Dergiler / TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni / 2009 / Cilt: 8 - Sayı: 6

N-nitrozo bileşikleri ve halk sağlığına etkileri

N-nitroso compounds and their effects on public health

Sayfa
521–526
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Gıdalarda ve vücutta, N-nitrozo bileşiklerinin oluşumunu önleme özelliği bilinen askorbik asit (C vitamini) ve alfa-tokoferol (E vitamini) gibi antioksidanların katkı maddesi olarak uygun miktarlarda gıdalara eklenmesi veya antioksidan özelliğe sahip bileşiklerin diyetlerde yeterli miktarda alınması konusunda üreticiler ve tüketiciler bilinçlendirilmelidir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:N-Nitrozo bileşikleri, kimya literatüründe 20. yy'ın başından itibaren bilinen, ancak 1956 yılından sonra insan sağlığı üzerine etkileri daha çok dikkat çeken ve araştırılan bileşiklerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Deney hayvanları üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda toksik, teratojenik, mutajenik ve kanserojenik etkilerinin olduğu belirtilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Gıdalarda ve vücutta, N-nitrozo bileşiklerinin oluşumunu önleme özelliği bilinen askorbik asit (C vitamini) ve alfa-tokoferol (E vitamini) gibi antioksidanların katkı maddesi olarak uygun miktarlarda gıdalara eklenmesi veya antioksidan özelliğe sahip bileşiklerin diyetlerde yeterli miktarda alınması konusunda üreticiler ve tüketiciler bilinçlendirilmelidir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

N-Nitrozo bileşikleri, kimya literatüründe 20. yy'ın başından itibaren bilinen, ancak 1956 yılından sonra insan sağlığı üzerine etkileri daha çok dikkat çeken ve araştırılan bileşiklerdir. Deney hayvanları üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda toksik, teratojenik, mutajenik ve kanserojenik etkilerinin olduğu belirtilmiştir. İnsanların N-nitrozo bileşiklerine maruz kalması genellikle iki şekilde gerçekleşmektedir. Birincisi, bu bileşikler gıdalarda katkı maddesi ya da doğal olarak bulunan nitrat ve nitritin çeşitli biyolojik aşamalar sonucu metabolize olmasıyla vücutta endojen olarak meydana gelmektedir. İkincisi ise, mikrobiyal dayanıklılığın artırılması amacıyla et ürünleri, balık ve peynirlere ilave edilen nitrit tuzlarının gıdaların içeriğindeki aminlerle tepkimeye girmesi sonucunda alımı şeklinde olmaktadır. N-nitrozo bileşiklerinin oluşumunda; besinlerin pişirilme şekli, pişirme süresi ve uygulanan ısı da etkilidir. Özellikle kızartılarak pişirilen nitritle kürlenmiş etlerde, N-nitrozo bileşiklerinin daha fazla oluştuğu bilinmektedir. Epidemiyolojik çalışmalar, insanlarda görülen kanser olgularının başlıca sebebinin (%60) beslenmeye bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Beslenmeden kaynaklanan kanserlerin azaltılması için potansiyel kanserojen N-nitrozo bileşiklerinin gıdalardaki miktarlarının denetimi titizlikle yapılmalı ve gerekli sınırlamalar uygulanmalıdır. Benzer şekilde, gıdalara koruma amaçlı olarak ilave edilen veya doğal olarak içeriğinde yer aldıkları gıdalar ile vücuda alınan nitrat ve nitrit miktarlarının azaltılması için gerekli çalışılmalar yapılmalıdır. Gıdalarda ve vücutta, N-nitrozo bileşiklerinin oluşumunu önleme özelliği bilinen askorbik asit (C vitamini) ve alfa-tokoferol (E vitamini) gibi antioksidanların katkı maddesi olarak uygun miktarlarda gıdalara eklenmesi veya antioksidan özelliğe sahip bileşiklerin diyetlerde yeterli miktarda alınması konusunda üreticiler ve tüketiciler bilinçlendirilmelidir.

Abstract

N-Nitroso compounds were known in chemical literature since the beginning of the 20th century, but their effect on human health received much attention since 1956. Experiments on animals showed toxic, teratogenic, mutagenic and carcinogenic effects. Human beings are generally exposed to these compounds via two way. Firstly, these compounds can be formed in the body by metabolizing the nitrite and nitrate found naturally or as additive in the food. Secondly, nitrite added to increase the microbiological resistance of meat, fish and cheese, can react with amines found naturally in the food to form nitrosamines. The way the food is cooked is also important for the formation of N-nitroso compounds; applied heat and cooking time are also important. N-nitroso compounds are formed more, when the nitrite cured meats are fried. Based on epidemiological studies, major cause (60 %) for human cancer is ascribed to the diet. In order to reduce the diet related cancers, the amount of N-nitroso compounds in the food should be carefully controlled and reduced. Similarly, the amount of nitrite and nitrates in the food should also be reduced. Awareness of public and manufacturers should be rised about the use of antioxidants like ascorbic acid (vitamin C) and alfa-tocopherol (vitamin E) which are known to inhibit the formation of N-nitroso compounds in the food or body. It should also be recommended to add these antioxidants as additive or consume them in the diet.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇAKMAK, Ö., İŞLEYEN, A., USCA, A. (2009). N-nitrozo bileşikleri ve halk sağlığına etkileri. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, Cilt: 8 - Sayı: 6, 521–526. https://ajindex.com/articles/131504

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Koppang N. An outbreak of toxic liver injury in ruminants. Nord. Vet. Med. 1964; 16: 305-322
  2. Ender F, Favre G, Helgebostad A, Koppang N, Madsen R, Ceh L. Isolation and identification of a hepatotoxic factor in herring meal produced from sodium nitrite preserved herring. Naturwissenschaften. 1964; 51: 637-638
  3. Doll R, Peto R. The causes of cancer: quantitative estimates of avoidable risks of cancer in the United States today. J. Natl. Cancer Inst. 1981; 66: 1191-1308
  4. Magee PN, Barnes JM. The production of malignant primary hepatic tumours in the rat by feeding dimethylnitrosamine. Br. J. Cancer. 1956; 10: 114-122
  5. Lijinsky W. Chemistry and Biology of N-nitroso Compounds. Cambridge, UK. Cambridge Univ. Pres, 1992
  6. Preussmann R, Stewart BW, N-Nitroso carcinogens. Eds: Searle CE. In: Chemical Carcinogens. American Chemical Society Monograph. 1984; 182: 643-828
  7. Bogovski P, Bogovski S. Animal species in which N-nitroso compounds induce cancer. Int. J. Cancer. 1981; 27: 471-474
  8. Lijinsky W, Kovatch RM. Carcinogenesis by nitrosamines and azoxyalkanes by different routes of administration to rats. Biomed. Env. Sci. 1989; 2: 154-159
  9. Lijinsky W. Lifespan and cancer: the induction time of tumors in diverse animal species treated with nitrosodiethylamine. Carcinogenesis. 1993; 14: 2373-2375
  10. Takayama S, Thorgeirsson UP, Adamson RH. Chemical carcinogenesis studies in nonhuman primates Proc. Jpn. Acad. 2008; Ser. B 84: 176-188
  11. Mirvish SS, Haorah J, Zhou L, Clapper ML, Harrison KL, Povey AC. Total N-Nitroso Compounds and Their Precursors in Hot Dogs and in the Gastrointestinal Tract and Feces of Rats and Mice: Possible Etiologic Agents for Colon Cancer. J. Nutrition. 2002; 132(11S): 3526S-3529S
  12. Lijinsky W. In vivo testing for carcinogenicity. Eds: Grover PL, Cooper CS. In: Chemical Carcinogenesis and Mutagenesis. Berlin. Springer, 1990, p. 179-209
  13. Kleihues P, Hodgson RM, Veit C, Schweinsberg F, Wiessler M. DNA modification and repair in vivo: towards a biochemical basis of organ-specific carcinogenesis by methylating agents. Organ and Species Specificity in Chemical Carcinogenesis., New York. Plenum, 1983, p. 509-529
  14. Lijinsky W, Davis RL. Maternal consumption of cured meats and vitamins in relation to pediatric brain tumors. Cancer Epidemiol. Biomarkers Prev. 1996; 5: 599-605
  15. Keefer LK, Roller PP, N-Nitrosation by nitrite ion in neutral and basic medium. Science. 1973; 181: 1245-1247
  16. Walse SS, Mitch WA. Nit