consumer behavior, and purchase intention over the past 33 years. Using the keywords “Artificial intelligence,” “digital transformation,” “consumer behavior,” “marketing,” and “purchase intention,” data were collected from the Scopus and Web of Science databases, resulting in a final sample of 45 peer-reviewed articles. The analysis focuses on publication trends, country contributions, and leading journals in the field. The findings reveal a clear increase in research interest after 2018, reflecting the growing use of AI in digital marketing. Overall, the results indicate that AI positively influences consumer attitudes, engagement, and purchase intention, highlighting its strategic importance and future research potential in AI-enabled marketing.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ok, Ş. (2026). Tüketici Davranışı ve Satın Alma Niyetinin Dönüşümünde Yapay Zekânın Rolü: Sistematik Bir Bibliyometrik İnceleme. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 2, 513–533. https://doi.org/10.20979/ueyd.1865878

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Ameen, N., Hosany, S., and Paul, J. (2022). The personalisation-privacy paradox: Consumer interaction with smart technologies and shopping mall loyalty. Computers in Human Behavior, 126, 106976.
  2. An, G. K., and Ngo, T. T. A. (2025). AI-powered personalized advertising and purchase intention in Vietnam’s digital landscape: The role of trust, relevance, and usefulness. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 11(3), 100580.
  3. Davenport, T., Guha, A., and Grewal, D. (2020). How artificial intelligence will change the future of marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 48(1), 24-42.
  4. Duivenvoorde, B. (2025). Generative AI and the future of marketing: A consumer protection perspective. Computer Law & Security Review, 57, 106141.
  5. Dwivedi, Y. K., Hughes, L., Baabdullah, A. M., Ribeiro-Navarrete, S., Giannakis, M., Al-Debei, M. M., and Wamba, S. F. (2022). Metaverse beyond the hype: Multidisciplinary perspectives on emerging challenges, opportunities, and agenda for research, practice and policy. International Journal of Information Management, 66, 102542.
  6. Haenlein, M., Kaplan, A., Tan, C. W., and Zhang, P. (2019). Artificial intelligence (AI) and management analytics. Journal of Management Analytics, 6(4), 341–343.
  7. Huang, M. H., and Rust, R. T. (2021). A strategic framework for artificial intelligence in marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 49(1), 30–50.
  8. Huang, M. H., and Rust, R. T. (2024). The caring machine: Feeling AI for customer care. Journal of Marketing, 88(5), 1-23.
  9. Jayapal, J. (2025). Unveiling the impact of AI-driven personalization on customer loyalty in online shopping: The moderating effects of privacy concerns. Journal of Promotion Management, 31(5), 865-894.
  10. Kim, H. K., and Kim, W. K. (2017). An exploratory study for artificial intelligence shopping information service. The Journal of Distribution Science, 15(4), 69-80.
  11. Kim, T. W., Usman, U., Garvey, A., and Duhachek, A. (2023). Artificial intelligence in marketing and consumer behavior research. Foundations and Trends in Marketing, 18(1), 1-93.
  12. Kunz, W. H., and Wirtz, J. (2024). Corporate digital responsibility (CDR) in the age of AI: Implications for interactive marketing. Journal of Research in Interactive Marketing, 18(1), 31-37.
  13. Lee, J. Y., and Choi, B. S. (2016). Suggestions for nurturing ecosystem to spur artificial intelligence industry. Electronics and Telecommunications Trends, 31(2), 51–62.
  14. Maharjan, S. (2024). Artificial intelligence in online shopping: Impact on consumer behaviour. [Bachelor’s thesis, LAB University of Applied Sciences].
  15. Mariani, M. M., Perez-Vega, R., and Wirtz, J. (2022). AI in marketing, consumer research and psychology: A systematic literature review and research agenda. Psychology and Marketing, 39(4), 755-776.
  16. Pantano, E., Rese, A., and Baier, D. (2017). Enhancing the online decision-making process by using augmented reality: A two country comparison of youth markets. Journal of Retailing and Consumer Services, 38, 81-95.
  17. Qian, M., and Xu, Z. (2019). A study of dynamic recognition of consumer brand decision-making preference based on machine learning method. Nankai Business Review, 22(1), 66-76.
  18. Reinartz, W., Wiegand, N., and Imschloss, M. (2019). The impact of digital transformation on the retailing value chain. International Journal of Research in Marketing, 36(3), 350–366.
  19. Shi, W., Li, L., Zhang, Z., Li, M., and Li, J. (2025). Research on driving factors of consumer purchase intention of artificial intelligence creative products based on user behavior. Scientific Reports, 15(1), 17400.
  20. Shin, D. D., and Park, Y. J. (2019). Role of fairness, accountability, and transparency in algorithmic affordance. Computers in Human Behavior, 98, 277-284.
  21. Sohn, K., and Kwon, O. (2020). Technology acceptance theories and factors influencing artificial intelligence-based intelligent products. Telematics and Informatics, 47, 101324.
  22. Toorajipour, R., Sohrabpour, V., Nazarpour, A., Oghazi, P. A., and Fischl, M. (2021). Artificial intelligence in supply chain management: A systematic literature review. Journal of Business Research, 122, 502-517.
  23. Wen, J., and Li, X. (2025). AI digital human responsiveness and consumer purchase intention: The mediating role of trust. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 20(3), 246.
  24. Yin, J., and Qiu, X. (2021). AI technology and online purchase intention: Structural equation model based on perceived value. Sustainability, 13(10), 5671.
  25. Yoo, W. S., Lee, Y., and Park, J. (2010). The role of interactivity in e-tailing: Creating value and increasing satisfaction. Journal of Retailing and Consumer Services, 17(2), 89-96.