KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi / 2026 / Cilt: 29 Sayı: 2026

Deprem Sonrası Depresyon, Anksiyete ve Stresin Çalışan Performansı Üzerinde Etkisi: Çalışan Motivasyonunun Bu İlişkideki Aracılık Rolü

The Effect of Post-Earthquake Depression, Anxiety, and Stress on Job Performance: The Mediating Role of Employee Motivation

Mustafa İsmail Ertürk(Adıyaman Üniversitesi)0000-0002-2771-7234
Sayfa
261–273
Yayın Tarihi
2026-05-25
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, depresyon, anksiyete ve stresin iş performansını olumsuz etkilediğini, motivasyonun ise bu ilişkide kısmi aracılık rolü üstlenerek olumsuz etkiyi azalttığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremin ardından Adıyaman ilinde çalışanlarda görülen depresyon, anksiyete ve stresin iş performansı üzerindeki etkilerini ve motivasyonun bu ilişkideki aracılık rolünü incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma nicel yöntemle tasarlanmış olup, veriler yapılandırılmış anket formu aracılığıyla 395 çalışandan toplanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, depresyon, anksiyete ve stresin iş performansını olumsuz etkilediğini, motivasyonun ise bu ilişkide kısmi aracılık rolü üstlenerek olumsuz etkiyi azalttığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Depresyon · Anksiyete · Stres (DASS)

Özet

Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremin ardından Adıyaman ilinde çalışanlarda görülen depresyon, anksiyete ve stresin iş performansı üzerindeki etkilerini ve motivasyonun bu ilişkideki aracılık rolünü incelemektir. Çalışma, afet sonrası çalışan psikolojisi ve motivasyonunun iş performansı üzerindeki belirleyici rolünü ortaya koyarak, deprem sonrası psikolojik destek ve motivasyon odaklı uygulamaların önemine dikkat çekmesi bakımından önem taşımaktadır. Araştırma nicel yöntemle tasarlanmış olup, veriler yapılandırılmış anket formu aracılığıyla 395 çalışandan toplanmıştır. Ölçüm araçları demografik bilgiler, DASS-21, motivasyon ve iş performansı ölçeklerinden oluşmaktadır. Veriler, ölçüm modelinin geçerliliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi ve değişkenler arasındaki yapısal ilişkileri incelemek için Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, depresyon, anksiyete ve stresin iş performansını olumsuz etkilediğini, motivasyonun ise bu ilişkide kısmi aracılık rolü üstlenerek olumsuz etkiyi azalttığını göstermektedir. Sonuç olarak, afet sonrası dönemde çalışanların psikolojik iyi oluş hâlini ve motivasyonun desteklenmesi, çalışan performansının sürdürülebilirliği açısından kritik bir unsur olarak değerlendirilmektedir.

Abstract

The purpose of this study is to examine the effects of depression, anxiety, and stress observed in employees in Adıyaman province following the February 6, 2023 earthquake centered in Kahramanmaraş on work performance and the mediating role of motivation in this relationship. The study is significant in that it reveals the decisive role of post-disaster employee psychology and motivation on work performance, drawing attention to the importance of psychological support and motivation-focused practices after an earthquake. The research was designed using quantitative methods, and data were collected from 395 employees through a structured questionnaire. The measurement tools consist of demographic information, DASS-21, motivation, and job performance scales. The data were analyzed using Confirmatory Factor Analysis to test the validity of the measurement model and Structural Equation Modeling to examine the structural relationships between the variables. The findings show that depression, anxiety, and stress negatively affect job performance, while motivation plays a partial mediating role in this relationship, reducing the negative impact. Consequently, supporting employees' psychological well-being and motivation in the post-disaster period is considered a critical factor for the sustainability of employee performance.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ertürk, M. İ. (2026). Deprem Sonrası Depresyon, Anksiyete ve Stresin Çalışan Performansı Üzerinde Etkisi: Çalışan Motivasyonunun Bu İlişkideki Aracılık Rolü. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, Cilt: 29 Sayı: 2026, 261–273. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1853557

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (69)

  1. AFAD. (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık–Elbistan (Kahramanmaraş) Mw 7.7–Mw 7.6 depremleri raporu. [https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf](https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf)
  2. Aktaş, K., Kılınç, E. ve Doğan, E. (2021). The effect of employee engagement on individual performance: A case study. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(1), 112-122.
  3. Ayça, B. (2023). Psikolojik iyi olma durumu ile iş performansı arasındaki ilişkide örgütsel güven ve uygulama adaletinin düzenleyici etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(1), 300-316.
  4. Bakker, A. B. ve Demerouti, E. (2007). The job demands-resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309-328.
  5. Bakker, A. B., Demerouti, E. ve Sanz-Vergel, A. (2023). Job demands-resources theory: Ten years later. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10, 25-53. [https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-120920-053933](https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-120920-053933)
  6. Bıçakcı, A. B. ve Okumuş, F. E. E. (2023). Depremin psikolojik etkileri ve yardım çalışanları. Avrasya Dosyası, 14(1), 206-236.
  7. Bingöl, D. (2013). İnsan kaynakları yönetimi (Cilt 8). Beta Yayınevi.
  8. Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. John Wiley & Sons.
  9. Bonanno, G. A., Galea, S., Bucciarelli, A. ve Vlahov, D. (2007). What predicts psychological resilience after disaster? The role of demographics, resources, and life stress. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 75(5), 671.
  10. Cénat, J. M., Mukunzi, J. N., Noorishad, P. G., Rousseau, C., Derivois, D. ve Bukaka, J. (2020). A systematic review of mental health programs among populations affected by the Ebola virus disease. Journal of Psychiatric Research, 131, 159-166.
  11. Chand, S. P. ve Marwaha, R. (2023). Anxiety. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470361/](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470361/)
  12. Chen, B., Wang, L., Li, B. ve Liu, W. (2022). Work stress, mental health, and employee performance. Frontiers in Psychology, 13, 1006580.
  13. Cropanzano, R., Anthony, E. L., Grandey, A. A. ve Weiss, H. M. (2020). Self-regulation and social exchange: A review and theoretical synthesis. Journal of Management, 46(6), 1084-1113. [https://doi.org/10.1177/0149206320902528](https://doi.org/10.1177/0149206320902528)
  14. Çankır, B. ve Şahin, S. (2018). Psychological well-being and job performance: The mediating role of work engagement. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 2549-2560. [https://doi.org/10.17218/hititsosbil.487244](https://doi.org/10.17218/hititsosbil.487244)
  15. Çerçi, Ü. Ö., Canöz, N. ve Canöz, K. (2023). Kriz ortamında yapılan sosyal sorumluluk çalışmalarının kurumsal kabule etkisi: 6 Şubat 2023 depremi üzerine bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 328-344.
  16. DBE. (2023). Davranış Bilimleri Enstitüsü: Deprem sonrası çalışanların psikolojisi. [https://www.dbe.com.tr/tr/kurumsal/11/deprem-sonrasi-calisanlarinpsikolojisi/](https://www.dbe.com.tr/tr/kurumsal/11/deprem-sonrasi-calisanlarinpsikolojisi/)
  17. Doğan, E., Aktaş, K. ve Kılınç, E. (2020). Örgütsel sinizm ile bireysel performans ilişkisi: Eğitim sektöründe bir araştırma. Ekonomi İşletme ve Maliye Araştırmaları Dergisi, 2(1), 68-78.
  18. Ece, S., Tokgözoğlu, S. ve Oğuz, D. (2021). İşyerinde kötü muamele, motivasyon ve performans ilişkisi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(21), 108-125.
  19. Eren, S. Y., Yıldırım, Ö. ve Şahin, F. (2022). Sağlık yüksekokuluna başlayan öğrencilerin depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(4), 1187-1202.
  20. Etikan, I. (2016). Sampling and sampling methods. Biometrics & Biostatistics International Journal, 4(6), 00112. [https://doi.org/10.15406/bbij.2016.04.00112](https://doi.org/10.15406/bbij.2016.04.00112)
  21. Fukasawa, M., Suzuki, Y., Obara, A. ve Kim, Y. (2018). Effects of disaster damage and working conditions on mental health among public servants 16 months after the Great East Japan Earthquake. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 12(5), 622-630.
  22. Gale, M. M. (2022). Cross-sectoral suicide prevention implementation post-disasters in Canterbury, Aotearoa New Zealand [Doctoral dissertation, University of Canterbury].
  23. Garcia Colato, E. (2026). Associations between IT job stressors and anxiety: The mediating role of mental health literacy. Journal of Medical Internet Research, 30(1), e73211. [https://doi.org/10.2196/73211](https://doi.org/10.2196/73211)
  24. Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Felsefe-yöntem-analiz. Seçkin Yayınları.
  25. Hobfoll, S. E., Halbesleben, J., Neveu, J. P. ve Westman, M. (2018). Conservation of resources in the organizational context: The reality of resources and their consequences. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 5, 103-128.
  26. Kanbur, E. ve Mazıoğlu, V. (2021). Psikolojik iyi oluşun iş becerikliliği üzerine etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(2), 1839-1857.
  27. Karaman, Ş. (2023, 17 Şubat). Afet dönemlerinde şirketler neler yapmalı? [https://kolayik.com/blog/afet-donemlerinde-sirketler-neler-yapmali](https://kolayik.com/blog/afet-donemlerinde-sirketler-neler-yapmali)
  28. Kenny, D. A., Kaniskan, B. ve McCoach, D. B. (2015). The performance of RMSEA in models with small degrees of freedom. Sociological Methods & Research, 44(3), 486-507.
  29. Kılınç, E. ve Doğan, E. (2022). Organizational conflict and psychological well-being relationship: The moderating effect of workplace ostracism. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 619-630.
  30. Koolhaas, J. M., Bartolomucci, A., Buwalda, B., de Boer, S. F., Flügge, G., Korte, S. M. ve diğerleri. (2011). Stress revisited: A critical evaluation of the stress concept. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 35(5), 1291-1301.
  31. Kurnaz, S. ve Şimşek, H. (2021). Mesleki doyum ve iş motivasyonunun öğretim elemanı performansı üzerindeki etkilerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 24(2), 368-380.
  32. Lazarus, R. S. ve Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing Company.
  33. Lovibond, S. H. ve Lovibond, P. F. (1995). Manual for the Depression Anxiety Stress Scales.
  34. Lu, X., Li, P. ve Wang, J. (2022). Relationship between employee mental health and job performance: The mediating role of innovative behavior and work engagement. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(11), 6599. [https://doi.org/10.3390/ijerph19116599](https://doi.org/10.3390/ijerph19116599)
  35. Luthans, F. ve Doh, J. P. (2018). International management: Culture, strategy, and behavior. McGraw-Hill.
  36. Medina, H. R. B. (2024). Work performance implications of meaning in life: The mediating role of intrinsic and extrinsic motivation. Journal of Vocational Behavior, 148, 103931. [https://doi.org/10.1016/j.jvb.2024.103931](https://doi.org/10.1016/j.jvb.2024.103931)
  37. Mubarak, N., Khan, J. ve Khan, A. K. (2022). Psychological distress and project success: The moderating role of employees’ resilience and mindfulness. International Journal of Project Management, 40(5), 566-576.
  38. Özer, O. E. K. ve Doğan, O. E. (2017). Yaşam doyumu ve performans ilişkisi: Adıyaman Üniversitesi akademik personeli uygulaması.
  39. Paais, M. ve Pattiruhu, J. R. (2020). Effect of motivation, leadership, and organizational culture on satisfaction and employee performance. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(8), 577-588.
  40. Peasley, M. C., Hochstein, B., Britton, B. P. ve Stewart, G. T. (2020). Can’t get no satisfaction: The impact of job stress on employee performance and burnout. Journal of Business Research, 112, 126-136. [https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.02.043](https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.02.043)
  41. Porter, L. W. ve Lawler, E. E. (1968). What job attitudes tell about motivation (ss. 118-126). Boston, MA: Harvard Business Review Reprint Service.
  42. Rao, S. ve Ramesh, N. (2015). Depression, anxiety and stress levels in industrial workers: A pilot study in Bangalore, India. Industrial Psychiatry Journal, 24(1), 23-28.
  43. Robbins, S., Judge, T. A., Millett, B. ve Boyle, M. (2013). Organisational behaviour. Pearson Higher Education AU.
  44. Rokonuzzaman, M., Ali, M. B., Sadique, M. Z. ve Haque, M. E. (2015). The effects of workplace harassment on job performance. In 11th Asian Business Research Conference (s. 213).
  45. Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68.
  46. Sadler, G. R., Lee, H. C., Lim, R. S. ve Fullerton, J. (2010). Recruitment of hard-to-reach population subgroups via snowball sampling. Nursing & Health Sciences, 12(3), 369-376. [https://doi.org/10.1111/j.1442-2018.2010.00541.x](https://doi.org/10.1111/j.1442-2018.2010.00541.x)
  47. Santomauro, D. F., Herrera, A. M. M., Shadid, J., Zheng, P., Ashbaugh, C., Pigott, D. M. ve diğerleri. (2021). Global prevalence and burden of depressive and anxiety disorders in 204 countries and territories in 2020 due to the COVID-19 pandemic. The Lancet, 398(10312), 1700-1712.
  48. Saracel, N., Taşseven, Ö. ve Ay, N. (2015). Örgütsel stresin iş motivasyonu üzerine etkisi: Banka çalışanları üzerine bir uygulama. Social Sciences Research Journal, 4(4), 12-34.
  49. Sayin, K., Ercan, F., Artuğer, S. ve Gençer, K. (2025). The effect of fear of earthquake on turnover intention: The mediating role of job stress and the moderating role of work experience. Acta Psychologica, 259, 105471.
  50. Schneiderman, N., Ironson, G. ve Siegel, S. D. (2005). Stress and health: Psychological, behavioral, and biological determinants. Annual Review of Clinical Psychology, 1(1), 607-628.
  51. Sekaran, U. (2000). Research methods for business: A skill building approach. John Wiley & Sons.
  52. Sert, H., Gulbahar Eren, M., Koc, F. ve Yurumez, Y. (2025). Depression, anxiety, stress, and job performance among Turkish nurses in the early post-earthquake period. International Nursing Review, 72(1), e12920.
  53. Sonnentag, S. ve Frese, M. (2002). Performance concepts and performance theory. Psychological Management of Individual Performance, 23(1), 3-25.
  54. Sun, J., Wang, X. ve Zhang, L. (2022). How did work-related depression, anxiety, and stress impact employee performance during COVID-19? The mediating role of job burnout. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(16), 10359. [https://doi.org/10.3390/ijerph191610359](https://doi.org/10.3390/ijerph191610359)
  55. Sungur, M. Z. ve Herbert, C. (2011). Deprem sonrası ortaya çıkan tepkiler ve kendi kendine yardım yöntemleri. Rekmay Yayıncılık.
  56. Taryana, T., Riniati, W. O., Haddar, G. A., Sembiring, D. ve Mutmainnah, M. (2023). The influence of teacher certification and teaching motivation on teacher performance. Journal on Education, 5(3), 6726-6735.
  57. Uludağ, G. (2019). İş stresi ve motivasyon ilişkisine yönelik bir alan araştırması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (33), 411-439.
  58. Uwishema, O. (2023). Addressing the effects of the earthquakes on Türkiye's health-care system. The Lancet, 401(10378), 727.
  59. Vignola, R. C. B. ve Tucci, A. M. (2014). Adaptation and validation of the depression, anxiety and stress scale (DASS) to Brazilian Portuguese. Journal of Affective Disorders, 155, 104-109.
  60. WHO. (2022). World Health Organization. Mental disorders. [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders)
  61. World Health Organization. (2023). Depression. [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression)
  62. Wright, T. A. ve Cropanzano, R. (2004). The role of psychological well-being in job performance: A fresh look at an age-old quest. Organizational Dynamics, 33(4), 338-351.
  63. Wu, H., Wang, J. ve Li, X. (2024). A meta-analysis on social exchange relationships and employee innovation: The role of motivation and psychological safety. Humanities and Social Sciences Communications, 11, 410. [https://doi.org/10.1057/s41599-024-04101-2](https://doi.org/10.1057/s41599-024-04101-2)
  64. Yalçın, B. ve Yılmazer, A. (2024). İş stresi ve tükenmişlik sendromunun çalışan performansı üzerine etkileri (The effect of job stress and burnout syndrome on employee performance). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(1), 227-244.
  65. Yıldırım, M. (2021). Liderlik davranışı ve çalışan performansı ilişkisi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, (5), 320-335. [https://doi.org/10.47994/usbad.827539](https://doi.org/10.47994/usbad.827539)
  66. Yılmaz, Ö., Boz, H. ve Arslan, A. (2017). Depresyon anksiyete stres ölçeğinin (DASS 21) Türkçe kısa formunun geçerlilik-güvenilirlik çalışması. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (FESA), 2(2), 78-91.
  67. Yılmaz, A. (2016). Algılanan örgütsel destek ortamında iş stresi ve iş yaşam kalitesinin iş performansı üzerine etkisinin araştırılması: İstanbul’da bulunan beş yıldızlı otellerde çalışan aşçılar üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  68. Yousef, D. A. (2000). Organizational commitment: A mediator of the relationships of leadership behavior with job satisfaction and performance in a non-western country. Journal of Managerial Psychology, 15(1), 6-24.
  69. Zia-ur Rehman, M., Shakoor, K. ve Arif Nawaz, M. (2022). Impact of depression and anxiety on employee performance: An empirical analysis. Pakistan Languages and Humanities Review, 6(2), 115-124. [https://doi.org/10.47205/plhr.2022(6-II)10](https://doi.org/10.47205/plhr.2022%286-II%2910)