KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / YASAMA DERGİSİ / 2025 / Sayı: 52

ROMA HUKUKU’NDA LITUS MARIS (DENİZ KIYISI) KAVRAMI VE LITUS MARIS’E İNŞA EDİLEN YAPILARA UYGULANAN HUKUKİ REJİM

THE CONCEPT OF LITUS MARIS IN ROMAN LAW AND THE LEGAL REGIME APPLIED TO BULDINGS BUILT ON LITUS MARIS

Tunay Yüce(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)0009-0006-7381-7259
Sayfa
215–260
Yayın Tarihi
2025-12-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak Roma hukuku, kıyıyı bireysel mülkiyetin dışında tutmuş; kamu yararı çerçevesinde ortak kullanımı güvence altına alırken, sınırlı ve geçici bireysel kullanımlara izin vermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Roma Hukuku’nda litus maris’in (deniz kıyısının) hukuki statüsünü, kamusal ve özel çıkarların kesişimindeki özgün yapısını ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Antik kaynaklarda kıyının hukuki niteliği konusunda yeknesak bir görüş bulunmamaktadır: bazı hukukçular litus maris’i res communes omnium olarak değerlendirirken, bazıları res publicae, kimi zaman da res nullius olarak sınıflandırmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak Roma hukuku, kıyıyı bireysel mülkiyetin dışında tutmuş; kamu yararı çerçevesinde ortak kullanımı güvence altına alırken, sınırlı ve geçici bireysel kullanımlara izin vermiştir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Roma hukuku · litus maris · res communes omnium

Özet

Bu çalışma, Roma Hukuku’nda litus maris’in (deniz kıyısının) hukuki statüsünü, kamusal ve özel çıkarların kesişimindeki özgün yapısını ele almaktadır. Antik kaynaklarda kıyının hukuki niteliği konusunda yeknesak bir görüş bulunmamaktadır: bazı hukukçular litus maris’i res communes omnium olarak değerlendirirken, bazıları res publicae, kimi zaman da res nullius olarak sınıflandırmıştır. Bu farklı nitelendirmeler pratik sonuçlar doğurmuş; özellikle kıyıdaki yapıların hukuki rejimi, balıkçılık faaliyetleri ve kamusal kullanım hakları bakımından belirleyici olmuştur. Çalışmada, superficies solo cedit ilkesinin kıyı üzerindeki yapılara uygulanabilirliği ve ortaya çıkan sui generis hukuki rejim incelenmiş; ayrıca praetor hukukunda geliştirilen interdictum ne quid in loco publico fiat, operis novi nuntiatio, cautio damni infecti ve actio iniuriarum gibi koruma yolları analiz edilmiştir. Sonuç olarak Roma hukuku, kıyıyı bireysel mülkiyetin dışında tutmuş; kamu yararı çerçevesinde ortak kullanımı güvence altına alırken, sınırlı ve geçici bireysel kullanımlara izin vermiştir. Bu yaklaşım, sadece Iustinianus derlemelerinde değil, modern kıyı hukuklarının temelinde de kendini göstermektedir.

Abstract

This study examines the legal regime of litus maris in Roman law, focusing on the dual dimension of public and private interests. Ancient sources reflect significant discrepancies in the classification of the seashore: while some jurists considered it res communes omnium, others categorized it as res publicae, and occasionally as res nullius. These divergent classifications had practical consequences, especially regarding constructions erected on the seashore, fishing activities, and access to maritime spaces. Special attention is paid to the interaction between the principle of superficies solo cedit and the sui generis legal status of seashore buildings. Furthermore, the study analyses praetorian remedies such as interdictum ne quid in loco publico fiat, operis novi nuntiatio, cautio damni infecti, and actio iniuriarum, which were designed to protect public use of the shore against private encroachment. The findings show that Roman law established a balanced model: the seashore remained under public domain, while individual uses were tolerated within the limits of public interest. This legal framework not only influenced the Justinianic codification but also constitutes the historical foundation of modern coastal law in Europe

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yüce, T. (2025). ROMA HUKUKU’NDA LITUS MARIS (DENİZ KIYISI) KAVRAMI VE LITUS MARIS’E İNŞA EDİLEN YAPILARA UYGULANAN HUKUKİ REJİM. YASAMA DERGİSİ, Sayı: 52, 215–260. https://ajindex.com/articles/1314688

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (52)

  1. Averani, Giuseppe, “Interpretationes juris, C. 1-2, Lugduni Batavorum: apud Petrum Vander Aa”, Bibliopolam et typographum ordinarium Academiae et Urbis, 1716.
  2. Biondi, Biondo, “La condizione giuridica del mare e del litus maris”, Studi in onore di Silvio Perozzi nel XL anno del suo insegnamento, Palermo, 1925.
  3. Bonfante, Pietro, Corso di Dritto Romano, La Proprieta, C. 2, Giuffre, Milano, 1966.
  4. Branca, Giuseppe, “Le Cose extra patrimonium humani iuris”, Triestini, C. 12, Bologna, 1941.
  5. Buckland, William Warwick, A Manual of Roman Private Law, Cambridge, 1953
  6. Chevalier, Charlotte, “Sulle res in patrimonio populi”, Teoria e Storia del Dritto Privato – Rivista Internazionale Online, 2022, S. 15.
  7. Costa, Emilio, Il mare e le sue rive nel diritto romano, in Rivista di diritto internazionale, C. 5, 1916.
  8. Costa, Emilio, Le acque nel diritto romano, Zanichelli, Bologna, 1919.
  9. Çelebican, Özcan Karadeniz, Roma Eşya Hukuku, Turhan Kitabevi, Ankara, 2015.
  10. Çelebican, Özcan Karadeniz, Roma’da Kamu Topraklarının Çeşitli Kullanım Biçimleri, Prof. Dr. Yaşar Karayalçın’a 65. Yaş Armağanı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara 1988.
  11. Çetinkaya, Satuk Buğra, Bir Devlet Tipi olarak Partimonyal ve Neopatrimonyal Devlet Kavramlarının İmkanı, Global Journal of Economics and Business Studies, C. 11, S. 21, ISSN: 2147-415X http://dergipark.org.tr/gumusglebs, Erişim Tarihi: 10.09.2025.
  12. Dell’Oro, Aldo “Le res commune omnium dell’elenco di Marciano e il problema del loro fundamento giuridico”, Studi Urbinati, 2021, S. 15.
  13. Di Marzo, Salvatore, Roma Hukuku çeviren: Dr. Ziya Umur, İsmail Akgün Matbaası, İstanbul, 1957.
  14. Etelvina, Maria, “The Influence of Litus Maris on Spanish Coastal Legislation”, Ius Romanum, 2021, C. 2.
  15. Franciosi, Gennaro, Res nullius e occupatio, Atti dell’accademia di Scienze morili e politiche della Societa Nazionale di Scienze, Lettere e Arti in Napoli, Napoli, 1964.
  16. Fiorentini, Mario, Fiumi e mari nell’esperienza giuridica romana, Giuffre, Milano, 2003
  17. Garcia, Ana Zaera, La Superficies en Derecho Romano, Coleccion Monografias de Derecho Romano y Cultura Clasica, Madrid, 2017.
  18. Garcia, Ana Zaera, Algunas consideraciones en torno a las construcciones en el litus maris”, GLOSSAE: European Journal of Legal History, C. 14, 2017.
  19. Grosso, Giuseppe, “Corso di diritto romano. Le cose, con una nota di lettura di Filippo Gallo”, Rivista di diritto romano, C. 1, ISSN-e 1720-3694 Torino, 2001.
  20. Günal, A. Nadi, “Roma Hukuku’nda Kazandırıcı Zamanaşımı ile Mülkiyetin İktisabının Yeri ve Önemi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 47, S. 1, Ankara, 1998.
  21. Günal, A. Nadi Roma Hukuku’nda Üst Hakkı (Superficies), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1998, C. 47, S. 1.
  22. Güneş Peschke, Seldağ, Roma Hukukundan Günümüze Kişilik Haklarının Korunması (Iniuria), Yetkin Yayınları, Ankara, 2014.
  23. Kaya, Mehmet Ali, “Roma İmparatoru Septimus Severus Döneminde Anadolu”, Tarih Araştırmaları Dergisi, C. 25, S. 39, 2006.
  24. Küçük, Eşref, Roma Hukuku Davalar Sisteminde Actio Popularis, Adalet Yayınevi, Ankara, 2013.
  25. Manenti, Carlo, “Concetto della communio relativamente alle cose private, alle pubbliche ed alle communes omnium”, Filangieri II: Revista giuridica dottrinale e pratica, 1984, C. 19.
  26. Maroi, Fulvio, Sulla condizione giuridica del mare e delle sue rive in diritto romano, in RISG., 1920, C. 62.
  27. Montrerreal, Ana Aleman, La Problematica del Litus Maris en Derecho Romano y su Pervivencia, AFDUC, 2013, C. 17.
  28. Pampaloni, Maurizio, “Sulla condizione giuridica delle rive del mare nel Diritto Romano e odierno”, Bullettino dell’Istituto di Diritto Romano (BIDR), 1891, C. 4.
  29. Riccobono, Salvatore, Interdictum – Actio, Festschrift Paul Koschaker, Cilt II, Weimar, 1939.
  30. Robbe, Ubaldo, La differenza sostanziale fra res nullius e res nullius in bonis e la distinzione delle res pseudo marcianea che non ha ne capo ne coda, Pubblicazioni dell’Istituto di Scienze guiridiche, economiche, politiche e sociali della Universita di Messina, Milano, 1979.
  31. Sary, Pal, “Water law rules in Ancient Rome”, Journal of Agricultural and Environmental Law, 2019, C. 26.
  32. Scialoja, Vittorio, Teoria Della Proprieta nel Diritto Romano, I, Roma 1928.
  33. Scherillo, Gaetano, Lezioni di diritto romano, Le Cose, parte prima Concetto di cose, Cose extra patrimonium, Giuffre, Milano, 1945.
  34. Sini, Francesco, “Persone e Cose, res communes omnium: Prospettive sistematiche tra diritto romano e tradizione romanistica”, Diritto@Storia, 2001, S. 7.
  35. Spanu, Claudio, «Mare, et per hoc litora maris» (I. 2.1.1) Gestione e tutela del litorale marittimo nel diritto, Sassari, 2012.
  36. Spanu, Claudio, “L’actio Iniuriarium e le Concessioni di Pesca nel Diritto Romano”, Rivista di Diritto Romano, Yıl: 2019, C. 3, S. 1.
  37. Tahiroğlu, Bülent, Roma Hukuku’nda Iniuria, Kutulmuş Matbaası, İstanbul, 1969.
  38. Talamanca, Mario, Istituzioni di Diritto Romano, Giuffre, Milano, 1990.
  39. Watson, Alan, The Law of Property in the Later Roman Republic, Oxford at Clarendon Press, Oxford, 1968.
  40. Windscheid, Bernhard, Diritto delle Pandette, C. 2, Unione Tipografico-Editrice Torinese, Torino, 1925.
  41. Yüce, Tunay, Roma Hukuku’nda Superficies (Üst Hakkı), Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022.
  42. Zoz, Maria Gabriella, Riflessioni in Tema di Res Publicae, Giappichelli, Torino, 1999.
  43. ANTİK KAYNAKLAR (Yararlanılan latince kaynaklar)
  44. Cicero Topica (https://www.thelatinlibrary.com/cicero/topica.shtml)
  45. Corpus Iuris Civilis
  46. Digesta (https://www.thelatinlibrary.com/justinian.html)
  47. Iustinianus Institutiones (https://www.thelatinlibrary.com/justinian.html)
  48. Gaius Institutiones (https://droitromain.univ-grenoble-alpes.fr/Responsa/Gaius.html)
  49. YARDIMCI KAYNAKLAR
  50. Alfred Ernout-Alfred Meillet, Dictionnaire etymologique de la lingue latine: Histoire ded mots., Librairie C. Klincksieck, Paris, 2001.
  51. Calasso, Francesco – Talamanca, Mario - Santoro Passarelli – Francesco - Falzea, Angelo, Enciclopedia del Diritto, C. 12, Giuffre, 1964.
  52. Lewis, Charlton - Short, Thomas, Charles, A Latin Dictionary, Oxford University Press, Oxford, 1879. Umur, Ziya, Roma Hukuku Lügatı, İstanbul, 1975.