KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: Ö14 Özel Sayı

Kutadgu Bilig ve bilgi okuryazarlığı

Mehtap Özden(Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi)0000-0003-0385-5744
Göknur Günay(Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi)0000-0002-3370-6945
Sayfa
349–360
Yayın Tarihi
2024-03-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak Kutadgu Bilig adlı eser bilgi okuryazarlığı kazandırmada karakterlerin taşıdığı belli başlı kişilik özellikleri ve tutumları, bazı bölümlerde doğrudan bazı bölümlerin de içinde yer alan ilgili beyitler aracılığıyla kullanılabilir özelliktedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı 21. yüzyıl okuryazarlık türlerinden biri olan bilgi okuryazarlığının öğrencilere kazandırılmasında Kutadgu Bilig’in araç olarak kullanılabilme durumunu incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib’in 1070’te kaleme aldığı; içeriği bakımından siyasetname ve daha pek çok farklı türün de sınıflandırma alanına girebilecek; Türk Dili’nin Orhun Kitabeleri ve Dîvânu Lugâti’t-Türk’le beraber en önemli eserlerindendir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak Kutadgu Bilig adlı eser bilgi okuryazarlığı kazandırmada karakterlerin taşıdığı belli başlı kişilik özellikleri ve tutumları, bazı bölümlerde doğrudan bazı bölümlerin de içinde yer alan ilgili beyitler aracılığıyla kullanılabilir özelliktedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Bilgi · bilgi okuryazarlığı · Kutadgu Bilig

Özet

Bu çalışmanın amacı 21. yüzyıl okuryazarlık türlerinden biri olan bilgi okuryazarlığının öğrencilere kazandırılmasında Kutadgu Bilig’in araç olarak kullanılabilme durumunu incelemektir. Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib’in 1070’te kaleme aldığı; içeriği bakımından siyasetname ve daha pek çok farklı türün de sınıflandırma alanına girebilecek; Türk Dili’nin Orhun Kitabeleri ve Dîvânu Lugâti’t-Türk’le beraber en önemli eserlerindendir. Bu bağlamda Kutadgu Bilig adlı eserin günümüz bireylerine bilgi okuryazarlığı becerilerini kazandırmada araç olarak kullanılabilirliği üzerinde durulmuştur. Kutadgu Bilig adlı eser literatürde yer alan temel bilgi okuryazarlığı çerçevelerinden olan American Library Association- ALA’nın boyutlandırmaları (bilgi ihtiyacına farkındalık, bilgiyi bulma, bilgiyi değerlendirme ve kullanma) temel alınarak incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden Doküman Analizi, verileri sınıflandırma ve değerlendirmede ise içerik analizi kullanılmıştır. Verilerin güvenirliğini sağlamak amacıyla bilgi okuryazarlığı boyutlarını içeren beyitlerden örnekler verilmiştir. İçerik analizi aşamasında öncelikle eserde yer alan karakterler tanıtılmış, ardından iki ana karakterin özellikle bilgi okuryazarlığı boyutlarla ilgili davranışları üzerinde durulmuştur. Beyitlerden birebir alıntılar yapılarak, bilgi okuryazarlığı alt boyutlarına göre yorumlar yapılmıştır. Sonuç olarak Kutadgu Bilig adlı eser bilgi okuryazarlığı kazandırmada karakterlerin taşıdığı belli başlı kişilik özellikleri ve tutumları, bazı bölümlerde doğrudan bazı bölümlerin de içinde yer alan ilgili beyitler aracılığıyla kullanılabilir özelliktedir. Kutadgu Bilig, bilgi çağında bilgi okuryazarı bireyler yetiştirmede derslerde kullanılabilecek bir araçtır. Ayrıca Kutadgu Bilig, bilgi okuryazarlığını ihtiva eder nitelikte olması boyutuyla hâlihazırda güncelliğini koruyan bir eser olma özelliğini sürdürmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özden, M., Günay, G. (2024). Kutadgu Bilig ve bilgi okuryazarlığı. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: Ö14 Özel Sayı, 349–360. https://doi.org/10.29000/rumelide.1455120

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Adıyaman, C. (2022). Kutadgu Bilig’de hatırat unsurları. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (26), 143-154.
  2. American Library Association. (2000). Information literacy competency standards for higher education.https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/105645/standards.pdf?sequence=1. Erişim tarihi: 19.02.2024
  3. Arslan, M. (2012). Ziya Gökalp'te kültür ve uygarlık anlayışı. İstanbul University Journal of Sociology, 3(10), 11-19.
  4. Aydemir, Ö. K. (2013). Kutadgu Bilig’in dilinde bilgi kavramı ve işlevi. Electronic Turkish Studies, 8(1).
  5. Behrens, S. J. (1994). A conceptual analysis and historical overview of information literacy. College & research libraries, 55(4), 309-322.
  6. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
  7. Çalışır, M., Arslan, M., & Özaslan, H. (2023). Sınıf Öğretmenlerinin 21. Yüzyıl Becerilerine Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 701-736.
  8. Inskip, C. (2014). Information literacy is for life, not just for a good degree: a literature review. https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/1448073/1/IL%20in%20the%20workplace%20literature%20review%20Dr%20C%20Inskip%20June%202014.%20doc.pdf Erişim Tarihi: 19.02.2024
  9. Kaya, U. (2017) Kutadgu Bilig ve Yusuf Has Hacib’in Eğitimle İlgili Görüşleri Kutadgu Bilig and Yusuf Has Hacib’s Opinion About Education. Düzce Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 1-26.
  10. Kellner, D. (2001). “New Technologies- New Literacies: Reconstructing Education for the new
  11. Kurbanoğlu, S. (2010). Bilgi okuryazarlığı: Kavramsal bir analiz. Türk kütüphaneciliği, 24(4), 723-747.
  12. Lau, J. (2006) Guidelines on information literacy for lifelong learning, Erişim adresi: https://www.ifla.org/wp-content/uploads/2019/05/assets/information-literacy/publications/ifla-guidelines-en.pdf
  13. Özkaral, T. (2015). Eskiçağda yazı, kitap ve kütüphanenin oluşum süreci; günümüz eğitimine katkıları. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (34), 371-384.
  14. Tekşan, K. (2012). Türkçe dersi değerler eğitiminde kutadgu bilig’in kullanımı. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 1-17.
  15. Yıldırım, A.ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, (5. Baskı), Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  16. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
  17. Zurkowski, P. G. (1974). The information service environment relationships and priorities. Related Paper No. 5.