KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 34 Sayı: 3

ULUSLARARASI TİCARETTE AKILLI SÖZLEŞMELERİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE DÜZENLEYİCİ YAKLAŞIMLAR: KARŞILAŞTIRMALI BİR HUKUKİ ANALİZ

THE LEGAL NATURE AND REGULATORY APPROACHES OF SMART CONTRACTS IN INTERNATIONAL TRADE: A COMPARATIVE LEGAL ANALYSIS

Metehan Ortakarpuz(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1674-4245
Fatih Mangır(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1348-7818
Sayfa
993–1039
Yayın Tarihi
2026-09-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Uluslararası yasal çerçeve incelemesi ve AB, Birleşik Krallık, ABD, bazı Asya ülkeleri ve Türkiye üzerinde yapılan karşılaştırmalı inceleme bulguları, akıllı sözleşmelerin geniş çapta benimsenmesinin hukuki belirsizlikler ve çö-zülmemiş doktrine dayalı sorular nedeniyle henüz sınırlı kaldığını, düzenleyi-ci yaklaşımların ise gelişmekte olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Akıllı sözleşmeler, blok zinciri teknolojisi ile anlaşmaların otomatik ve şeffaf bir şekilde yürütülmesini sağlayarak karmaşık sınır ötesi işlemleri basitleştir-meyi ve aracılara olan bağımlılığı azaltmayı vaat etmekte ve uluslararası tica-rette dönüşüm potansiyeli taşımaktadırlar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bununla birlikte, yasal nitelikleri, sözleşme geçerliliği, uygulanacak hukuk, yargı yetkisi ve sorumluluk konula-rında önemli yasal belirsizlikler devam etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Uluslararası yasal çerçeve incelemesi ve AB, Birleşik Krallık, ABD, bazı Asya ülkeleri ve Türkiye üzerinde yapılan karşılaştırmalı inceleme bulguları, akıllı sözleşmelerin geniş çapta benimsenmesinin hukuki belirsizlikler ve çö-zülmemiş doktrine dayalı sorular nedeniyle henüz sınırlı kaldığını, düzenleyi-ci yaklaşımların ise gelişmekte olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Akıllı Sözleşmeler · Blok Zinciri Teknolojisi · Uluslararası Ticaret

Özet

Akıllı sözleşmeler, blok zinciri teknolojisi ile anlaşmaların otomatik ve şeffaf bir şekilde yürütülmesini sağlayarak karmaşık sınır ötesi işlemleri basitleştir-meyi ve aracılara olan bağımlılığı azaltmayı vaat etmekte ve uluslararası tica-rette dönüşüm potansiyeli taşımaktadırlar. Bununla birlikte, yasal nitelikleri, sözleşme geçerliliği, uygulanacak hukuk, yargı yetkisi ve sorumluluk konula-rında önemli yasal belirsizlikler devam etmektedir. Bu çalışma, uluslararası ticarette, blok zinciri tabanlı akıllı sözleşmelerin hukuki çerçevesini inceleme-yi ve farklı hukuk sistemlerindeki düzenleyici yaklaşımları karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, doktrine dayalı hukuk analizi ile karşılaştırmalı düzenleyici incelemeyi birleştiren bir yöntem izle-mekte ve özellikle hukuki tanınma, kullanılan düzenleyici araçlar, genel dü-zenleyici yaklaşım ve ortaya çıkan temel hukuki sorunlar üzerinde durmakta-dır. Uluslararası yasal çerçeve incelemesi ve AB, Birleşik Krallık, ABD, bazı Asya ülkeleri ve Türkiye üzerinde yapılan karşılaştırmalı inceleme bulguları, akıllı sözleşmelerin geniş çapta benimsenmesinin hukuki belirsizlikler ve çö-zülmemiş doktrine dayalı sorular nedeniyle henüz sınırlı kaldığını, düzenleyi-ci yaklaşımların ise gelişmekte olduğunu göstermektedir.

Abstract

Smart contracts, by enabling the automated and transparent execution of ag-reements through blockchain technology, promise to simplify complex cross-border transactions and reduce reliance on intermediaries, possessing trans-formative potential in international trade. However, significant legal uncerta-inties remain regarding their legal nature, contract validity, applicable law, jurisdiction, and liability. This study aims to examine the legal framework of blockchain-based smart contracts in international trade and to comparatively evaluate regulatory approaches in different legal systems. The research emp-loys a methodology that combines doctrinal legal analysis with comparative regulatory review, focusing particularly on legal recognition, regulatory inst-ruments used, general regulatory approaches, and emerging key legal issues. The findings of the international legal framework review and the comparative analysis conducted in the EU, United Kingdom, USA, some Asian countries, and Türkiye show that widespread adoption of smart contracts is still limited due to legal uncertainties and unresolved doctrinal questions, while regula-tory approaches are still evolving.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ortakarpuz, M., Mangır, F. (2026). ULUSLARARASI TİCARETTE AKILLI SÖZLEŞMELERİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE DÜZENLEYİCİ YAKLAŞIMLAR: KARŞILAŞTIRMALI BİR HUKUKİ ANALİZ. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 34 Sayı: 3, 993–1039. https://doi.org/10.15337/suhfd.1906822

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (61)

  1. AKSOY, Pınar Çağlayan: “Smart Contracts: To Regulate or Not? Global Perspectives”, Law and Financial Markets Review, C. 16, S. 3, 2022, s. 212-241.
  2. ALLENDE López, Marcos/VANESSA Colina Unda: Blockchain: How to Develop Trust in Complex Surroundings to Generate Social Im-pact Value. 2018. https://doi.org/10.18235/0001139
  3. ALTAY, Hakan/MOTAWA, Ibrahim: “An Investigation on the Applica-bility of Smart Contracts in the Construction Industry”, Works-hop Proceedings, C. 12, 2020
  4. BAMBARA, Joseph J. /ALLEN, Paul. R.: Blockchain: A Practical Guide to Developing Business, Law, and Technology Solutions, McG-raw-Hill Education, 2018
  5. BAŞAR, Mükerrem Onur: “Akıllı Sözleşmeler ve Özel Hukuk Uygula-masında Ortaya Çıkması Muhtemel Sorunlar”, İstanbul Hukuk Mecmuası, C. 80, S. 4, 2022, s. 1067-1103,
  6. https://doi.org/10.26650/mecmua.2022.80.4.0001
  7. BER, A. S.: “UNCITRAL Model Law on Electronic Transferable Re-cords”, ASBUHFD, S. 1, 2019, s. 445
  8. CARIA, Riccardo. de: “Definitions of Smart Contracts: Between Law and Code”, DiMatteo, L. A./Cannarsa, M./Poncibò, C. (Ed.), The Cambridge Handbook of Smart Contracts, Blockchain Technology and Digital Platforms, Cambridge University Press, Cambridge 2019, s. 19-36
  9. ÇEKİN, Mesut Serdar: “Borçlar Hukuku ile Veri Koruma Hukuku Açı-sından Blockchain Teknolojisi ve Akıllı Sözleşmeler: Hukuk Düzenimizde Bir Paradigma Değişimine Gerek Var mı?”, İstan-bul Hukuk Mecmuası, C. 77, S. 1, 2019, s. 315-341
  10. DIMATTEO, Larry A./CANNARSA, Michel/PONCIBÒ, Christina: The Cambridge Handbook of Smart Contracts, Blockchain Techno-logy and Digital Platforms, Cambridge University Press, Camb-ridge 2020
  11. DONN, Lamappulage D.: “Smart Contracts and International Trade: European Legal Strategies for Managing Challenges”, Journal of Digital Technologies and Law, C. 1, S. 4, 2023, s. 1042-1057
  12. DORIA, Massimo/BASSAN, Fabio/RABITTI, Maddelena/SCIARRONE ALIBRANDI, Antonella/MALVAGNA, Ugo: Characteristics of Smart Contracts, Bank of Italy Occasional Paper, No. 863, 2024
  13. DUKE, Anna: “What Does the CISG Have to Say About Smart Cont-racts? A Legal Analysis”, Chicago Journal of
  14. International Law, C. 20, 2019, s. 141-167
  15. ELIZA, Mik: “Smart Contracts: Terminology, Technical Limitations and Real World Complexity”, Law, Innovation and Technology, C. 9, S. 2, 2017, s. 269-300, https://doi.org/10.1080/17579961.2017.1378468
  16. EUROPEAN COMMISSION: Digital Finance Package, 2020, https://finance.ec.europa.eu/publications/digital- finance-package_en
  17. EUROPEAN COMMISSION: eIDAS Regulation – Shaping Europe’s Digital Future, 2025, https://digital- strategy.ec.europa.eu/en
  18. EUROPEAN COMMISSION: What Is GDPR, the EU’s New Data Pro-tection Law?, 2025, https://gdpr.eu/what-is- gdpr
  19. EUROPEAN PARLIAMENT: Draft Report with Recommendations to the Commission on a Digital Services Act: Adapting Commer-cial and Civil Law Rules for Commercial Entities Operating On-line, 2020
  20. FERREIRA, Agata: “Regulating Smart Contracts: Legal Revolution or Simply Evolution?”, Telecommunications Policy, C. 45, S. 2, 2021, s. 102081
  21. GOVERNATORI, Guido/IDELBERGER, Florian/MILOSEVIC, Zo-ran/RIVERET, Regis/SARTOR, Giovanni/XU, Xiwei: “On Legal Contracts, Imperative and Declarative Smart Contracts, and Blockchain Systems”, Artificial Intelligence and Law, C. 26, S. 4, 2018, s. 377-409
  22. GRENON, Sibilla: Codifying Code? Evaluating US Smart Contract Legis-lation, International Bar Association, 2019
  23. GUADAMUZ, Andrés: Smart Contracts and Intellectual Property: Chal-lenges and Reality, Kluwer International
  24. Law, Amsterdam 2020
  25. HECKELMANN, Martin: “Zulässigkeit und Handhabung von Smart Contracts”, Neue Juristische Wochenschrift, C. 71, S. 8, 2018, s. 504-510
  26. HOFFMANN, Thomas: “Smart Contracts and Void Declarations of In-tent”, Proper, H. A./Stirna, J. (Ed.), CAISE 2019 Workshops, Springer, 2019, s. 168-175
  27. JANSEN, Nils/ZIMMERMANN, Reinhard: “Contract Formation and Mistake in European Contract Law: A Genetic
  28. Comparison of Transnational Model Rules”, Oxford Journal of Legal Studies, C. 31, S. 4, 2011, s. 625-662
  29. KAYALI, Didem: “Uluslararası Özel Hukuk Perspektifinden Akıllı Söz-leşmeler”, TBB Dergisi, S. 162, 2022
  30. KHAN, Shafaq Naheed /LOUKIL, Faiza/GHEDIRA-GUEGAN, Chirine /BENKHELIFA, Elhadj /BANI-HANI, Anoud: “Blockchain Smart Contracts: Applications, Challenges, and Future Trends”, Peer-to-Peer Networking and Applications, C. 14, S. 5, 2021, s. 2901-2925 KILINÇ Hukuk ve Danışmanlık: Akıllı Sözleşmelerin Türk Hukukunda-ki Görünümü ve Blokzincir Teknolojisi ile
  31. İlişkisi, 2024, (Yazar-lar: Guliyeva Nigar, Türe Yaren, Tatlı Elif Berfin) https://kilinclaw.com.tr/akilli- sozlesmelerin-turk-hukukundaki-gorunumu-ve-blokzincir-teknolojisi-ile-iliskisi
  32. KIRILLOVA, Elena Anatolyevna /BOGDAN, Varvara Vladimirovna /LAGUTIN, Igor B./GOREVOY, Evgeniy Dmitrievich: “Legal Status of Smart Contracts: Features, Role, Significance”, Juridi-cas CUC, C. 15, S. 1, 2019, s. 285-300
  33. KOLVART, Merit/POOLA, M Margus/RULL, Addi: “Smart Contracts”, The Future of Law and eTechnologies, 2016, s. 133-147
  34. LONG, Caitlin: “What Do Wyoming’s 13 New Blockchain Laws Mean?”, Forbes, 4 Mart 2019
  35. LUO, Songwu/FUNK, Yan I.: “Global Challenges to Contract Law in the Economy and China's Strategic Response”, Science of Law Jo-urnal, C. 3, S. 3, 2024, s. 157-163
  36. MOYLE, A. C./BACHEYEVA, E.: “The New Legislation May Act as a Catalyst for a Crypto-Evolution within Russian Law”, Global and Fintech Payment Blogs, 18 Nisan 2019
  37. NEUBURGER, Jeffrey: “Arizona Passes Groundbreaking Blockchain and Smart Contract Law – State Blockchain Laws on the Rise”, Proskauer New Media and Technology Law Blog, 20 Nisan 2017
  38. ORTOLANI, Pietro: “The Impact of Blockchain Technologies and Smart Contracts on Dispute Resolution”, Uniform Law Review, C. 24, S. 2, 2019, s. 430-448
  39. RUMI, Giuseppe/VEZZANI, Federico/FAELLI, Tommaso: The Financial Technology Law Review, 3. Baskı, 2020
  40. SAVELYEV, Alexander: “Contract Law 2.0: ‘Smart’ Contracts as the Beginning of the End of Classic Contract Law”, Information and Communications Technology Law, C. 26, S. 2, 2017, s. 116-134
  41. SHERMIN, Voshmgir: “Disrupting Governance with Blockchains and Smart Contracts”, Strategic Change, C. 26, S. 5, 2017, s. 499-509
  42. SKLAROFF, J. M.: “Smart Contracts and the Cost of Inflexibility”, Uni-versity of Pennsylvania Law Review, C. 166, S.
  43. 1, 2017, s. 263-303
  44. TAHERDOOST, Hamed: “Smart Contracts in Blockchain Technology: A Critical Review”, Information, C. 14, 2023, s. 117
  45. UK JURISDICTION TASKFORCE: Legal Statement on Cryptoassets and Smart Contracts, 2019, https://technation.io/about-us/lawtech-panel
  46. UNCITRAL: Model Law on Electronic Transferable Records, 2017,
  47. https://uncitral.un.org/en/texts/ecommerce/modellaw/electronic_transferable_records
  48. UNCITRAL: International Sale of Goods (CISG) and Related Transacti-ons, 2020, https://uncitral.un.org/en/texts/salegoods
  49. UNCITRAL: Model Law on Automated Contracting (MLAC), 2024, https://uncitral.un.org/en/mlac
  50. U.S. COMMODITY FUTURES TRADING COMMISSION: Primer on Smart Contracts, 2018, https://www.cftc.gov/sites/default/files/2018-11/LabCFTC_PrimerSmartContracts112718.pdf
  51. ÜNSAL, Ersin/KOCAOĞLU, Ömer: “Blok Zinciri Teknolojisi: Kullanım Alanları, Açık Noktaları ve Gelecek Beklentileri”,
  52. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, S. 13, 2018, s. 54-64
  53. VALKENBURGH, Peten Van: What is “Blockchain,” Anyway?, 2017, https://coincenter.org/entry/what-is- blockchain-anyway
  54. VOS, Geoffrey: The Launch of the Legal Statement on the Status of Cryptoassets and Smart Contracts,
  55. Judiciary, 2019
  56. YILMAZ, Yaşar: “Blokzincir Teknolojisi ve Kripto Paraların Finansal Piyasalar Üzerine Muhtemel Etkileri”, Turkish Business Jour-nal, C. 2, S. 4, 2021, s. 1-26
  57. YI, Junlin /MIAO, Zheheng: “Regulating Smart Contract Applications in China”, Proceedings of the 5th International Conference on In-ternet, Education and Information Technology, 2025, s. 235-246
  58. YU, Xiao Liang/AL-BATAINEH, Omar/LO, David/ROYCHOUDHURY, Abhik: “Smart Contract Repair”, ACM Transactions on Softwa-re Engineering and Methodology, C. 29, S. 4, 2020, s. 1-32
  59. ZAINUTDINOVA, Elizaveta V.: “Legal Issues of Smart Contracts in Contract Law”, Journal of the Siberian Federal University. Hu-manities, C. 14, S. 11, 2021, s. 1626-1634
  60. ZHANG, Yufei: “The Applicability and Prospects of CISG on Smart Contracts”, Proceedings of the 2022 International Conference on Modern Educational Technology and Social Sciences, 2022, s. 268-274
  61. ZWEIGERT, Konrad/KÖTZ, Hein: An Introduction to Comparative Law, 3. Baskı, Oxford University Press, Oxford 1998