KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi / 2026 / Cilt: 29 Sayı: 2026

Türkiye’de Katılımcı Demokrasi Uygulamaları Üzerine Yapılmış Çalışmaların Sistematik Analizi

A Systematic Analysis of Studies on Participatory Democracy Practices in Türkiye

Perihan Gözüm(CANKIRI KARATEKIN UNIVERSITY)0000-0003-1174-8500
Sayfa
182–201
Yayın Tarihi
2026-05-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, Türkiye’de katılım mekanizmalarının hukuki olarak tanımlanmasına rağmen uygulamada çoğunlukla danışma ve sembolik katılım düzeyinde işlediğini; kurumsal kapasite eksiklikleri, merkeziyetçi yapı, toplumsal katılım kültürünün zayıflığı ve dijital uçurumun katılımı sınırladığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’de 2000–2025 yılları arasında katılımcı demokrasi, yurttaş katılımı, katılım mekanizmaları, yerel yönetişim ve katılımcı bütçeleme alanlarında üretilmiş akademik literatürü sistematik olarak analiz etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:PRISMA 2020 yöntemine dayalı olarak yürütülen araştırmada TR Dizin, DergiPark, Google Scholar ve YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanlarında gerçekleştirilen tarama sonucunda dokuz çalışma derlemeye dâhil edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, Türkiye’de katılım mekanizmalarının hukuki olarak tanımlanmasına rağmen uygulamada çoğunlukla danışma ve sembolik katılım düzeyinde işlediğini; kurumsal kapasite eksiklikleri, merkeziyetçi yapı, toplumsal katılım kültürünün zayıflığı ve dijital uçurumun katılımı sınırladığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2000–2025 Verileri
⚙️Değişkenler:Katılımcı Demokrasi · Yurttaş Katılımı · Yerel Yönetişim

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de 2000–2025 yılları arasında katılımcı demokrasi, yurttaş katılımı, katılım mekanizmaları, yerel yönetişim ve katılımcı bütçeleme alanlarında üretilmiş akademik literatürü sistematik olarak analiz etmektedir. PRISMA 2020 yöntemine dayalı olarak yürütülen araştırmada TR Dizin, DergiPark, Google Scholar ve YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanlarında gerçekleştirilen tarama sonucunda dokuz çalışma derlemeye dâhil edilmiştir. Dâhil edilen çalışmalar; katılım araçlarının yapısal özellikleri, vatandaş katılımının işleyişi, kurumsal kapasite ve yönetişim kalitesi ile katılımın önündeki engeller ve fırsatlar çerçevesinde tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, Türkiye’de katılım mekanizmalarının hukuki olarak tanımlanmasına rağmen uygulamada çoğunlukla danışma ve sembolik katılım düzeyinde işlediğini; kurumsal kapasite eksiklikleri, merkeziyetçi yapı, toplumsal katılım kültürünün zayıflığı ve dijital uçurumun katılımı sınırladığını göstermektedir. Bununla birlikte stratejik planlama süreçleri, e-katılım araçları ve katılımcı bütçeleme girişimleri Türkiye açısından önemli fırsat alanları sunmaktadır. Çalışma, katılımcı demokrasinin güçlenebilmesi için bağlayıcı, kapsayıcı ve kurumsallaşmış katılım mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Abstract

This study systematically examines the academic literature produced in Türkiye between 2000 and 2025 on participatory democracy, citizen participation, participation mechanisms, local governance and participatory budgeting. Drawing upon the PRISMA 2020 methodology, the review identified nine studies through a comprehensive search of the TR Index, DergiPark, Google Scholar and the Council of Higher Education National Thesis Centre databases. The included works were subjected to thematic analysis across the structural characteristics of participation instruments, the functioning of citizen involvement, institutional capacity and governance quality, as well as the barriers and opportunities surrounding participation. The findings reveal that, although participation mechanisms in Türkiye possess formal legal definitions, they operate in practice predominantly at the levels of consultation and symbolic engagement. Institutional capacity limitations, a centralised administrative structure, the weakness of a societal culture of participation and the digital divide are shown to constrain meaningful involvement. Nevertheless, strategic planning processes, e-participation tools and participatory budgeting initiatives offer significant areas of opportunity for Türkiye. The findings indicate that the consolidation of participatory democracy in Türkiye requires the development of binding, inclusive and institutionally embedded mechanisms capable of exercising delegated authority.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gözüm, P. (2026). Türkiye’de Katılımcı Demokrasi Uygulamaları Üzerine Yapılmış Çalışmaların Sistematik Analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, Cilt: 29 Sayı: 2026, 182–201. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1828690

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Abers, R. N. (2000). Inventing local democracy: Grassroots politics in Brazil. Lynne Rienner Publishers.
  2. Ataay, F. (2006). Türkiye’de yönetişim ve “sivil toplum” tartışmaları üzerine bir değerlendirme. Memleket Siyaset Yönetim, 1(1), 123-142.
  3. Bandeira, P. ve Ferraro, A. (2017). Integrating participatory institutions into the traditional representative and bureaucratic model of public governance. International Political Science Review, 38(5), 642-658. [https://doi.org/10.1177/0192512116641815](https://doi.org/10.1177/0192512116641815)
  4. Barber, B. R. (1984). Strong democracy: Participatory politics for a new age. University of California Press.
  5. Bassoli, M. (2011). Participatory budgeting in Italy: An analysis of (almost democratic) participatory governance arrangements. International Journal of Urban and Regional Research, 36(6), 1183-1203. [https://doi.org/10.1111/j.1468-2427.2011.01023.x](https://doi.org/10.1111/j.1468-2427.2011.01023.x)
  6. Bergh, S. (2004). Democratic decentralisation and local participation: A review of recent research. Development in Practice, 14(6), 780-790. [https://doi.org/10.1080/0961452042000284012](https://doi.org/10.1080/0961452042000284012)
  7. Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. [https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa](https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa)
  8. Coşkun, M. B. (2018). Türkiye’de yerel yönetim reformu meselesine pragmatik bir bakış: Çözüm alanları yaratılmasında alternatif arayışlar. OPUS – Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 9(16), 1162-1183. [https://doi.org/10.26466/opus.479394](https://doi.org/10.26466/opus.479394)
  9. Coşkun, V. (1999). Yerel yönetimler ve demokrasi. Türk İdare Dergisi, (407), 93-110.
  10. Dahl, R. A. (1972). Polyarchy: Participation and opposition. Yale University Press.
  11. De Sousa Santos, B. (1998). Participatory budgeting in Porto Alegre: Toward a redistributive democracy. Politics & Society, 26(4), 461-510. [https://doi.org/10.1177/0032329298026004003](https://doi.org/10.1177/0032329298026004003)
  12. Doğan, E. (2019). Toplumsal katılımı belirleyen faktörler: Türkiye’de katılımcı bütçenin uygulanabilirliğine dair bir sorgulama. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İİBF Dergisi, 21(1), 159-184.
  13. Doğan, E. (2020). Toplumsal deneyim olarak katılımcı bütçeleme: Türkiye uygulamasına yönelik teorik temelli bir sorgulama. Journal of Economy Culture and Society, 61, 253-270. [https://doi.org/10.26650/JECS2019-0043](https://doi.org/10.26650/JECS2019-0043)
  14. Dryzek, J. S. (2002). Deliberative democracy and beyond: Liberals, critics, contestations. Oxford University Press. [https://doi.org/10.1093/019925043X.001.0001](https://doi.org/10.1093/019925043X.001.0001)
  15. Eryılmaz, B. (2004). Kamu yönetimi: Düşünceler, yapılar, fonksiyonlar. Okutman Yayıncılık.
  16. Fals Borda, O. (1992). Social movements and political power in Latin America. A. Escobar ve S. E. Alvarez (Ed.), The making of social movements in Latin America içinde (ss. 1-14). Routledge.
  17. Foweraker, J. (2001). Grassroots movements and political activism in Latin America: A critical comparison of Chile and Brazil. Journal of Latin American Studies, 33(4), 839-865. [https://doi.org/10.1017/S0022216X01006241](https://doi.org/10.1017/S0022216X01006241)
  18. Fung, A. ve Wright, E. O. (2003). Deepening democracy: Institutional innovations in empowered participatory governance. Verso.
  19. Fung, A. (2006). Varieties of participation in complex governance. Public Administration Review, 66(S1), 66-75. [https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2006.00667.x](https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2006.00667.x)
  20. Gough, D., Oliver, S. ve Thomas, J. (2017). An introduction to systematic reviews (2nd ed.). Sage Publications Ltd.
  21. Guarneros-Meza, V. ve Geddes, M. (2010). Local governance and participation under neoliberalism: Comparative perspectives. International Journal of Urban and Regional Research, 34(1), 115-129. [https://doi.org/10.1111/j.1468-2427.2010.00952.x](https://doi.org/10.1111/j.1468-2427.2010.00952.x)
  22. Güler, E. ve Çiçek, A. (2023). Türkiye’de hükümet sistemlerinin yerel yönetimler üzerindeki etkisi. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(6), 439-449. [https://doi.org/10.33712/mana.1274880](https://doi.org/10.33712/mana.1274880)
  23. Gündoğan, E. (2007). Katılımcı demokrasi bağlamında yönetişim ve Bağcılar Belediyesi örneği [Doktora tezi]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  24. Habermas, J. (1996). Between facts and norms: Contributions to a discourse theory of law and democracy (W. Rehg, Çev.). The MIT Press.
  25. Held, D. (2006). Models of democracy (3rd ed.). Stanford University Press.
  26. Karabulut, N. ve Bayrakcı, E. (2019). Yerelde demokrasi ve yerel e-katılım. Turkish Studies – Economics, Finance, Politics, 14(1), 71-94. [https://doi.org/10.7827/turkishstudies.15008](https://doi.org/10.7827/turkishstudies.15008)
  27. Kocaoğlu, M. (2014). Katılımcı demokrasi algılaması ve kent konseyleri: Kırşehir Kent Konseyi örneği. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 6(1), 1-15.
  28. Kutay, A. (2015). Limits of participatory democracy in European governance. European Law Journal, 21(6), 803-818. [https://doi.org/10.1111/eulj.12156](https://doi.org/10.1111/eulj.12156)
  29. Mansbridge, J. (1999). Everyday talk in the deliberative system. S. Macedo (Ed.), Deliberative politics: Essays on democracy and disagreement içinde (ss. 211-239). Oxford University Press.
  30. Nacak, O. (2014). Temsili demokrasinin sorun alanları ve çözüm noktasında yeni bir model: Katılımcı demokrasi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (32), 194-214.
  31. Nowell, L. S., Norris, J. M. ve Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1-13. [https://doi.org/10.1177/1609406917733847](https://doi.org/10.1177/1609406917733847)
  32. OECD. (2001). Citizens as partners: Information, consultation and public participation in policy-making. OECD Publishing. [https://doi.org/10.1787/9789264195561-en](https://doi.org/10.1787/9789264195561-en)
  33. Öniş, Z. ve Şenses, F. (2005). Rethinking the emerging post-Washington consensus. Development and Change, 36(2), 263-290. [https://doi.org/10.1111/j.0012-155X.2005.00411.x](https://doi.org/10.1111/j.0012-155X.2005.00411.x)
  34. Önen, S. M. ve Eken, İ. (2016). Yerel yönetimler üzerinde uygulanan idari vesayet yetkisinin irdelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(56). [https://doi.org/10.17755/esosder.55146](https://doi.org/10.17755/esosder.55146)
  35. Özden, M. (2026). Promoting inclusive governance through citizen participation: The case of Switzerland's local decision-making processes. S. Kuhlmann ve G. Bouckaert (Ed.), Policy innovation and maintaining influential local governments içinde (Bölüm 4, s. 28). IGI Global. [https://doi.org/10.4018/979-8-3733-0452-6.ch004](https://doi.org/10.4018/979-8-3733-0452-6.ch004)
  36. Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., McGuinness, L. A., Stewart, L. A., Thomas, J., Tricco, A. C., Welch, V. A., Whiting, P. ve Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. [https://doi.org/10.1136/bmj.n71](https://doi.org/10.1136/bmj.n71)
  37. Pateman, C. (1970). Participation and democratic theory. Cambridge University Press.
  38. Pateman, C. (2012). Participatory democracy revisited. Perspectives on Politics, 10(1), 7-19. [https://doi.org/10.1017/S1537592711004877](https://doi.org/10.1017/S1537592711004877)
  39. Petticrew, M. ve Roberts, H. (2006). Systematic reviews in the social sciences: A practical guide. Blackwell Publishing Ltd.
  40. Pierre, J. ve Peters, G. (2000). Governance, politics and the state. Macmillan.
  41. Republic of Türkiye Ministry of Environment, Urbanisation and Climate Change. (2021). 2021 yılı mahallî idareler genel faaliyet raporu. [https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/2021_yili_mahall-_-dareler_genel_faal-yet_raporu20220720132303.pdf](https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/2021_yili_mahall-_-dareler_genel_faal-yet_raporu20220720132303.pdf)
  42. Rhodes, R. A. W. (1997). Understanding governance: Policy networks, governance, reflexivity and accountability. Open University Press.
  43. Sakınç, S. ve Bursalıoğlu, S. A. (2014). Bütçelemede demokratik bir değişim: Katılımcı bütçeleme. Ejovoc – Electronic Journal of Vocational Colleges, 4(1), 1-10. [https://doi.org/10.17343/ejovoc.86226](https://doi.org/10.17343/ejovoc.86226)
  44. Sala, B. (2016). Yeni demokrasi arayışları ve Türkiye’de yerel yönetim politikaları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(6), 1716-1728.
  45. Sintomer, Y., Herzberg, C., Röcke, A. ve Allegretti, G. (2012). Transnational models of citizen participation: The case of participatory budgeting. Journal of Public Deliberation, 8(2). [https://hdl.handle.net/10316/41034](https://hdl.handle.net/10316/41034)
  46. Smith, G. (2009). Democratic innovations: Designing institutions for citizen participation. Cambridge University Press. [https://doi.org/10.1017/CBO9780511609848](https://doi.org/10.1017/CBO9780511609848)
  47. Vargas-Hernández, J. G., Das, R. C. ve Vargas-González, M. C. (2024). Policies and strategies for institutional participatory governance and its cross-country evidence of development. Good governance and economic growth içinde (1. Baskı, s. 23). Routledge India.
  48. Varol, Ç., Yalciner Ercoskun, Ö. ve Gurer, N. (2011). Local participatory mechanisms and collective actions for sustainable urban development in Turkey. Habitat International, 35(1), 9-16. [https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2010.02.002](https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2010.02.002)
  49. Vedeld, T., Coly, A., Ndour, N. M. ve Ouédraogo, M. (2016). Climate adaptation at what scale? Multi-level governance, resilience, and coproduction in Saint Louis, Senegal. Natural Hazards, 82(Suppl 2), 173-199. [https://doi.org/10.1007/s11069-015-1875-7](https://doi.org/10.1007/s11069-015-1875-7)
  50. Yaman, F. T. (2018). Katılımcı demokrasi: Kapsam ve unsurlar. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 6(2), 136-160.
  51. Yıldırım, S. (2024). Yerel demokrasi: Katılım mekanizmalarının yerel yönetişim yaklaşımı açısından incelenmesi. Mukaddime, 15(2), 385-415. [https://doi.org/10.19059/mukaddime.1507620](https://doi.org/10.19059/mukaddime.1507620)
  52. Yokuş, S. (2020). Özgürlükler bağlamında 1982 Anayasası’nın evrimi. Anayasa Yargısı, 37(2), 1-30.
  53. Yüksel, M. (2015). Türkiye’de katılımcı demokrasi arayışları: Yerel yönetimlerde yeni yönetişim modelleri. Toplum ve Demokrasi, 9(19), 105-130.