KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2009 / Sayı: 51

Hacı Bektaş Veli ve ilk Osmanlılar: Aşıkpaşazade'ye eleştirel bir bakış

Rıza YILDIRIM
Sayfa
107–146
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makale, Âşıkpaşazâde'nin bu meseledeki pozisyonunun böylesi bir kritiğe tâbi tutmayı amaçlamakta ve bu çerçevede Âşıkpaşazâde'nin Hacı Bektaş'la ilgili verdiği bilgilerin tekrar gözden geçirilmesi gerektiğini savunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hacı Bektaş Velî'nin modern Türk tarihçiliğince kabul gören tarihsel hayatı herhalde en güzel 15. yüzyıl Osmanlı tarihçisi Âşıkpaşazâde'nin şu sözleri ile özetlenebilir: "şeyhlikten ve müritlikten fariğ... bir meczup, budala aziz idi." Âşıkpaşazâde'nin meşhur Tevâ-rih-i Âl-i Osman't Hacı Bektaş'tan bahseden mevcut en eski kaynak olmamakla beraber hiç şüphesiz Hacı Bektaş'a dair en fazla teferruat içeren kaynaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Belki de bu yüzden, modern tarihçilerin Hacı Bektaş algısı üzerinde beriki adına yazılmış Menâkıbnâme de dâhil olmak üzere diğer bütün kaynaklardan daha fazla etkin olmuştur. Âşıkpaşazâde'nin çizdiği Hacı Bektaş resminin hâlen modern çalışmaların esasını teşkil ettiğini söylemek mümkündür.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makale, Âşıkpaşazâde'nin bu meseledeki pozisyonunun böylesi bir kritiğe tâbi tutmayı amaçlamakta ve bu çerçevede Âşıkpaşazâde'nin Hacı Bektaş'la ilgili verdiği bilgilerin tekrar gözden geçirilmesi gerektiğini savunmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Hacı Bektaş Velî'nin modern Türk tarihçiliğince kabul gören tarihsel hayatı herhalde en güzel 15. yüzyıl Osmanlı tarihçisi Âşıkpaşazâde'nin şu sözleri ile özetlenebilir: "şeyhlikten ve müritlikten fariğ... bir meczup, budala aziz idi." Âşıkpaşazâde'nin meşhur Tevâ-rih-i Âl-i Osman't Hacı Bektaş'tan bahseden mevcut en eski kaynak olmamakla beraber hiç şüphesiz Hacı Bektaş'a dair en fazla teferruat içeren kaynaktır. Belki de bu yüzden, modern tarihçilerin Hacı Bektaş algısı üzerinde beriki adına yazılmış Menâkıbnâme de dâhil olmak üzere diğer bütün kaynaklardan daha fazla etkin olmuştur. Âşıkpaşazâde'nin çizdiği Hacı Bektaş resminin hâlen modern çalışmaların esasını teşkil ettiğini söylemek mümkündür. Hâlbuki dikkatli bir bakış Âşıkpaşazâde'nin bu meselede tarafsız olmadığını ortaya koyacaktır. Esasen tarihçinin eserinde bir bölümün sonuna koyduğu bu bahsin isteksizce yapılmış mecburî bir ekleme olduğu ve kendisini de yakından ilgilendirdiği anlaşılan birtakım iddialara cevap vermek amacıyla polemik üslubuyla yazıldığı açıkça görülmektedir. Aşıkpaşazâde'yi bu hususta kaynak olarak kullanırken onun kendi pozisyonu ve amaçlarını dikkate alarak yazdıklarının bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Bu makale, Âşıkpaşazâde'nin bu meseledeki pozisyonunun böylesi bir kritiğe tâbi tutmayı amaçlamakta ve bu çerçevede Âşıkpaşazâde'nin Hacı Bektaş'la ilgili verdiği bilgilerin tekrar gözden geçirilmesi gerektiğini savunmaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILDIRIM, R. (2009). Hacı Bektaş Veli ve ilk Osmanlılar: Aşıkpaşazade'ye eleştirel bir bakış. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı: 51, 107–146. https://ajindex.com/articles/131424

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. 'ÂLİ. (1332). Âşıkpaşazâde Tarihî. İstanbul. ANONİM, (tarihsiz). Menâkıb-ı Tacü'l-Arifin Şeyh Ebu'l-Vefa Tercümesi, Süleymaniye Kütüphanesi, Esat Efendi Yazmaları. ÂŞIK PAŞA. (2000). Garib-nâme, 4 cilt. haz. Kemal Yavuz. İstanbul: Türk Dil Kurumu Yayınları. ÂŞIKPAŞAZÂDE, Derviş Ahmed. (1949). Tevârih-i Âi-i Osman, haz. Nihal Atsız. İstanbul: Türkiye Yayınevi. ÂŞIKPAŞAZÂDE. (tarihsiz). Tevârih-i Âi-i Osman, el yazması. Berlin Stadt-bibliothek, Ms. Or. Oct. 2448. AZAMAT, Nihat. haz. (1992). Anonim Tevârih-i Âi-i Osman, F. Giese Neşrî. İstanbul:
  2. Edebiyat Fakültesi Basımevi. BIRGE, John K. (1937). The Bektashi Order of Dervishes. London-Hartford, Conn. EFLAKİ, Ahmet. (2001a). Ariflerin Menkıbeleri, cilt I. çeviren Tahsin Yazıcı. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  3. EFLAKİ, Ahmet. (2001b). Ariflerin Menkıbeleri, cilt II. çeviren Tahsin Yazıcı. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  4. ELVAN ÇELEBİ. (1995). Menâkıbu'l-Kudsiyye fî Menâsibi'l-Ünsiyye. haz. İsmail E. Erünsal ve Ahmet Yaşar Ocak. Ankara:
  5. Türk Tarih Kurumu. EYİCE, Semavi. (1991). "Âşık Paşa Camii". Diyanet İslâm Ansiklopedisi, cilt 4: 3-5.
  6. GİESE, Friedrich. ed. (1922). Die altosmanischen anonymen Chroniken. in Text und Übersetzung herausgegeben von Dr. Friedrich Giese. Teil I: Text und Variantenverzeichnis, Breslau. GÖ'ÇEK ABDAL. (2002). Odman Baba Vilâyetnamesi: Vilâyetname-i Şâhî. haz. Şevki Koca. İstanbul.
  7. GÖLPINARLI, Abdülbaki. haz. (1995). Vi/âyet-nâme, İstanbul:
  8. İnkılap Yayınları.
  9. GÜMÜŞOĞLU, Dursun, haz. (2006). Tâcü'l-arifîn Es-Seyyid Ebu'l-Vefâ Menâkıbnâmesi. İstanbul: Can Yayınları. HİLMİ ZİYA BEY. (1340/1924). "Anadolu Tarihînde Dinî Ruhiyat Müşahadeleri",M77A-aiO 1 (15-16): 515-530.
  10. IMBER, Colin. (2002). "The Origin of the Janissaries" Journal of Turkish Studies (Türklük Bilgisi Araştırmaları) 26/11:15-19.
  11. İNALCIK, Halil. (1962). "The Rise of Ottoman Historiography". Historians of the Middle East. eds. Bernard Lewis ve P. M. Holt, London: Oxford University Press: 152-167.
  12. İNALCIK, Halil. (1998). "How to Read 'Ashik Pasha-zade's History ". Essays in Ottoman History. Istanbul: Eren. (Aynı makale daha önce şurada yayınlanmıştır: HEUWOOD, Colin ve Colin Imber. der. (1994). Studies in Ottoman History in Honour of Professor V.L Menage. lstanbul:ISIS Press.) İNALCIK, Halil. (1999). "Osmanlı Tarihîne Toplu bir Bakış". Osmanlı, ed. Güler Eren, Ankara: 37-116.
  13. İNALCIK, Halil. (2007). "Osmanlı Beyliği'nin Kurucusu Osman Beg" Belleten LXXI: 522. JACKOB, J. (1908). Beitrage zur Kenntnis des D