Dergiler / RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 32

Ahmed Şevkî ve Mehmet Âkif Ersoy’un şiirinde sürgün: eş-Şevkiyyât ve Safahat’tan yansımalar

الـمَنْفَى في شِعر أحمَد شَوقي ومحمَّد عاكِف أرصوي: انعكاسات من الشوقيات والصفحات

Emad A. Abdelbaky Aly(KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ, YABANCI DİLLER YÜKSEKOKULU, MÜTERCİM VE TERCÜMANLIK BÖLÜMÜ, ARAPÇA MÜTERCİM VE TERCÜMANLIK PR.)0000-0001-8163-9225
İhsan Doğru(KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ, YABANCI DİLLER YÜKSEKOKULU, MÜTERCİM VE TERCÜMANLIK BÖLÜMÜ, ARAPÇA MÜTERCİM VE TERCÜMANLIK PR.)0000-0001-6056-8608
Sayfa
1505–1521
Yayın Tarihi
2023-02-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada iki şaire ait eş- Şevkiyyât ve Safahat adlı divanları taranmış ve çalışma alanı sürgünle ilgili beyitlerle sınırlandırılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sürgün insanlığın yaşadığı acılardan biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak bu kişileri öldürmek istemeyen yöneticiler sürgün yoluyla kendi yurtları ve halk arasındaki irtibatı koparmayı, etkilerini böylece azaltmayı tercih etmişlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada iki şaire ait eş- Şevkiyyât ve Safahat adlı divanları taranmış ve çalışma alanı sürgünle ilgili beyitlerle sınırlandırılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sürgün · Ahmet Şevkî · Mehmet Âkif Ersoy

Özet

Sürgün insanlığın yaşadığı acılardan biridir. Hz. Âdem’in cennetten dünyaya gönderilmesiyle başlayan ilk sürgün çağlar boyunca devam etmiş ve başa gelmesi istenilmeyen bu durum bazılarının kaderi olmuştur. Tarih boyunca bazı milletlerin, edebiyatçıların yerini yurdunu terk etmeye maruz kaldıkları bilinmektedir. Bazen yönetimle ters düşenlerin sürgünden daha ağır bir ceza olan idamla cezalandırıldıkları ve öldürüldükleri görülmektedir. Ancak bu kişileri öldürmek istemeyen yöneticiler sürgün yoluyla kendi yurtları ve halk arasındaki irtibatı koparmayı, etkilerini böylece azaltmayı tercih etmişlerdir. Bilhassa sömürgeciliğin Ortadoğu’da yerleşmesiyle bu sürgünlerin de bir kader olduğu görülmüştür. Bazen sömürge yöneticileri bazen de kendi yöneticileriyle aralarındaki ihtilaflardan ötürü devlet adamları, şair ve yazarların belirli yerlere sürüldüğü görülmektedir. Türk ve Arap şair ve yazarlarından pek çok kişi de bu sürgünlere maruz kalmıştır. İkisi aynı çağda yaşamış olan Ahmed Şevkî ve Mehmet Âkif Ersoy da bu sürgünü tatmış şairlerdendir. Ahmed Şevkî İngilizlerin talebiyle 1. Dünya Savaşı yıllarında İspanya’da, Mehmet Âkif ise 1925-1936 yılları arasında Mısır’da sürgün hayatı yaşamıştır. Mehmet Âkif, yönetimin resmi talebiyle gönderilmemiştir. Ancak yönetimle ters düşmesi ve takibata uğraması nedeniyle Mısır’a gitmeye mecbur olmuştur. Bu çalışmamızda her iki şairin divanında sürgün kavramının nasıl ele alındığı, ortak oldukları ve ayrıldıkları noktalara ışık tutulmuştur. Çalışmada iki şaire ait eş- Şevkiyyât ve Safahat adlı divanları taranmış ve çalışma alanı sürgünle ilgili beyitlerle sınırlandırılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aly, E. A. A., Doğru, İ. (2023). Ahmed Şevkî ve Mehmet Âkif Ersoy’un şiirinde sürgün: eş-Şevkiyyât ve Safahat’tan yansımalar. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 32, 1505–1521. https://doi.org/10.29000/rumelide.1260111

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Acehan, A. (2007). Tanzimat Fermanı’ndan Bugüne Edebî Sürgün. TÜBAR. XXII –Güz.
  2. Aly, ‘İ. ‘A., Kadûm, M. M. (2021). el- Mekân Beyne’ş- Şi‘ri’l- ‘Arabî ve’ş-Şi‘ri’t- Turkî Dirâse fi’l-Binâ’I ve’l-‘Uslûb. İstanbul: Menşûrât Kitâbî.
  3. Ersoy, M.Â. (2010). Safahat. (Yay. Haz.) H.Ali Küçükakın. II. Baskı. Konya: Tablet Kitabevi.
  4. Dayf, Ş. (2010). Şevkî Şâ‘iru’l- ‘Asri’l- Hadîs. Kahire: el- Hey’eti’l- Misriyye el- ‘Âmme li’l-Kitâb.
  5. Doğru, İ. (2022). Mehmet Akif Ersoy'un 'Ne Eser Ne De Semer' Ve Ahmet Şevkî'nin ‘Eser’ Adlı Şiirlerinde İnsan Ve Eseri. (Yay. Haz.) Ayşe Erkmen, Mustafa Latif Emek, Kabulünün 101. Yılında İstiklâl Marşı ve Milli Şairimiz Mehmed Âkif Ersoy 2. Uluslararası Sempozyumu, 12 Mart 2022/İstanbul, Türkiye, Bildiriler içinde (130-138). İstanbul: İksad Yayınevi.
  6. Durdu, M. (2020). İsyanları Sebebiyle Bazı Arnavutların Anadolu'ya Sürgün Edilmelerine Dair Sosyo-Politik Bir İnceleme (1847-1851). Selçuk Ün. Sos. Bil. Ens. Der. 2020; (43): 410-427.
  7. Durukoğlu, S., Alkan, B. (2016). Türk Edebiyatının Sürgündeki Yazar Ve Şairleri. Akra Kültür Sanat Ve Edebiyat Dergisi, 2016 (S.9): 135-155. Düzdağ, M.E. (2020). Mehmed Âkif Mısır Hayatı ve Kur’ân Meâli. 6. Baskı. İstanbul: Gonca Yayınevi.
  8. el- Ezherî, E. M. (2001). Tehzîbu’l-Luga. Tahk. Muhammed Âvd Mur‘ib. Beyrut: Dâru’l-İhyâ’it-Turâsi’l- ‘Arabî.
  9. Fergan, E. E. (2011). Mehmet Âkif Hayatı, Eserleri ve Yetmiş Muharririn Yazıları. 2. Baskı. (Haz. Fahrettin Gün). İstanbul: Beyan Yayınları.
  10. Hugo, V. (2022). Nişanlıya Mektuplar 1820-1822. (A. Özgüner. Çev). I. Baskı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  11. İbn Manzûr, C.E. (2005). Lisânu’l- ‘Arab. Tahk. ‘Âmir Ahmed Haydar. Beyrut: Dâru’l- Kutubi’l- ‘İlmiyye.
  12. el- Mu‘cemu’l- Vesît (2004). Mecma‘ el- Luga el- ‘Arabiyye. İstanbul: el- Mektebe el-İslâmiyye li’t-Tibâa ve’n-Neşr ve’t-Tevzî‘.
  13. Okay, M.O. (2008). Safahat. TDV İslam Ansiklopedisi içinde, (c.XXVIII, ss. 442-444). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  14. Okay, M.O., Düzdağ, M.E. (2003). Mehmed Âkif Ersoy. TDV İslam Ansiklopedisi içinde, (c.XXVIII, ss. 432-439). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  15. Ritsos, Y. (2021). Sürgün Günlükleri. (1. Baskı). (A. Çokona, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  16. Sa‘îd, E. (2004). Te’emmulât Havle’l- Menfâ. Tahk. Sâir Dîb. Beyrut: Dâru’l-Âdâb.
  17. Salih, F. (2007). Ma‘nâ Edebi’l- Menfâ. Mecelletu’l- Kelime. Sayı: 10, Ekim, 2007. Erişim Tarihi: 05.10.2022, Erişim Adresi: http://www.alkalimah.net/Articles/Read/777
  18. Şaban, İ., Elhajhamed, A., (2017). Ahmed Şevki’nin Sürgün Yıllarında Yazdığı Şiirlerde Vatan Özlemi. VI. Uluslararası Doğu Dilleri ve Edebiyatları Sempozyumu (pp.36). İstanbul, Turkey.
  19. Şevkî, A. (1988). eş- Şevkiyyât, el- ‘Amâl eş-Şi‘riyye el-Kâmile. Beyrut: Dâru’l- ‘Avde.
  20. Toprak, M.F. (2014). Endülüs Şiirinde Mersiye. (1. Baskı). Ankara: Grafiker Yayınları.
  21. TDK. (2011). Sürgün. Türkçe Sözlük içinde. (11. Baskı, s.2185). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  22. Uylaş, S., (2007). Nikâdu l İltikâ fî Eş âri Kullun min Mehmed Âkif ve Ahmed Şevkî. Bulletin of Faculti of arts-University of Alexandria; Mecelletu Kulliyeti’l-Âdâb-Câmi‘atu’l-İskenderiye, 590-609.
  23. Ürün A.K. (2002). Ahmet Şevki ve Mehmet Âkif’te Ortak Unsurlar. Nüsha, Yıl:2, Sayı:7, Güz: 83-98.
  24. Yazıcı, H. 2008. Ahmet Şevki, İkbal ve Yahya Kemal’in Endülüs’e Bakış Açıları. Yahya Kemal Enstitüsü Mecmuası, vol.1, no.5, 275-279.
  25. Yazıcı, H. (2014). Mısırlı Bir Arap Şairi Ahmed Şevki ve Şiirlerinde Sultan II. Abdulhamid. İlmi Araştırmalar, 0 (4), 179-192. Web Siteleri:
  26. Emzîl, R. (2018, 8 Ocak). Tatvan ve Şefşâven. Tuhaf Girnâtiyye. Erişim Adresi: https://www.aljazeera.net/blogs/2018/1/8/%D8%AA%D8%B7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%B4%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D9%81-%D8%BA%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%8A%D8%A9
  27. UNHCR (2022, 9 Eylül). Refugee Data Finder. Erişim Adresi: https://www.unhcr.org/refugee-statistics/
  28. Yazıcı, H. (2014). Mısırlı Bir Arap Şairi Ahmed Şevki ve Şiirlerinde Sultan II. Abdulhamid. İlmi Araştırmalar, 0 (4), 179-192.
  29. Emzîl, R. (2018, 8 Ocak). Tatvan ve Şefşâven. Tuhaf Girnâtiyye. Erişim Adresi: https://www.aljazeera.net/blogs/2018/1/8/%D8%AA%D8%B7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%B4%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D9%81-%D8%BA%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%8A%D8%A9