Dergiler / YASAMA DERGİSİ / 2026 / Sayı: 53

MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUKTA KRİPTO PARA VE DİJİTAL VARLIKLAR

CRYPTOCURRENCIES AND DIGITAL ASSETS IN PRIVATE INTERNATIONAL LAW

Dilşat Duman(KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)0009-0006-9452-5968
Varol Karaaslan(KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)0000-0002-9139-5786
Sayfa
207–233
Yayın Tarihi
2026-06-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak uyuşmazlık konusu kripto ve dijital varlıklar olan uyuşmazlıklarda, günümüz milletlerarası özel hukuk kurallarının yeniden yorumlanması gerekliliğini gözler önüne sermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Son yıllarda dijitalleşen dünyanın sonuçlarından biri de kripto paralar ve dijital varlıklar olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kripto varlıkların, bu kapsamda sui generis dijital malvarlığı değeri olarak kabul edilebilmesi söz konusu olabilir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak uyuşmazlık konusu kripto ve dijital varlıklar olan uyuşmazlıklarda, günümüz milletlerarası özel hukuk kurallarının yeniden yorumlanması gerekliliğini gözler önüne sermiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:kirpto para · dijital varlıklar · milletlerarası özel hukuk

Özet

Son yıllarda dijitalleşen dünyanın sonuçlarından biri de kripto paralar ve dijital varlıklar olmuştur. Kripto para ve dijital varlıklar bazı hukuki soruları da beraberinde getirmiştir. Bu soruların kaynaklarından biri de milletlerarası özel hukuktur. Geleneksel biçimde kripto varlıkların eşya, alacak ya da para kategorilerine girememesi, hukuki nitelendirme ve mülkiyet sorunlarını doğurabilmektedir. Kripto varlıkların, bu kapsamda sui generis dijital malvarlığı değeri olarak kabul edilebilmesi söz konusu olabilir. Uygulanacak hukuk bakımından, MÖHUK m. 24’te düzenlenen taraf iradesi esas alınmaktadır. Ayrıca anonim ya da takma adla yapılan işlemlerde karakteristik edim borçlusunun tespiti genelde mümkün olmadığından, hâkimin lex fori ilkesini uyguladığı görülebilmektedir. Yine benzer bir durum, kripto varlıkların fiziksel olarak bir yerle bağlantılı olmaması, lex rei sitae bağlama noktasının uygulanabilirliğini sorgulatabilmektedir. Sonuç olarak uyuşmazlık konusu kripto ve dijital varlıklar olan uyuşmazlıklarda, günümüz milletlerarası özel hukuk kurallarının yeniden yorumlanması gerekliliğini gözler önüne sermiştir. Milletlerarası özel hukuk kurallarının günümüz teknolojisinin meydana getirdiği dijital paradigmaya uyumlu, dengeli, uluslararası düzeyde koordineli şekilde güncellenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmamızda kripto paranın ve dijital varlıkların tanımı ve özellikleri ile milletlerarası özel hukukta kripto para ve dijital varlıklarla ilgili tartışmalar ana başlıkları altında, kripto para ve dijital varlıkların hukuki statüsünü, uygulanacak hukuk ve yetki meseleleri doktrinsel analiz ve karşılaştırmalı hukuktan faydalanılarak, akademik bir bakış açısıyla, analitik bir yaklaşım çerçevesinde incelemek amaçlanmaktadır.

Abstract

One of the consequences of the digitalization of the world in recent years has been the emergence of cryptocurrencies and digital assets. Cryptocurrencies and digital assets have also given rise to certain legal questions. One of the sources of these questions lies in Private International Law. In traditional legal terms, the inability of crypto-assets to fall within the categories of property, claim, or money may give rise to issues of legal characterization and ownership. In this context, crypto-assets may be regarded as sui generis digital assets. In terms of the applicable law, the principle of party autonomy as regulated under Article 24 of the Turkish Private International Law (MÖHUK) is taken as the basis. Moreover, in transactions conducted anonymously or under a pseudonym, it is often not possible to identify the party owing the characteristic performance; therefore, courts tend to apply the lex fori principle. Similarly, since crypto-assets are not physically connected to any specific location, the applicability of the lex rei sitae connecting factor may be called into question. As a result, disputes concerning crypto and digital assets have revealed the necessity of reinterpreting contemporary rules of Private International Law. It is of great importance that the rules of Private International Law be updated in a manner that is compatible with the digital paradigm created by modern technology, balanced, and coordinated at the international level. In this study, under the main headings of 'The Definition and Characteristics of Cryptocurrencies and Digital Assets' and 'Discussions on Cryptocurrencies and Digital Assets in Private International Law,' the legal status of cryptocurrencies and digital assets, as well as issues concerning the applicable law and jurisdiction, are examined within an analytical framework, by employing a doctrinal analysis and a comparative law approach from an academic perspective.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Duman, D., Karaaslan, V. (2026). MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUKTA KRİPTO PARA VE DİJİTAL VARLIKLAR. YASAMA DERGİSİ, Sayı: 53, 207–233. https://ajindex.com/articles/1314678

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Ancel, Bertrand - Lequette, Yves, Les grands arrêts de la jurisprudence française de droit international privé, 4. Baskı, Paris, Dalloz, 2001.
  2. Avrupa Hukuk Enstitüsü Raporu, “Blokzinciri Teknolojisi, Akıllı Sözleşmeler ve Tüketicinin Korunması Hakkında ELI İlkeleri”, https://www.europeanlawinstitute.eu/fileadmin/user_upload/p_eli/Publications/Blokzinciri_Teknolojisi__Akilli _So__zles__meler_ve_Tu__keticinin_Korunmasi_Hakkinda_ELI_I__lkeleri_- _Avrupa_Hukuk_Enstitu__su___Raporu_-_Nesli_S__en_O__zc__elik_O__zer.pdf (Erişim Tarihi: 20.08.2025).
  3. Balıkçı, Eylül, “Dava ve Takip Konusu Olabilmesi Bakımından Kripto Paralar”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.16, S.2, 2021, s. 273 – 312.
  4. Bilgili, Fatih - Cengil, Muhammed Fatih, “Bitcoin Özelinde Kripto Paraların Eşya Niteliği Sorunu”, 5 Ağustos 2019, https://ssrn.com/abstract=3432713 (Erişim Tarihi: 11.08.2025).
  5. Bonomi, Andrea - Lehmann, Matthias- Lalani, Shaheeza, “Introduction: The Blockchain as a Challenge to Traditional Private International Law”, International and Comparative Business Law and Public Policy, V.4, 2023, p. 1-9.
  6. Budak, Ali Cem - Karaaslan, Varol, Medeni Usul Hukuku,8.Bası, İstanbul: Filiz Kitabevi, 2024.
  7. Coffee, John C. Jr., “Enhancing Investor Protection and the Regulation of Securities Markets”, Columbia Law and Economics Working Paper, Paper No. 348, 2009, https://scholarship.law.columbia.edu/faculty_scholarship/1576/ (Erişim Tarihi:05.08.2025).
  8. Çon, Ömer, “Kripto Varlıkların İcra ve İflâs Kanunlarında Görünümüne Dair İsviçre Örneği”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S.51, 2022, s. 229 – 258.
  9. Digital Asset Management Market (2024-2030), https://www.grandviewresearch.com/industry- analysis/digital-asset-management-market (Erişim Tarihi: 09.08.2025).
  10. Digital Currency Ownership Data, https://www.triple-a.io/cryptocurrency-ownership-data?utm_ (Erişim Tarihi: 07.08.2025).
  11. Elliott, Douglas J.- de Lima, Larissa, “Crypto-Assets: Their Future And Regulation” 2018, https://www.atlantafed.org/-/media/documents/news/conferences/2018/1018-financial-stability- implications-of-new-technology/papers/elliott_crypto-assets.pdf(Erişim Tarihi:12.07.2025).
  12. European Central Bank, “Virtual Currency Schemes”, October 2012, https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/virtualcurrencyschemes201210en.pdf?utm(Erişim Tarihi: 14.07.2025).
  13. European Parliament & Council of the European Union, “Jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in civil and commercial matters (recast)”, https://eurlex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do? uri=OJ:L:2012:351:0001:0032:en:PDF (Erişim Tarihi: 20.08.2025).
  14. European Union, “Markets in Crypto-assets”, Official Journal of the European Union, L150/40, https://eurlex.europa.eu/legalcontent/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX%3A32023R1114 (Erişim Tarihi:05.07.2025).
  15. Hayes, Adam, “Blockchain Facts What İs İt, How İt Works And How İt Can Be Used”, https://www.investopedia.com/terms/b/blockchain.asp, Erişim Tarihi: 16.08.2025.
  16. Hurst, Sophia, “Decrypting Conflict Of Laws” Butterworths Journal of International Banking and Financial Law, 2023, p.158-161.
  17. Judiciary of England and Wales. (2022, July). AA v Persons Unknown: Summary case note [2019 EWHC 3556 (Comm)], https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2022/07/AA-v-Persons-Unknown-summary-case- note-SB-amended-1.pdf(Erişim Tarihi:24.08.2025).
  18. Kayalı, Didem, “Uluslararası Özel Hukuk Perspektifinden Akıllı Sözleşmeler”, TBB Dergisi, S.162, 2022, s.252-284.
  19. Koyuncu, H., “Kriptoloji Tarihi”, Aselsan, S.81, 2023, s.4-7.
  20. MiCA Tüzüğü, 2023.
  21. Musielak/Voit, Zivilprozessordnung, 22. Bası, Münih 2025.
  22. Ömeroğlu, Ekin, “Kripto Varlık Alım Satım İşlemlerine Uygulanacak Hukuk Yazılım Aracılığıyla Belirlenebilir mi?” https://hukukbulteni.khas.edu.tr/ (Erişim Tarihi: 16.08.2025).
  23. Özdemir Gençer, “Kripto Paraların Eşya Niteliği”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.11, S.1, 2021, s.289 – 306.
  24. Özsöker, Gökberk, “Tüketici Sözleşmelerinde Usule İlişkin Haksız Şartlar”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.73, S.1, 2024, s.251-308.
  25. Parry, Rebecca - Şahin, Hakan, “Cryptoassets, expectation gaps and consumer protection: the case of Turkey”, ELSP Publishing. https://pdf.elspublishing.com/paper/journal/open/LETE/2025/let20240011.pdf#:~:text=match%20at%20L927%20 agreements%20,also%20arbitration%20is%20potentially%20very (Erişim Tarihi: 21.08.2025).
  26. Patzina/Windau, Münchener Kommentar zur ZPO, (Ed. Rauscher/Krüger), 7. Bası, Münih 2025.
  27. Sarı Özgün, Hilal, “Kripto Para Kavramına Farklı Bakışlar ve İncelemeler”, Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, C. 6, S.1, 2024, s.1-19.
  28. Sezgin, Gökmen, “Takibin ve Haczin Konusu Bakımından Kripto Paralar”, Adalet Yayınevi, Ankara 2023.
  29. Şafak, Emre - Arslan, Çağlar - Gözütok, Mesut - Köprülü, Tacettin, “Dağıtık Defter Teknolojileri ve Uygulama Alanları Üzerine Bir İnceleme”, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, Özel Sayı 29, 2021, s.36-45.
  30. UNIDROIT Principles on Digital Assets and Private Law 2(2), 2023.
  31. Uzar Schüller Gökçe, “Turkey: Current Regulations on Cryptocurrencies under Turkish Law” https://www.gvw.com/en/news/blog/detail/turkey-current-regulations-on-cryptocurrencies-under- turkishlaw#:~:text=of%20the%20regulation%20states%20that,The%20Regulation%20prohibits%20the%20followin g (Erişim Tarihi: 10.08.2025).
  32. Ünal, Gökhan- Uluyol, Çelebi, “Blok Zinciri Teknolojisi”, Bilişim Teknolojileri Dergisi, C.13, S. 2, 2020, s.167-175.
  33. Üzümcü, Rabia - Yıldırım, Yasin, “Kripto Paraların Hukuki Statüleri ve Sözleşmeler İçerisindeki Yerleri”, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, C.13, S.33, 2022, s.271-291.
  34. van der Linden, Tina.- Shirazi, Tina, “Markets in crypto‑assets regulation: Does it provide legal certainty and increase adoption of crypto‑assets?” Financial Innovation, V.9, I.22, 2023, p.1-30.
  35. Walker Michael D., “The New Uniform Digital Assets Law: Estate Planning And Administration In The Information Ages”, Real Property, Trust and Estate Law Journal, V.52, 2017, p.51-78.
  36. Wooding Von, “International Shoe v. Washington: Defining Modern Personal Jurisdiction”, https://blog.counselstack.com/international-shoe-v-washington-defining-modern-personal-jurisdiction/ (Erişim Tarihi: 24.08.2025).
  37. Wright, Aaron - De Filippi Primavera, “Decentralized Blockchain Technology And The Rise Of Lex Cryptographia”,2015, p.1-58 10 Mart 2015, https://ssrn.com/abstract=2580664 (Erişim Tarihi: 18.08.2025).
  38. Yağcı, Salim Serdar, “Milletlerarası Özel Hukukta Vasıflandırma”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.19, S.3, 2017, s.2633-2646.