Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2010 / Sayı: 55

Bektaşi kime derler?: “bektaşi” kavramının kapsamı ve sınırları üzerine tarihsel bir analiz denemesi

Sayfa
23–58
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece “Bektaşi” kelimesinin taşıdığı anlamın içeriği ve sınırlarını netleştirmeye çalışmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Alevilik ve Bektaşilik çalışmalarında terminoloji sorunu aşılabilmiş değildir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çoğu zaman bu kelimeler homojenlikten uzak, içinde irbirinden oldukça farklı sosyal-dinî grupları barındıran ve sınırları belli olmayan çok geniş bir insan kümesi için kullanılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece “Bektaşi” kelimesinin taşıdığı anlamın içeriği ve sınırlarını netleştirmeye çalışmaktadır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Alevilik ve Bektaşilik çalışmalarında terminoloji sorunu aşılabilmiş değildir. Her şeyden önce “Alevi” ve “Bektaşi” terimlerinin anlamları hâlâ berrak olmaktan uzaktır. Çoğu zaman bu kelimeler homojenlikten uzak, içinde irbirinden oldukça farklı sosyal-dinî grupları barındıran ve sınırları belli olmayan çok geniş bir insan kümesi için kullanılmaktadır. Ne var ki her iki kavramın da kapsamının bu kadar genişlemesi içeriğini anlamsız hale getirmektedir. Bu makale, sözü edilen terminoloji sorununun çözümü yolunda mütevazi bir adım atma denemesidir. Bu bağlamda, “Bektaşi” kavramını eleştirel bir bakışla ele almakta, “Bektaşi” denildiğinde anlaşılan anlam öbeğinin içeriğini ve sınırlarını kavramın kendi içindeki homojen alt öbekleri analiz etmek suretiyle tespite çalışmaktadır. Makale, modern kullanımda “Bektaşi” kelimesinin iç içe geçmiş ama farklılıkları bulunan üç sosyal-dinî grubu kapsayan bir anlam genişliğine sahip olduğunu savunmakta ve Bektaşiliğin tarihsel oluşum ve gelişim sürecini mercek altına alarak bu üç grubu ve birbirleriyle ilişkilerini anlamaya çalışmaktadır. Böylece “Bektaşi” kelimesinin taşıdığı anlamın içeriği ve sınırlarını netleştirmeye çalışmaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILDIRIM, R. (2010). Bektaşi kime derler?: “bektaşi” kavramının kapsamı ve sınırları üzerine tarihsel bir analiz denemesi. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı: 55, 23–58. https://ajindex.com/articles/130526

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. ABU-MANNEH, Butrus (2001): Studies on Islam and the Ottoman Empire in the 19th Century (1826-1876), Istanbul: ISIS Press.
  2. Ahmet Refik (1932): On Altıncı Asırda Rafizilik ve Bektaşilik, İstanbul.
  3. AKDAĞ, Mustafa (1963): Celali İsyanları (1550-1603), Ankara: Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Yayınları.
  4. AKKUŞ, Mehmet (1999): “19. Asırda Bir Bektaşi İcazetnamesi”, Tasavvuf, yıl 1, sayı 1: AKKUŞ, Mehmet (1999): “Dede Garkınzadeler”, Tasavvuf, yıl 1, sayı 2, Aralık. ALGAR, Hamid (1996): “The Hurufi influence on Bektashism”, Bektachiyya: Etudes sur l’ordre mystique des Bektachis et les groupes relevant de Hadji Bektach, eds. Alexandre Popovic - Giles Veinstein, İstanbul: ISIS Press: 39-53. AŞIKPAŞAZÂDE, Derviş Ahmed (1949): Tevârih-i Âl-i Osman. haz. Nihal Atsız. İstanbul:Türkiye Yayınevi.
  5. AYTAŞ, Gıyasettin, Furkan ASYA (2009): “Bir Bektaşi İcazetnamesi”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 49: 11-21.
  6. Baha Said Bey (2006): Türkiye’de Alevi-Bektaşi, Ahi ve Nusayri Zümreleri, İstanbul:
  7. Kitabevi.
  8. FAROQHI, Suraiya (1975): “XVI.-XVIII. Yüzyıllarda Orta Anadolu’da Şeyh Aileleri”, Türkiye İktisat Tarihi Semineri. Metinler/Tartışmalar. Haziran 1973, haz. Osman Okyar, Ankara: Hacettepe Universitesi Yayınları: 197-229.
  9. FAROQHI, Suraiya (1976a): “The Tekke of Haci Bektas: Social Position and Economic Activities”, International Journal of Middle East Studies 7/2: 183-208.
  10. FAROQHI, Suraiya (1976b): “Agricultural activities in a Bektashi center: The Tekke of Kızıl Deli, 1750-1830”, SF 35: 69-96.
  11. FAROQHI, Suraiya (1981): “Seyyid Gazi revisited. The foundations as seen through sixteenth- and seventeenth-century documents”, Turcica, XIII: 90-122.
  12. FAROQHI, Suraiya (1995a): “Conflict, Accommodation and Long-Term Survival: The Bektashi Order and the Ottoman State (Sixteenth-Seventeenth Centuries)”, Bektachiyya: etudes sur l”ordre mystique des Bektachis et les groupes relevant de Hadji Bektach, ed. Alexandre Popovic and Gilles Veinstein, Istanbul: ISIS Press: 171-184.
  13. FAROQHI, Suraiya (1995b): “The Bektashis: A Report on Current Research”, Bektachiyya:etudes sur l”ordre mystique des Bektachis et les groupes relevant de Hadji Bektach, ed. Alexandre Popovic and Gilles Veinstein, Istanbul: ISIS Press: 9-28.
  14. FAROQHI, Suraiya (2003): Anadolu’da Bektaşilik, çev. Nasuh Barın, İstanbul:
  15. Simurg Yayınları.
  16. GANDJEİ, Tourkhan, ed. (1959): Il Canzoniere di Şah İsmail Hatâ’î, Napoli. Gö’çek Abdal (2002): Otman Baba Vilayetnamesi. Vilayetname-i Şâhî, haz. Şevki Koca,